Sáng – tối trên thị trường thép Việt

Ngành thép Việt Nam quý III/2025 phân hóa rõ rệt: Hòa Phát và Hoa Sen ghi nhận lợi nhuận tăng nhờ thị trường nội địa ấm lên, trong khi Nam Kim, Pomina và SMC vẫn chịu áp lực thua lỗ và dư cung. Triển vọng phục hồi nội địa sáng sủa, nhưng cạnh tranh và rủi ro ngành vẫn cao.

Nhóm doanh nghiệp thép chứng kiến kết quả kinh doanh phân hóa rõ nét, phản ánh thị trường phục hồi yếu ớt và chưa ổn định.

Quý 3/2025, bức tranh ngành thép chứng kiến sự phân hóa lợi nhuận cực đoan, phơi bày rõ ràng "ranh giới" giữa các doanh nghiệp. Trong khi thị trường chung chỉ mới ấm lên, Tập đoàn Hòa Phát (HPG) đã bứt tốc ngoạn mục, khẳng định vị thế "vua thép" với doanh thu tăng 7% lên 36.800 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế tăng 33% đạt hơn 4.000 tỷ đồng. Mảng thép tiếp tục là trụ cột, đóng góp 93% doanh thu và 83% lợi nhuận, được củng cố nhờ việc vận hành thêm lò cao tại Dung Quất và lực đẩy từ thị trường nội địa.

Chiến lược 'co cụm' và rủi ro đầu tư dài hạn

Thị trường trong nước cũng là điểm tựa cho nhóm tôn mạ. Tập đoàn Hoa Sen (HSG) ghi nhận lợi nhuận ròng tăng mạnh hơn 42% đạt 731 tỷ đồng trong niên độ 2024–2025, bất chấp doanh thu giảm 7%. Chiến lược nâng tỷ trọng thị trường nội địa lên 60% và tích cực giảm tồn kho, nợ vay đã giúp Hoa Sen cải thiện đáng kể biên lợi nhuận và dòng tiền.

Công ty CP Thép Nam Kim (NKG) cũng theo đuổi chiến lược tương tự, tăng tỷ trọng doanh thu nội địa từ 32% lên 57,6%. Tuy nhiên, sự tập trung vào nội địa chưa đủ để bù đắp. Công ty ghi nhận doanh thu thuần giảm 27% và lợi nhuận sau thuế giảm 23,6% trong quý 3/2025.

Điều đáng chú ý, Nam Kim đang đặt cược lớn vào tương lai bằng việc đầu tư thêm 1.700 tỷ đồng vào Nhà máy thép Nam Kim Phú Mỹ, đẩy tổng vốn đầu tư dự án lên 6.200 tỷ đồng. Tham vọng này khiến nợ vay và chi phí xây dựng dở dang tăng mạnh, tạo áp lực lớn lên kết quả kinh doanh ngắn hạn. Dù vậy, ban lãnh đạo kỳ vọng dự án sẽ đi vào hoạt động quý 1/2026, trở thành "bệ đỡ" cho tăng trưởng.

Vực sâu thua lỗ: những cái tên phải tái cấu trúc

Trái ngược hoàn toàn với nhóm dẫn đầu, một số doanh nghiệp khác tiếp tục chìm trong vực sâu thua lỗ, buộc phải tái cấu trúc khẩn cấp:

SMC: Công ty CP Đầu tư thương mại SMC, cổ đông cũ của Nam Kim, ghi nhận lỗ gần 159 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm, đẩy lỗ lũy kế lên hơn 318 tỷ đồng (tương đương 43% vốn điều lệ). Dù đã thanh lý tài sản và thoái vốn khỏi Nam Kim, các giải pháp như giải chấp tài sản và tái cơ cấu nhân sự vẫn chưa đem lại hiệu quả.

Pomina: Tình hình còn bi đát hơn với Thép Pomina (POM), doanh nghiệp ghi nhận quý thứ 14 liên tiếp báo lỗ, với khoản lỗ lũy kế lên tới 3.050 tỷ đồng, khiến vốn chủ sở hữu âm 187 tỷ đồng. Áp lực nợ vay nặng nề (lãi vay hơn 480 tỷ đồng) và việc tạm ngừng hoạt động nhà máy Pomina 3 là nguyên nhân chính.

Pomina đang tích cực tìm kiếm lối thoát qua việc liên doanh với Tổng công ty Thép Việt Nam (VNSteel) và đặc biệt là mối liên hệ mới với VinMetal (công ty sản xuất thép của tỷ phú Phạm Nhật Vượng) thông qua việc bổ nhiệm cựu Tổng giám đốc. Mối liên kết này được kỳ vọng sẽ mở ra hướng đi mới cho đối thủ một thời của Hòa Phát.

Thị trường "nửa vời" và áp lực dư cung mới

Thị trường thép đang diễn ra trong bối cảnh toàn cầu suy giảm nhu cầu. Tuy nhiên, thị trường trong nước có những tín hiệu tích cực hơn nhờ tăng tốc giải ngân đầu tư công, bất động sản nhộn nhịp trở lại, và tác động từ thuế chống bán phá giá thép cán nóng từ Trung Quốc. Nhu cầu tăng kéo theo giá thép tăng, cộng với giá quặng sắt giảm, là yếu tố hỗ trợ biên lợi nhuận cho các doanh nghiệp có thị phần nội địa lớn như Hòa Phát, Hoa Sen.

Tuy nhiên, giới chuyên môn cảnh báo sự phục hồi này vẫn chưa chắc chắn. Việc một loạt nhà máy thép mới đang và tiếp tục được triển khai có thể sẽ đẩy mạnh tình trạng dư cung của ngành, làm gia tăng áp lực cạnh tranh. Trong bối cảnh đó, những toan tính đầy tham vọng của Nam Kim hay các động thái tái cơ cấu đầy cam go của Pomina và SMC được dự báo sẽ tiếp tục vấp phải nhiều thách thức lớn.