#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nhận diện biến số chi phối tỷ giá nửa cuối năm 2026

Với "bộ đệm" vĩ mô tích cực cùng kịch bản điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước, giới chuyên gia và các tổ chức quốc tế đều chung kỳ vọng thị trường ngoại hối sẽ ổn định, mở ra xu hướng hạ nhiệt dần vào những tháng cuối năm.

USD quốc tế tăng nhiệt, tỷ giá trong nước ổn định

Biến động của chỉ số USD-Index (DXY) - thước đo sức mạnh của đồng USD so với rổ 6 đồng tiền chủ chốt, đã tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026. Khởi đầu năm ở mức 97.06 điểm (2/1), chỉ số này liên tục duy trì đà tăng và chạm đỉnh 101.61 điểm vào cuối tháng 6, ghi nhận mức cao nhất trong vòng 1 năm. Tính đến 15/7, DXY dao động quanh mốc 100.63 điểm, tương đương mức tăng khoảng 2.7% so với đầu năm.

Động lực chính thúc đẩy đồng USD tăng giá xuất phát từ sức bật nền kinh tế Mỹ cùng với tình trạng lạm phát dai dẳng. Cụ thể, chỉ số CPI tháng 5 đạt 4.2% và PCE ở mức 4.1%, buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải giữ nguyên lãi suất điều hành ở mức 3.5 - 3.75% trong cuộc họp tháng 6. Biểu đồ dự báo lãi suất của Fed tiếp tục phát đi tín hiệu thắt chặt khi kỳ vọng lãi suất cuối năm có thể neo ở 3.8%, hàm ý sẽ có thêm đợt tăng lãi suất. Lãi suất cao đã thu hút dòng vốn toàn cầu đổ về các tài sản định giá bằng USD, từ đó đẩy giá trị đồng USD đi lên.

Bối cảnh này càng được khuếch đại bởi rủi ro địa chính trị leo thang, đẩy giá năng lượng thế giới lên cao và kích hoạt dòng tiền tìm đến USD như kênh trú ẩn an toàn.

Tuy nhiên, bước sang đầu tháng 7, DXY đã bắt đầu hạ nhiệt nhẹ từ vùng đỉnh 101.6 xuống dưới 101 điểm. Nguyên nhân là do các báo cáo mới nhất cho thấy tốc độ tăng trưởng việc làm tại Mỹ chậm lại đáng kể; từ đó, khiến giới đầu tư giảm bớt kỳ vọng về việc Fed sẽ tiếp tục mạnh tay thắt chặt chính sách, tạo ra áp lực chốt lời ngắn hạn đối với đồng USD.

Đà giảm của đồng bạc xanh tiếp tục được nới rộng vào giữa tháng (15/7) sau khi dữ liệu lạm phát tháng 6 của Mỹ công bố thấp hơn dự báo, CPI giảm 0.4% so với tháng trước sau điều chỉnh theo mùa, đưa lạm phát hàng năm xuống 3.5%. Chuỗi số liệu kinh tế này càng củng cố thêm nhận định rằng lộ trình nâng lãi suất của Fed sẽ sớm chững lại, qua đó duy trì sức ép suy giảm lên đồng USD.

Trong nước, biến động tiền đồng (VND) trong thời gian qua được giới chuyên môn nhìn nhận là diễn biến tất yếu trước những sức ép liên tục từ các biến số bên ngoài như: Sự thay đổi trong chính sách thuế quan của Mỹ từ năm ngoái, cùng với đà leo thang của các xung đột địa chính trị tại khu vực Trung Đông trong năm nay. Trên thực tế, dù tỷ giá USD/VND đã thiết lập và duy trì trạng thái đi ngang kể từ tháng 8 năm ngoái, giới phân tích vẫn để ngỏ kịch bản tỷ giá tiếp tục gặp áp lực đi lên dưới tác động từ xu hướng tăng giá của đồng bạc xanh trên toàn cầu.

Tuy nhiên, dẫu phải đối mặt với nhiều "cơn gió ngược" từ thị trường quốc tế, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) được dự báo sẽ tiếp tục bám sát định hướng điều hành chủ động, linh hoạt và kiên định với mục tiêu kiểm soát mức độ mất giá của VND xoay quanh biên độ 3%/năm, qua đó góp phần duy trì sự ổn định của nền kinh tế vĩ mô.

Tính đến ngày 15/7, tỷ giá trung tâm được NHNN niêm yết ở mức 25,233 VND/USD. Trên thị trường liên ngân hàng, tỷ giá giao dịch quanh mức 26,270 VND/USD, lũy kế từ đầu năm gần như đi ngang khi giảm nhẹ khoảng 0.09%.

Tại các ngân hàng thương mại, giá bán USD chuyển khoản phần lớn được niêm yết kịch trần ở mức 26,463 VND/USD, trong khi giá mua vào dao động từ 26,080 - 26,150 VND/USD. Tính đến sáng 15/7, giá mua - bán USD tại Vietcombank được niêm yết ở mức 26,040 - 26,450 VND/USD. Trên thị trường tự do, giá USD đến sáng 15/7 giao dịch quanh mức 26,400 VND/USD mua vào và 26,420 VND/USD bán ra. Điểm rất đáng chú ý là vào một số thời điểm trong nửa đầu năm, giá bán USD tự do thậm chí còn thấp hơn giá tại các ngân hàng thương mại. Khoảng cách thu hẹp này là minh chứng rõ ràng cho thấy thị trường không hề xuất hiện tình trạng căng thẳng nguồn cung hay găm giữ đầu cơ.

4 yếu tố có thể gây áp lực lên tỷ giá

Thứ nhất là Fed phát tín hiệu duy trì lãi suất cao lâu hơn, khiến chênh lệch lãi suất VND-USD khó nới rộng theo hướng có lợi cho VND. Sau cuộc họp ngày 17/06/2026, Fed tiếp tục phát tín hiệu thận trọng với lạm phát, làm USD mạnh lên và gây áp lực lên các đồng tiền châu Á.

Thứ hai là cán cân thương mại đảo chiều. Việt Nam đã ghi nhận nhập siêu khoảng 16.6 tỷ USD trong nửa đầu năm nay, chủ yếu do nhập khẩu máy móc, nhiên liệu tăng. Đây là yếu tố gây áp lực trực tiếp lên cung - cầu ngoại tệ.

Thứ ba là nhu cầu ngoại tệ cuối năm tăng: nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc, năng lượng; trả nợ nước ngoài; chuyển lợi nhuận của khu vực FDI; và tâm lý phòng thủ tỷ giá của doanh nghiệp.

Thứ tư là dự trữ ngoại hối không quá dày so với quy mô nhập khẩu. ADB ước tính dự trữ ngoại hối nước ta chỉ khoảng 2.4 tháng nhập khẩu, nên dư địa bán ngoại tệ là có, nhưng không nên sử dụng quá mạnh trong thời gian dài.

Về cán cân thanh toán tổng thể, ông Huân cho rằng, không hoàn toàn xấu, nhưng mức độ hỗ trợ cho tỷ giá đã yếu hơn so với các năm trước. Điểm tích cực là FDI vẫn rất mạnh. Vốn FDI thực hiện trong 5 tháng đầu năm đạt khoảng 9.75 tỷ USD, tăng 9.6%, mức cao nhất cùng kỳ trong nhiều năm. Tuy nhiên, nhập siêu hàng hóa, chi phí năng lượng và nhu cầu ngoại tệ cuối năm đang làm phần hỗ trợ này bị triệt tiêu một phần.

Nếu áp lực tỷ giá tăng mạnh cuối năm, NHNN nhiều khả năng sẽ ưu tiên kết hợp bán ngoại tệ có chọn lọc và hút bớt tiền đồng qua OMO/tín phiếu, thay vì tăng ngay lãi suất điều hành.

Lý do là tăng lãi suất điều hành sẽ tác động rộng tới chi phí vốn, tín dụng, bất động sản và mục tiêu tăng trưởng. Trong khi đó, bán ngoại tệ giúp xử lý trực tiếp mất cân đối cung - cầu USD, còn hút tiền qua OMO/tín phiếu giúp nâng lãi suất liên ngân hàng VND, giảm động cơ đầu cơ USD và hỗ trợ tỷ giá mà chưa phải đảo chiều chính sách tiền tệ.

Chỉ trong kịch bản áp lực tỷ giá kéo dài, kỳ vọng mất giá lan rộng, hoặc lạm phát vượt kiểm soát, NHNN mới cần cân nhắc tăng lãi suất điều hành. Đây sẽ là “công cụ cuối cùng”, vì chi phí đối với tăng trưởng khá lớn.

Thứ nhất là diễn biến chính sách tiền tệ của Fed. Nếu Fed duy trì mặt bằng lãi suất cao trong thời gian dài hoặc điều chỉnh chậm hơn kỳ vọng, đồng USD có thể tiếp tục duy trì sức mạnh tương đối, qua đó tạo áp lực lên tỷ giá của nhiều nền kinh tế mới nổi.

Thứ hai là nhu cầu ngoại tệ theo chu kỳ vào cuối năm - khi nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu, thanh toán quốc tế và chuyển lợi nhuận của khu vực FDI tăng lên.

Thứ ba là những biến động của thị trường tài chính quốc tế và dòng vốn đầu tư toàn cầu trước các yếu tố địa chính trị hoặc các cú sốc bất ngờ của kinh tế thế giới.

Tuy nhiên, xét trên tổng thể, cán cân thanh toán quốc tế của Việt Nam vẫn đang có những yếu tố hỗ trợ tích cực. Dòng vốn FDI tiếp tục duy trì xu hướng tích cực, nguồn kiều hối tương đối ổn định, ngành du lịch đang phục hồi mạnh mẽ và xuất khẩu dịch vụ có nhiều triển vọng tăng trưởng.

Nếu các động lực tăng trưởng tiếp tục được phát huy, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để hướng tới trạng thái cân bằng hơn của cán cân thanh toán quốc tế, thậm chí có thể tạo ra thặng dư trong những tháng cuối năm. Đây sẽ là nhân tố quan trọng góp phần hỗ trợ ổn định tỷ giá và củng cố niềm tin của thị trường.

Trong trường hợp áp lực tỷ giá gia tăng mạnh, nhiều khả năng NHNN sẽ ưu tiên sử dụng các công cụ linh hoạt như bán ngoại tệ can thiệp khi cần thiết và điều tiết thanh khoản thông qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO). Việc tăng lãi suất điều hành thường sẽ là giải pháp cuối cùng, bởi trong giai đoạn hiện nay, mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng, giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp và duy trì đà phục hồi của nền kinh tế vẫn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

2 nhóm doanh nghiệp đối mặt rủi ro lớn

Đánh giá về các yếu tố tác động đến tỷ giá USD/VND, ông Jung Hyo Chang - Giám đốc phụ trách Mảng Giao dịch Ngoại hối và Phái sinh tại Ngân hàng Shinhan Việt Nam - nhận định, thị trường đang chịu sự chi phối của 4 biến số cốt lõi.

Trước hết, chính sách tiền tệ và lộ trình điều hành lãi suất của Fed tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc xác định sức mạnh của đồng USD, từ đó tạo sức ép trực tiếp lên diễn biến tỷ giá trong nước.

Yếu tố thứ hai nằm ở trạng thái cán cân cung cầu ngoại tệ nội địa. Mặc dù hoạt động xuất khẩu và dòng vốn FDI vẫn duy trì vị thế là nguồn cung ngoại tệ chủ lực, nhưng chi phí nhập khẩu - đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng và logistics - đang có chiều hướng gia tăng do những bất ổn địa chính trị. Thực tế này được dự báo sẽ khiến nhu cầu ngoại tệ của cộng đồng doanh nghiệp neo ở mức cao trong suốt nửa cuối năm.

Bên cạnh đó, diễn biến thương mại quốc tế và các chính sách thuế quan cũng là yếu tố cần được theo dõi. Những động thái điều chỉnh chính sách thương mại gần đây của Mỹ cùng xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ tác động mạnh đến hoạt động xuất nhập khẩu cũng như dòng chảy ngoại tệ của Việt Nam.

Cuối cùng, định hướng điều hành của NHNN đóng vai trò quan trọng. Theo ông Jung Hyo Chang, cơ quan quản lý đang cho thấy sự linh hoạt cao độ nhằm cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Đáng chú ý, NHNN có xu hướng để tỷ giá vận động tự nhiên theo nhịp độ thị trường thay vì can thiệp quá sâu, qua đó vừa giúp bảo toàn quy mô dự trữ ngoại hối, vừa hạn chế rủi ro quốc gia bị gắn mác thao túng tiền tệ.

Từ bức tranh vĩ mô trên, ông Jung Hyo Chang cảnh báo về 2 nhóm doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với rủi ro tỷ giá lớn nhất trong nửa cuối năm 2026. Nhóm thứ nhất là các doanh nghiệp nhập khẩu ròng, tiêu biểu như các đơn vị kinh doanh xăng dầu, nguyên vật liệu, máy móc, dược phẩm và hóa chất. Đây là những doanh nghiệp chịu áp lực trực tiếp do đặc thù chi phí đầu vào được thanh toán bằng USD trong khi doanh thu chủ yếu thu về bằng VND. Khi tỷ giá USD/VND leo thang, gánh nặng chi phí nhập khẩu sẽ tăng, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ lợi thế thương mại để chuyển toàn bộ phần chi phí đội lên này vào giá bán cuối cùng.

Nhóm rủi ro thứ 2 thuộc về các doanh nghiệp đang duy trì dư nợ vay bằng ngoại tệ. Biến động tỷ giá bất ngờ có thể làm gia tăng chi phí trả nợ và bào mòn lợi nhuận của nhóm này một cách nhanh chóng. Trước bối cảnh thị trường tiền tệ tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường, chuyên gia từ Shinhan Bank khuyến nghị các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại cơ cấu dòng tiền ngoại tệ, đồng thời thiết lập kỷ luật tài chính thông qua việc sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá.