Lãi suất cao, ai đang có lợi thế?

Mặt bằng lãi suất đi lên đang tạo áp lực lên các doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy cao, nhưng đồng thời mở ra lợi thế tương đối cho những doanh nghiệp sở hữu lượng tiền lớn, nợ vay thấp và dòng tiền ổn định.

Agriseco Research điểm tên PVS, TCB, BSR, GVR và SAB trong nhóm có nền tảng tài chính được đánh giá có khả năng chống chịu tốt hơn khi chi phí vốn tăng, thậm chí gia tăng thu nhập tài chính nhờ lượng tiền gửi lớn.

Lãi suất tăng đang tạo ra sự phân hóa rõ hơn giữa các mô hình tài chính. Với doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào vốn vay, chi phí lãi vay tăng có thể trực tiếp thu hẹp biên lợi nhuận và gây áp lực lên dòng tiền. Agriseco cho rằng tác động này rõ hơn tại các ngành thâm dụng vốn như xây dựng - hạ tầng, hàng không, thép, ô tô và một số doanh nghiệp bất động sản.

Ở chiều ngược lại, lượng tiền ròng lớn trở thành một lớp đệm tài chính. Tổng Công ty cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (mã chứng khoán: PVS) hiện có khoảng 15.100 tỷ đồng tiền ròng, trong khi tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu chỉ 0,12 lần. Doanh nghiệp còn sở hữu backlog dầu khí giai đoạn 2026-2030 ước khoảng 7 tỷ USD, được Agriseco kỳ vọng tạo nền tảng cho tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận 15-20%.

CTCP - Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (mã chứng khoán: BSR) có quy mô tiền ròng lớn hơn, khoảng 41.010 tỷ đồng, với tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu 0,17 lần. Lợi nhuận trước thuế 12 tháng gần nhất đạt 22.285 tỷ đồng. Trong dài hạn, dự án nâng cấp Nhà máy Lọc dầu Dung Quất dự kiến nâng công suất từ 148.000 lên 171.000 thùng/ngày, tương đương tăng 15,5%, với thời điểm hoàn thành dự kiến cuối năm 2028.

Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam - CTCP (mã chứng khoán: GVR) cũng nằm trong nhóm có bảng cân đối ít phụ thuộc vốn vay. Doanh nghiệp sở hữu khoảng 26.226 tỷ đồng tiền ròng, tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu chỉ 0,04 lần. Ngoài hoạt động cao su, triển vọng dài hạn còn gắn với quỹ đất và khả năng tạo thu nhập từ bồi thường, chuyển đổi đất.

Tại Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (mã chứng khoán: TCB), lợi thế nằm ở khả năng kiểm soát chi phí vốn trong môi trường lãi suất cao. Ngân hàng có NIM 3,6%, CASA 38,3%, tỷ lệ nợ xấu khoảng 1,15% và tỷ lệ bao phủ nợ xấu 125,5%, theo Agriseco. Nền tiền gửi không kỳ hạn lớn giúp giảm bớt áp lực khi chi phí huy động trên thị trường tăng.

Tổng Công ty cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (mã chứng khoán: SAB) sở hữu khoảng 20.362 tỷ đồng tiền ròng và tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu chỉ 0,02 lần. Tuy nhiên, Agriseco dự báo tăng trưởng lợi nhuận trung hạn của doanh nghiệp ở mức một chữ số và lưu ý tác động từ thuế tiêu thụ đặc biệt từ năm 2027.

Như vậy, môi trường lãi suất cao không chỉ là câu chuyện chi phí vốn. Nó còn làm nổi bật giá trị của bảng cân đối khỏe: doanh nghiệp ít vay chịu ít áp lực lãi vay hơn, trong khi lượng tiền nhàn rỗi có thể tạo thêm thu nhập tài chính. Tuy nhiên, mức hưởng lợi thực tế vẫn phụ thuộc vào cơ cấu tiền, khả năng sinh lời cốt lõi và nhu cầu sử dụng vốn của từng doanh nghiệp.