Ngành thép lao đao, “ông lớn” chung gam màu xám

Ngành thép Việt Nam quý III/2025 ghi nhận sự phân hóa rõ rệt: Hòa Phát và Hoa Sen duy trì lợi nhuận tích cực, trong khi Pomina và Nam Kim tiếp tục lao đao vì doanh thu giảm, chi phí tài chính nặng nề. Toàn ngành vẫn chịu áp lực từ nhu cầu thị trường yếu, cạnh tranh Trung Quốc và yêu cầu chuyển đổi xanh ngày càng khắt khe.

Những “ông lớn” ngành thép như Hòa Phát, Hoa Sen, Nam Kim hay Pomina đều đang đối mặt với bức tranh tài chính kém sáng: doanh thu và lợi nhuận quý III/2025 cho thấy nhiều điểm nghẽn nội tại chưa được tháo gỡ, phản ánh chu kỳ suy giảm vẫn còn đè nặng lên toàn ngành.

Báo cáo tài chính quý III/2025 đã phơi bày một bức tranh kinh doanh phân cực rõ rệt trong ngành thép. Trong khi "anh cả" Hòa Phát vẫn giữ được lợi nhuận, thì các tên tuổi khác lại chật vật vật lộn với áp lực tài chính và thị trường.

Pomina (POM): Báo động đỏ về vốn và nợ Từng là một thế lực, Pomina đang trải qua giai đoạn suy giảm kinh niên. Quý III, doanh thu thuần giảm sốc 58% (hơn 200 tỷ đồng). Dù đạt lãi gộp trở lại, chi phí lãi vay lên tới 160 tỷ đồng đã nhấn chìm công ty, dẫn đến lỗ ròng 180 tỷ đồng. Lũy kế 9 tháng, công ty lỗ ròng 512 tỷ đồng. Tình hình tài chính ở mức báo động đỏ: Vốn chủ sở hữu đã âm gần 187 tỷ đồng. Nợ ngắn hạn vượt ngưỡng 8.500 tỷ đồng (trong khi tiền mặt chỉ còn 22 tỷ đồng), cho thấy khả năng thanh toán đang vô cùng mong manh.

Nam Kim (NKG): Lợi nhuận sụt giảm mạnh Thép Nam Kim cũng ghi nhận kinh doanh "kém sắc" khi doanh thu thuần quý III giảm 27% so với cùng kỳ, đạt 3.789 tỷ đồng. Mặc dù vẫn có lãi sau thuế 49,5 tỷ đồng, con số này giảm 23,6%. Lũy kế 9 tháng, lợi nhuận sau thuế rơi tự do 52,5% so với cùng kỳ, phản ánh rõ sức ép thu hẹp của nhu cầu thị trường.

Hoa Sen (HSG): Vượt kế hoạch lợi nhuận nhờ cơ cấu lại Hoa Sen thể hiện sự cải thiện mạnh mẽ trong quý IV niên độ 2024-2025 (kết thúc 30/9/2025) với lãi sau thuế gần 85 tỷ đồng (so với lỗ 176 tỷ niên độ trước). Nhờ sự cơ cấu quyết liệt, lợi nhuận sau thuế lũy kế năm đã vượt 46% kế hoạch dù doanh thu không đạt kịch bản khả quan. Tuy nhiên, hàng tồn kho vẫn chiếm gần một nửa tổng tài sản (8.200 tỷ đồng).

Hòa Phát (HPG): Lãi kỷ lục, nhưng nợ vay cũng kỷ lục "Anh cả" Hòa Phát giữ vững vị thế khi lợi nhuận sau thuế quý III đạt 4.012 tỷ đồng, tăng 33%. Lũy kế 9 tháng đạt hơn 11.600 tỷ đồng lợi nhuận. Tuy nhiên, đằng sau con số lãi ấn tượng là áp lực tài chính leo thang: dư nợ vay tài chính đã tăng kỷ lục lên 96.838 tỷ đồng (tăng 17% so với đầu năm), đánh dấu quý thứ 5 liên tiếp tăng nợ. Chi phí lãi vay quý III đã tăng vọt 55% so với cùng kỳ, chạm mức hơn 800 tỷ đồng, do tập đoàn dừng vốn hóa chi phí cho dự án Dung Quất 2.

Thách thức vĩ mô và định hướng dài hạn

Ngành thép Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức mang tính hệ thống, theo nhận định của bà Trần Thị Thùy Dung (Mirae Asset).

Lợi thế mong manh: Nhu cầu thép toàn cầu chỉ phục hồi khiêm tốn 1-2% mỗi năm. Dù được kỳ vọng hưởng lợi từ đầu tư công và bất động sản nội địa hồi phục, thép Việt vẫn phải cạnh tranh khốc liệt với thép Trung Quốc và đối mặt với rào cản phòng vệ thương mại ở thị trường xuất khẩu.

Điểm nghẽn nội tại: Sự thặng dư công suất ở phân khúc tôn mạ và ống thép tạo ra áp lực lớn lên biên lợi nhuận nếu tiêu thụ nội địa không theo kịp sản lượng.

Yếu tố rủi ro: Biến động giá nguyên vật liệu (than, quặng) và tỷ giá có thể ảnh hưởng nhanh chóng đến chi phí sản xuất. Ngoài ra, sự thay đổi liên tục của pháp lý và chính sách thương mại quốc tế đòi hỏi doanh nghiệp phải thích ứng nhanh chóng với rủi ro cao.

Hướng đi tất yếu: Chuyển đổi xanh

Trong dài hạn, chuyển đổi xanh và nâng cao tiêu chuẩn môi trường sẽ là yếu tố quyết định thành công. Mặc dù đòi hỏi năng lực công nghệ và chi phí vốn cao hơn, đây là cánh cửa duy nhất để mở ra cơ hội xuất khẩu vào các thị trường cao cấp và bền vững.