Margin chạm đỉnh, VN-Index rung lắc: Nhà đầu tư có đang đi quá xa?

Tỷ lệ cho vay ký quỹ (margin) trên vốn chủ sở hữu của các công ty chứng khoán hiện vẫn nằm trong vùng an toàn, song giới chuyên gia cảnh báo nhà đầu tư cần đặc biệt chú ý tới quản trị rủi ro trong bối cảnh thị trường biến động mạnh.

Margin tiếp tục lập đỉnh

Theo thống kê của Công ty Chứng khoán Bảo Việt (BVSC), tính đến cuối quý III/2025, dư nợ margin toàn thị trường đạt gần 380.000 tỷ đồng, tăng 26% so với cuối quý II và 56% so với cuối năm 2024. Mức tăng này diễn ra song song với việc mở rộng quy mô vốn chủ sở hữu của các công ty chứng khoán.

Hiện tổng vốn chủ sở hữu toàn ngành ước đạt hơn 330.000 tỷ đồng, đưa tỷ lệ dư nợ margin/vốn chủ sở hữu lên khoảng 115% — thấp hơn nhiều so với giới hạn 200% theo quy định và vẫn dưới mức đỉnh 129% từng thiết lập trong quý IV/2021.

Dòng tiền vay ký quỹ được xem là một trong những yếu tố góp phần duy trì thanh khoản cao và thúc đẩy đà tăng của thị trường. Trong quý III/2025, giá trị giao dịch bình quân đạt 44.026 tỷ đồng/phiên, mức cao nhất trong nhiều năm. Tuy nhiên, khi thị trường xuất hiện nhịp điều chỉnh, hoạt động giải chấp margin có thể khiến mức giảm trở nên mạnh hơn trong ngắn hạn.

Các công ty chứng khoán đồng loạt tăng dư nợ

Hầu hết các công ty chứng khoán đều ghi nhận dư nợ margin tăng mạnh trong quý III/2025.

Chứng khoán Techcombank (TCBS) dẫn đầu toàn ngành với 41.713 tỷ đồng dư nợ cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán, tăng 23% so với quý II và 64% so với cuối năm 2024. Thu nhập từ hoạt động cho vay đạt 998 tỷ đồng, tăng 20% theo quý và 44% theo năm.

Chứng khoán VPBankS cũng lập kỷ lục mới với 27.000 tỷ đồng dư nợ margin, mức cao nhất từ trước đến nay.

Chứng khoán VNDIRECT đạt 14.800 tỷ đồng, tăng thêm 3.500 tỷ đồng chỉ trong một quý. Mảng cho vay ký quỹ mang về 388 tỷ đồng doanh thu, tăng 24% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tương tự, tại SSI và VCI, dư nợ margin đều tăng mạnh, chạm mức cao lịch sử.

Dù dư nợ tăng, phần lớn công ty chứng khoán vẫn duy trì tỷ lệ margin/vốn chủ sở hữu dưới 150%, ngoại trừ một số đơn vị như Mirae Asset Việt Nam, HSC và MBS. Các công ty này đều đã có kế hoạch tăng vốn điều lệ để củng cố năng lực tài chính, mở rộng trần cung cấp dịch vụ margin và đầu tư tự doanh.

Theo bà Nguyễn Hồng Hoa, Phòng Phân tích BVSC, “quy mô vốn chủ sở hữu ngày càng lớn cùng với làn sóng tăng vốn của nhiều công ty chứng khoán giúp củng cố năng lực tài chính của toàn hệ thống, tạo dư địa an toàn cho tăng trưởng dư nợ margin. Rủi ro đòn bẩy hiện vẫn được kiểm soát tốt và chưa xuất hiện dấu hiệu bất ổn đáng kể”.

Niềm tin thị trường duy trì, nhưng rủi ro margin vẫn tiềm ẩn

Mức dư nợ margin kỷ lục đi kèm với thanh khoản thị trường duy trì trên ngưỡng tỷ đô mỗi phiên, phản ánh niềm tin mạnh mẽ của nhà đầu tư với kênh chứng khoán. Tuy nhiên, theo quy định, tổng hạn mức cho vay margin không được vượt quá 2 lần vốn chủ sở hữu, và sự gia tăng nhanh của dư nợ có thể tiềm ẩn rủi ro nếu thị trường điều chỉnh mạnh.

Điển hình là phiên 20/10 vừa qua, VN-Index mất gần 95 điểm, ghi nhận phiên giảm sâu nhất trong lịch sử. Nhiều tài khoản nhà đầu tư chạm ngưỡng call margin, song lượng bán giải chấp trong phiên kế tiếp (21/10) chỉ ở mức cục bộ.

Ông N.M Đức, Trưởng phòng Môi giới một công ty chứng khoán lớn tại Hà Nội, chia sẻ: “Sau phiên giảm sâu nhất lịch sử, thị trường may mắn hồi phục nhanh. Nếu không, việc bán giải chấp hàng loạt là điều khó tránh. Ở vùng đỉnh lịch sử và biến động mạnh như hiện nay, nhà đầu tư nên hạn chế dùng full margin để tránh rơi vào thế bị động.”

Tránh “full margin” – ưu tiên quản trị rủi ro

Các chuyên gia đồng thuận rằng, trong bối cảnh thị trường đang có dấu hiệu phân hóa mạnh, việc sử dụng đòn bẩy hợp lý và quản trị rủi ro là yếu tố then chốt.

Nhà đầu tư nên:

Rà soát lại danh mục, giảm tỷ trọng ở những cổ phiếu đã tăng nóng và thiếu nền tảng cơ bản.
Giữ lại các mã có nội lực doanh nghiệp tốt, triển vọng tăng trưởng dài hạn.
Hạn chế sử dụng full margin, chỉ nên duy trì tỷ lệ đòn bẩy ở mức an toàn để tránh rủi ro call margin khi thị trường điều chỉnh.

Dù dư nợ margin toàn ngành đang ở mức cao kỷ lục, năng lực tài chính của các công ty chứng khoán đã được củng cố đáng kể, giúp rủi ro hệ thống vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, với sự biến động mạnh của thị trường hiện nay, sự thận trọng và kỷ luật đầu tư vẫn là yếu tố quan trọng giúp nhà đầu tư bảo vệ thành quả và tránh những cú sốc không mong muốn.