MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chứng khoán

24HMONEY đã kiểm duyệt

Giao dịch ký quỹ: Hưng phấn tột độ, cẩn trọng quá đà

Dư nợ cho vay ký quỹ trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã vọt lên gần 384.000 tỷ đồng, lập đỉnh cao chưa từng có. Con số tưởng chừng là minh chứng cho sức nóng và niềm tin thị trường, nhưng cũng là hồi chuông cảnh báo về mức độ rủi ro khi đòn bẩy tài chính đang bị kéo căng đến giới hạn — nơi ranh giới giữa bứt phá và đổ vỡ trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Kết thúc quý III/2025, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi dấu một quý tăng trưởng rực rỡ khi VN-Index đạt 1.661,7 điểm, tăng 31% so với đầu năm. Song hành với sắc xanh là dư nợ cho vay ký quỹ (margin) lập kỷ lục mới, gần 384.000 tỷ đồng, tăng hơn 54%, mức cao chưa từng có trong lịch sử.

Theo thống kê của VietstockFinance, 10 công ty chứng khoán lớn nhất nắm giữ tới 61% tổng dư nợ toàn ngành, tương đương 233.000 tỷ đồng. Dẫn đầu là TCBS và SSI với dư nợ lần lượt 41.700 và 39.200 tỷ đồng; kế đến là VPBankS, VPS, HSC. Đáng chú ý, VPBankS và VIX có mức tăng trưởng dư nợ trên 180% chỉ trong 9 tháng – phản ánh rõ sức nóng của dòng vốn đòn bẩy trên thị trường.

Giới chuyên môn nhận định, margin đang trở thành “mạch máu lợi nhuận” của khối công ty chứng khoán, khi doanh thu từ hoạt động này quý III đạt gần 9.400 tỷ đồng, tăng hơn 50% so với cùng kỳ. Với lãi suất margin phổ biến 10–13%/năm, đây là mảng có biên lợi nhuận cao nhất của ngành. Tuy nhiên, tốc độ tăng margin hiện vượt xa khả năng hấp thụ vốn của hệ thống.

Theo Vietdata Research, tổng dư nợ cho vay toàn hệ thống (bao gồm margin và ứng trước tiền bán) đã đạt khoảng 383.000 tỷ đồng, trong đó riêng margin chiếm 370.000 tỷ đồng, tương đương 120% vốn chủ sở hữu toàn ngành – mức cao nhất kể từ năm 2022. Điều này cho thấy đòn bẩy tài chính đang bị kéo căng, đưa thị trường vào vùng “nóng” nhất trong ba năm gần đây.

Hiện quy định cho phép tổng cho vay margin không vượt quá 2 lần vốn chủ sở hữu, nghĩa là hệ thống đã dùng hơn 60% “dung lượng” hợp pháp. Trong bối cảnh dòng tiền F0 đổ vào mạnh, tâm lý hưng phấn lan tỏa, rủi ro quá tải vốn có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào nếu thị trường gặp cú sốc.

Ngày 20/10, thị trường đã có “phép thử đầu tiên”: VN-Index lao dốc gần 95 điểm, hơn 150 mã nằm sàn do giải chấp margin hàng loạt – ví dụ điển hình của “hiệu ứng domino” khi các tài khoản sử dụng đòn bẩy cao bị buộc bán ra.

Ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao CTCK KIS Việt Nam, cảnh báo: “Margin là con dao hai lưỡi – khuếch đại lợi nhuận khi thị trường tăng, nhưng khiến nhà đầu tư mất vốn nhanh gấp đôi khi giá giảm chỉ 5–7%.”

Không chỉ dừng ở rủi ro kỹ thuật, nhiều chuyên gia lo ngại sự liên kết giữa margin, tín dụng ngân hàng và trái phiếu doanh nghiệp đang hình thành chuỗi tín dụng chéo. Khi giá trị tài sản chứng khoán hoặc trái phiếu sụt giảm, vòng xoáy bán giải chấp dây chuyền có thể bùng phát – một nguy cơ lan truyền hệ thống nếu không được kiểm soát kịp thời.

Cuộc đua tăng vốn và “nút thắt margin”

Để duy trì dư địa cho vay, nhiều công ty chứng khoán đang chạy đua tăng vốn điều lệ. VPBankS công bố kế hoạch IPO 375 triệu cổ phiếu để nâng vốn lên 18.750 tỷ đồng; trong khi SSI, TCBS, VPS cũng mở rộng quy mô nhằm củng cố vị thế trong “cuộc đua đòn bẩy”.

Nếu vốn chủ sở hữu toàn ngành đạt khoảng 331.000 tỷ đồng, năng lực cung ứng margin tối đa theo quy định là 663.000 tỷ đồng – tức dư địa vẫn còn gấp 1,7 lần hiện tại. Tuy nhiên, với tốc độ tăng 80.000 tỷ đồng mỗi quý, nguồn vốn này có thể sớm chạm trần nếu không được bổ sung.

Chuyên gia SSI Research cảnh báo: “Thị trường chưa ‘căng margin’, nhưng nếu không tăng vốn tương ứng, đà tăng này sẽ khó duy trì. Khi nhu cầu vay vượt hạn mức, việc siết margin là điều không tránh khỏi.”

Trước thực tế này, giới phân tích đề xuất cơ quan quản lý cần kiểm soát rủi ro đòn bẩy bằng các biện pháp “làm nguội mềm”, trong đó sửa đổi Thông tư 91/2020/TT-BTC để nâng hệ số rủi ro với các khoản cho vay ngoài chuẩn và tạm ứng lớn, nhằm ngăn chặn hiện tượng “margin ẩn” từng gây bất ổn giai đoạn 2021–2022.

Ở góc độ nhà đầu tư, các chuyên gia khuyến nghị không dùng đòn bẩy vượt tỷ lệ 1:1, duy trì ký quỹ an toàn 40–50%, tập trung vào nhóm cổ phiếu cơ bản, thanh khoản cao như ngân hàng, chứng khoán, đầu tư công. Việc lạm dụng margin trong giai đoạn thị trường biến động mạnh có thể khiến nhà đầu tư nhỏ lẻ rơi vào vòng xoáy giải chấp.

Theo Vietdata Research, rủi ro lớn nhất hiện nay không nằm ở yếu tố vĩ mô, mà ở khả năng tự điều chỉnh quá đà của chính thị trường do áp lực giải chấp lan rộng.

Giữa cơ hội và rủi ro

Tín hiệu tích cực vẫn hiện hữu: kinh tế Việt Nam dự kiến tăng trưởng 8% trong năm 2025, và FTSE Russell đã đưa Việt Nam vào danh sách nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026, mở ra cơ hội đón dòng vốn ngoại hàng tỷ USD.

Tuy nhiên, để chuyển hóa cơ hội thành lợi thế bền vững, thị trường cần một hệ thống kiểm soát rủi ro đủ mạnh, tránh để dòng vốn margin biến thành “quả bom kỹ thuật” đe dọa sự ổn định chung.

Dư nợ margin kỷ lục hôm nay vừa là tấm gương phản chiếu niềm tin của nhà đầu tư, vừa là phép thử bản lĩnh của toàn hệ thống tài chính. Giữa “cơ hội vàng” và “rủi ro bong bóng”, bài toán cân bằng đòn bẩy sẽ là chìa khóa quyết định sức bền cho chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường chứng khoán Việt Nam.