#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nâng trần vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40% sẽ tác động ra sao tới nền kinh tế?

Ngân hàng nhà nước Việt Nam đang đề xuất nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%. Động thái này được cho là tín hiệu đảo chiều so với các quy định siết chặt trong các chu kỳ kinh tế trước đó.

Trước hết, chúng ta cần hiểu rằng, đây là quy định kiểm soát tỷ lệ "lệch pha" kỳ hạn của hệ thống ngân hàng. Nôm na rằng, gần 80% nguồn tiền gửi hiện nay tại các ngân hàng là ngắn hạn dưới 1 năm, trong khi nhu cầu vay phát triển các dự án hiện tại lại thường là trung và dài hạn.

Vậy, trong quá khứ, Việt Nam chúng ta đã có bao nhiêu lần nâng, hạ tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn, và nó đã tác động như thế nào tới nền kinh tế tại các thời điểm đó. Chúng ta cùng nhìn lại nhé.

1. Giai đoạn trước 2016: Tạm gọi là giai đoạn mở lỏng. Lúc này, NHNN duy trì tỷ lệ ở mức cao, khoảng 60% theo Thông Tư 36/2014, nhằm kích thích dòng vốn đổ vào nền kinh tế sau giai đoạn đóng băng.

2. Giai đoạn 2016 – 2019: Gọi là giai đoạn bắt đầu siết dần. Tại giai đoạn này, tỷ lệ trần bị hạ từ 60% xuống 50% vào năm 2017, và tiếp tục giảm còn 45% - 40% vào các năm năm 2018 - 2019 theo Thông Tư 19/2017 do lo ngại rủi ro bong bóng bất động sản.

3. Giai đoạn 2020 – 2023 : Là giai đoạn thắt chặt nhất theo lộ trình kiểm soát gắt gao của Thông Tư 22/2019. Tại thông tư, NHNN đặt ra lộ trình hạ trần rất nghiêm ngặt, cụ thể như sau:

- Từ 01/01/2020 - 30/09/2021: Giữ mức 40%.

- Từ 01/10/2021: Hạ xuống 37%.

- Từ 01/10/2022: Hạ xuống 34%.

- Từ 01/10/2023 đến giữa 2026: Chính thức chạm sàn đáy 30%.

4. Và, tới tháng 6/2026, NHNN đã chính thức đề xuất dự thảo nâng trần từ 30% lên 40% truớc áp lực giải ngân vốn cho các siêu dự án hạ tầng và kích thích tăng trưởng kinh tế nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số. Động thái này được cho là đảo ngược lộ trình trước đó, giúp giải phóng hàng trăm nghìn tỷ đồng dư địa cho vay kỳ hạn dài mà không bắt buộc ngân hàng phải chạy đua tăng lãi suất huy động dài hạn.

Việc nâng trần cho vay vốn ngắn hạn sẽ có những tác động đáng kể tới nền kinh tế, cả về mặt tích cực lẫn rủi ro.

- Mặt tích cực: Hành động này làm tăng khả năng tiếp cận vốn đầu tư dài hạn cho doanh nghiệp bất động sản, năng lượng và hạ tầng. Giảm áp lực chi phí vốn (NIM) cho ngân hàng nhờ sử dụng được nguồn tiền gửi ngắn hạn giá rẻ. Điều này cũng rất dễ hiểu, khi hiện tại các nhóm doanh nghiệp lớn đều rơi vào tình trạng thiếu vốn để mở rộng kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng.

- Rủi ro tiềm ẩn: Bên cạnh mặt tích cực như đã nêu trên, hành động nâng trần này về lý thuyết sẽ làm gia tăng rủi ro thanh khoản toàn hệ thống do mất cân đối giữa các kỳ hạn, ví như muốn rút tiền ngắn hạn nhưng vốn bị kẹt ở dự án trung và dài hạn.

Tuy nhiên, chúng tôi tin rằng khi đưa ra quyết định nâng trần cho vay ngắn hạn này, phía chính phủ và NHNN cũng đã có các phương án để loại trừ, hoặc giảm thiểu các rủi ro có thể xảy ra. Chính phủ Việt Nam, NHNN cũng đang rất nỗ lực để đảm bảo nguồn vốn cho các dự án, các doanh nghiệp lớn. Một trong những minh chứng cụ thể là Việt Nam đang quyết tâm cao độ để nâng hạng thị trường chứng khoán, hướng tới nguồn vốn ngoại để phát triển doanh nghiệp trong nước. Như đã biết, tới tháng 9/2026, dự kiến thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ chính thức được FTSE Russel công bố nâng hạng từ "cận biên" lên "mới nổi thứ cấp". Lúc này, chúng ta sẽ thu hút được nguồn vốn nhiều hơn từ các nhà đầu tư nước ngoài thông qua kênh chứng khoán, qua đó sẽ làm giảm áp lực cấp vốn cho các ngân hàng, tổ chức tín dụng trong nước.

Cảm ơn các bạn đã đọc tin.