Cổ phiếu ngân hàng: Dư địa nào sau nhịp "mở đường chính sách"?

Tín dụng tăng mạnh, biên lợi nhuận cải thiện và loạt chính sách mới như Basel III, mở room ngoại hay khung pháp lý cho tài sản số đang củng cố nền tảng cho ngành ngân hàng. Dù định giá đã lên cao, nhiều cổ phiếu vẫn còn dư địa tăng giá nhờ triển vọng lợi nhuận vững và dòng vốn ngoại quay trở lại.

Làn sóng cải cách đã thiết lập một nền tảng vững chắc cho ngành ngân hàng. Đây là thời điểm vàng: trong khi chính sách vĩ mô tạo đà, nhiều mã cổ phiếu vẫn đang âm thầm tích lũy dư địa tăng trưởng vượt trội, được bảo chứng bởi triển vọng lợi nhuận ròng đầy hứa hẹn.

Tín dụng bứt phá – “xương sống” của câu chuyện lợi nhuận

Đến hết tháng 9/2025, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 13,7% – mức cao nhất trong gần một thập kỷ, phản ánh nhu cầu vốn phục hồi mạnh ở bất động sản và đầu tư công. Theo Chứng khoán HSC, diễn biến này là cơ sở để nâng trung bình 4% dự báo lợi nhuận ngành ngân hàng giai đoạn 2025–2027, tương ứng mức tăng trưởng kép khoảng 18% mỗi năm. HSC cũng điều chỉnh kỳ vọng tín dụng tăng bình quân 19%/năm trong ba năm tới, riêng 2025 đạt 17–18%.

Biên lợi nhuận (NIM) đang dần thoát đáy sau khi chạm 3,28% quý II/2025, dự kiến nhích lên 3,43–3,52% vào 2026–2027 nhờ cơ cấu lại danh mục sinh lời, tăng tỷ lệ CASA và chuyển phần chi phí vốn sang khách hàng. Dù áp lực huy động còn lớn, hệ thống vẫn giữ được NIM ổn định nửa cuối 2025, tạo đà cho chu kỳ hồi phục mới từ 2026.

Chất lượng tài sản cải thiện nhẹ khi nợ nhóm 2 và nợ xấu giảm, song chi phí dự phòng vẫn là biến số đáng lưu ý. Thanh khoản hệ thống chịu áp lực do tăng trưởng tiền gửi chậm, buộc các ngân hàng linh hoạt dùng OMO, giấy tờ có giá và thị trường liên ngân hàng, trong khi NHNN điều tiết bơm – hút ròng linh hoạt để giữ ổn định tiền tệ.

Kết quả kinh doanh quý III/2025 cho thấy đà phục hồi rõ nét, khi lợi nhuận trước thuế toàn ngành tăng 30% so với cùng kỳ; nhiều ngân hàng ghi nhận mức bật mạnh như VPB (+76,6%), CTG (+74%), OCB (+127%), STB (+53%)... Khối quốc doanh dẫn dắt tăng trưởng nhờ quy mô lớn và biên NIM cải thiện, còn nhóm tư nhân nổi bật ở tốc độ tín dụng và thu nhập ngoài lãi.

Ba trụ chính sách – nền tảng cho chu kỳ mới

Basel III: Thông tư 14/2025 đánh dấu bước tiến lớn về chuẩn mực vốn, áp dụng tự nguyện đến hết 2029 và bắt buộc từ 2030, yêu cầu CAR tối thiểu 8% và bộ đệm vốn 2,5% vào 2033. Một số ngân hàng như VCB, VPB, TPB đã đăng ký áp dụng sớm, củng cố năng lực quản trị rủi ro.

Room ngoại: Hai nghị định 69 và 245/2025 mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên tối đa 49% tại các NHTM tư nhân đủ điều kiện xử lý tổ chức yếu kém. Nhóm HDB, MBB, VPB được đánh giá hưởng lợi trực tiếp, trong khi các mã còn “room” lớn như MBB (23,2%), TCB (22,5%), OCB (22%), HDB (17,5%) có thể được định giá lại khi dòng vốn ngoại quay lại.

Tài sản số & thị trường vàng: Luật Công nghiệp Công nghệ số và các nghị quyết liên quan đã xác lập hành lang pháp lý cho tài sản số, hướng tới cấp phép sàn giao dịch đầu tiên từ quý III/2026. Các ngân hàng đậm chất công nghệ như TCB, VPB, MBB có lợi thế về hạ tầng và dữ liệu. Song song đó, Nghị định 232/2025 xóa bỏ độc quyền sản xuất vàng miếng, yêu cầu giao dịch trên 20 triệu đồng/ngày qua tài khoản ngân hàng, gia tăng nguồn thu phí và gắn kết chặt hơn giữa thị trường vàng và hệ thống tài chính.

Định giá, cơ hội và rủi ro

Sau nhịp tăng mạnh từ đầu năm, cổ phiếu ngân hàng đang giao dịch ở vùng định giá P/B cao, tiệm cận đỉnh 2021. Tuy nhiên, nền tảng vĩ mô hiện nay bền vững hơn nhờ GDP tăng cao, tín dụng lan tỏa và bất động sản hồi phục, giúp lợi nhuận có cơ sở duy trì vững chắc.

HSC khuyến nghị tập trung vào nhóm ngân hàng tăng trưởng mạnh như CTG, HDB, MBB, STB, TCB, VPB; trung hạn, ACB là lựa chọn ổn định với P/B 1,34x, nhờ chất lượng tài sản tốt. Toàn ngành dự kiến đạt LNTT 314 nghìn tỷ đồng năm 2025 (+15%), tăng bình quân 20%/năm đến 2027, ROE cải thiện từ 17,9% lên 18,5%.

Dù triển vọng dài hạn tích cực, rủi ro vẫn hiện hữu: chi phí vốn có thể tăng nếu tiền gửi không bắt kịp tín dụng, CASA phục hồi chậm; nợ xấu nhạy cảm với chu kỳ và cú sốc bên ngoài; tiến độ triển khai Basel III, tài sản số và vàng chính quy tuy mở ra cơ hội, nhưng cũng kéo theo chi phí tuân thủ và độ trễ lên ROE ngắn hạn.