#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Cổ phiếu VIB - Rẻ nhưng chưa đủ

Các Điểm Cốt Lõi

Cơ cấu cho vay thiếu lợi nhuận cao: VIB tập trung chủ yếu vào cho vay bán lẻ cá nhân (thẻ tín dụng, vay tiêu dùng, mua nhà, ô tô), trong khi hạn chế cho vay bất động sản – phân khúc có biên lãi suất (NIM) cao hơn rõ rệt. Tỷ trọng dư nợ bất động sản chỉ chiếm khoảng 6% tổng dư nợ, trong khi các ngân hàng khác như Techcombank, VPBank hay MB đã đẩy mạnh cho vay BĐS trong năm 2025 để cải thiện lợi nhuận. Sự thiếu đa dạng trong cơ cấu tài sản làm giảm khả năng sinh lời trên mỗi đơn vị vốn.

Chất lượng tài sản suy giảm và dự phòng rủi ro chưa đầy đủ: Tỷ lệ nợ xấu (NPL) của VIB hiện ở mức 3,06%, gần ngưỡng trần 3,5% do Ngân hàng Nhà nước quy định – mức cao trong bối cảnh ngành đang kiểm soát tốt hơn. Đồng thời, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (NPL coverage ratio) chỉ đạt khoảng 42%, thuộc nhóm thấp nhất hệ thống, phản ánh việc trích lập dự phòng chưa tương xứng với rủi ro tiềm ẩn. Điều này đặt áp lực lớn lên vốn chủ sở hữu nếu tình hình nợ xấu tiếp tục xấu đi.

Hiệu quả quản trị và chi phí vận hành kém: Chi phí trên thu nhập (Cost-to-Income Ratio) của VIB đạt khoảng 37%, cao hơn nhiều so với mặt bằng chung ngành, cho thấy chi phí nhân sự và cơ sở hạ tầng chiếm tỷ trọng lớn nhưng không tạo ra hiệu quả tương xứng. Dù đã cắt giảm khoảng 1.000 nhân sự trong năm 2025 và không chi thưởng Tết cho cán bộ nhân viên, ngân hàng vẫn duy trì chi phí vận hành ở mức cao, làm giảm khả năng cải thiện ROE và PPOP.

Tăng trưởng tín dụng chậm lại và thận trọng hơn: Mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 là 15%, thấp hơn mức 21,5% năm 2024 và 17,7% năm 2025. Xu hướng giảm dần này phản ánh chiến lược thận trọng hơn của VIB trong bối cảnh thanh khoản eo hẹp, rủi ro tín dụng gia tăng và áp lực kiểm soát nợ xấu. Đây là tín hiệu tích cực về quản trị rủi ro, nhưng đồng thời cũng cho thấy động lực tăng trưởng ngắn hạn bị giới hạn.

Chính sách cổ tức ổn định và hấp dẫn: VIB duy trì chính sách chi trả cổ tức đều đặn với mức 9% tiền mặt và 9,5% cổ phiếu (tổng khoảng 19%), kết hợp với ESOP 0,24% ở mức hợp lý, không gây pha loãng đáng kể. Đây là điểm sáng nổi bật, đặc biệt phù hợp với nhà đầu tư dài hạn ưu tiên dòng tiền ổn định thay vì tăng trưởng giá cổ phiếu mạnh.

Định giá thị trường ở mức thấp nhưng không phải “rẻ tuyệt đối”: Với giá cổ phiếu dao động quanh mức 16.000–16.500 đồng/cp, VIB có P/E khoảng 7,8 và P/B khoảng 1,22 – thấp hơn mức trung bình lịch sử và thấp hơn một số đối thủ như MBB (P/B ~1,6), CTG (~1,6), VPB (~1,2). Tuy nhiên, mức P/B dưới 1,3 không còn phản ánh sự “rẻ” mang tính cơ hội nếu xét trên nền tảng tăng trưởng ROE đang suy giảm (từ đỉnh ~30% năm 2020 xuống mức thấp nhất trong 5 năm gần đây), trong khi các ngân hàng cùng quy mô hoặc lớn hơn như CTG, MBB vẫn duy trì ROE trên 20% và xu hướng cải thiện.

Các Kết Luận Chính

VIB không phải là cổ phiếu tăng trưởng mạnh trong ngắn hạn, mà là một lựa chọn đầu tư giá trị – thu nhập (value-income stock), phù hợp với nhà đầu tư dài hạn, kiên nhẫn, ưu tiên cổ tức ổn định và ít quan tâm đến biến động giá mạnh.

Khả năng phục hồi và tăng trưởng bền vững của VIB phụ thuộc vào ba yếu tố then chốt: (i) cải thiện cấu trúc huy động (đặc biệt là nâng cao tỷ lệ CASA); (ii) tái cân bằng cơ cấu cho vay nhằm tăng NIM; và (iii) kiểm soát chặt chẽ chất lượng tài sản và nâng cao tỷ lệ bao phủ nợ xấu. Nếu không có bước đột phá trong các lĩnh vực này, mục tiêu LNTT tăng 27% năm 2026 sẽ khó khả thi.

Việc định giá “rẻ” của VIB hiện nay không phản ánh tiềm năng tăng trưởng nội tại, mà chủ yếu là hệ quả của những hạn chế cấu trúc và hiệu quả hoạt động đang tồn tại. Do đó, mức độ “rẻ” cần được đánh giá trong bối cảnh cụ thể: rẻ so với lịch sử, nhưng chưa đủ rẻ so với tiềm năng thực tế và so với các đối thủ cùng ngành có nền tảng tài chính và vận hành vượt trội.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán đang tìm kiếm các cổ phiếu có tính phòng vệ và dòng tiền ổn định, VIB có vai trò quan trọng trong danh mục đa dạng hóa – đặc biệt là như một công cụ “tích lũy cổ tức” thay vì “bắt đáy tăng trưởng”.

Kế hoạch tăng vốn 3.300 tỷ đồng thông qua phát hành cổ phiếu thưởng và ESOP là bước đi hợp lý nhằm củng cố vốn chủ sở hữu, hỗ trợ mở rộng tín dụng trong tương lai, nhưng không giải quyết được gốc rễ của vấn đề chi phí vốn cao và hiệu quả sử dụng vốn thấp.

Các Chi Tiết Quan Trọng

ROE suy giảm rõ rệt: Từ mức cao nhất khoảng 30% trong giai đoạn 2019–2020, ROE của VIB đã giảm liên tục và hiện chạm đáy trong 5 năm, phản ánh hiệu quả sử dụng vốn ngày càng thấp. Đây là chỉ báo quan trọng hơn cả mức P/B thấp, bởi nó cho thấy khả năng tạo lợi nhuận trên mỗi đồng vốn chủ sở hữu đang suy yếu.

Tỷ lệ CASA thấp kéo theo chi phí vốn cao: Với CASA chỉ 14,36%, VIB phải phụ thuộc nhiều vào tiền gửi có kỳ hạn và huy động từ thị trường liên ngân hàng – các nguồn vốn có chi phí cao hơn đáng kể. Trong khi đó, các ngân hàng có CASA trên 30% (như MB, ACB) duy trì chi phí vốn thấp hơn 1–1,5 điểm phần trăm, tạo lợi thế cạnh tranh lớn về biên lãi ròng.

Chi phí vận hành cao bất chấp cắt giảm nhân sự: Việc cắt giảm 1.000 nhân sự và không chi thưởng Tết cho thấy áp lực lợi nhuận rất lớn, nhưng chi phí trên thu nhập vẫn ở mức 37% – cao hơn mức trung bình ngành (khoảng 30–33%). Điều này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở quy mô nhân sự, mà còn ở hiệu suất lao động, công nghệ và mô hình vận hành.

Nợ xấu tiềm ẩn và rủi ro dự phòng: Với NPL 3,06% và tỷ lệ bao phủ chỉ 42%, VIB đang giữ mức dự phòng thấp hơn nhiều so với các ngân hàng cùng nhóm (thường trên 70–80%). Nếu có biến động tiêu cực về kinh tế vĩ mô hoặc suy giảm thu nhập khách hàng bán lẻ, rủi ro ảnh hưởng trực tiếp đến vốn chủ sở hữu là rất cao.

Mức độ hấp dẫn của cổ tức: Mức cổ tức 19% (kết hợp tiền mặt và cổ phiếu) là một trong những điểm nổi bật nhất của VIB trong ngành. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng tỷ lệ chi trả lợi nhuận (payout ratio) khá cao, có thể ảnh hưởng đến khả năng tái đầu tư và tăng trưởng nội tại nếu không được bù đắp bằng nguồn vốn mới.

So sánh định giá với ngành: Mặc dù P/B của VIB (1,22) thấp hơn MBB (1,6) hay CTG (1,6), nhưng ROE của VIB hiện thấp hơn đáng kể (dưới 15% so với trên 20% của hai ngân hàng trên). Do đó, việc so sánh đơn thuần theo P/B là thiếu căn cứ – cần điều chỉnh theo ROE để đánh giá đúng giá trị nội tại.

Kịch bản đầu tư phù hợp: Nhà đầu tư nên xem VIB như một “cổ phiếu thu nhập chiến lược”, mua vào trong vùng giá 15.000–16.000 đồng/cp, nắm giữ dài hạn (3–5 năm), tái đầu tư cổ tức và chờ đợi cải thiện vận hành. Không nên kỳ vọng tăng giá mạnh trong ngắn hạn, cũng như không nên kỳ vọng VIB sẽ trở thành “cổ phiếu dẫn dắt” trong các đợt tăng trưởng thị trường.

Rủi ro hệ thống và rủi ro riêng: Ngoài rủi ro nội tại, VIB còn chịu tác động kép từ chính sách tiền tệ thắt chặt (làm tăng chi phí vốn), suy giảm sức cầu tín dụng bán lẻ trong bối cảnh lạm phát và thu nhập thực tế chậm tăng, cũng như rủi ro pháp lý và quản trị nếu không minh bạch trong xử lý nợ xấu và trích lập dự phòng.