Dòng tiền hàng chục nghìn tỷ đang đi đâu, khi tự doanh loạt CTCK né cổ phiếu?

Kết thúc năm 2025, báo cáo tài chính của các công ty chứng khoán đã phác họa một bức tranh chung: quy mô tài sản toàn ngành tăng vọt, lợi nhuận bứt phá mạnh, nhưng chiến lược tự doanh lại phân hóa sâu sắc. Trong khi nhiều "đại gia" ưu tiên an toàn, thanh khoản và trái phiếu, một số tên tuổi khác vẫn sẵn sàng đặt cược lớn vào cổ phiếu niêm yết để tối ưu lợi nhuận.

Quy mô tài sản toàn ngành tăng khoảng 50%

Năm 2025 ghi nhận làn sóng mở rộng bảng cân đối kế toán gần như trên toàn bộ hệ thống công ty chứng khoán. Tổng tài sản bình quân của ngành tăng xấp xỉ 50% so với năm trước, phản ánh khả năng huy động vốn và mức độ "phình to" của dòng tiền trong hệ thống tài chính.

Chứng khoán SSI tiếp tục giữ vị trí số một với tổng tài sản khoảng 93.000 tỷ đồng, tăng 26% so với năm 2024. Tuy nhiên, khoảng cách dẫn đầu của SSI đang bị thu hẹp đáng kể khi các công ty có hậu thuẫn ngân hàng tăng tốc mạnh mẽ.

TCBS (TCX) đứng thứ hai với 80.600 tỷ đồng, tăng hơn 50% chỉ sau một năm, áp sát ngôi đầu. Đáng chú ý nhất là cú bứt phá của VPBankS (VPX) khi tổng tài sản tăng từ 26.700 tỷ đồng lên 73.000 tỷ đồng, tương đương mức tăng trưởng gần 173%, thuộc nhóm cao nhất toàn ngành.

Bên cạnh đó, VPS và VIX cũng ghi nhận mức tăng trên 50%, lần lượt đạt 48.400 tỷ đồng và 34.100 tỷ đồng, cho thấy xu hướng mở rộng không chỉ tập trung ở nhóm dẫn đầu.

Lợi nhuận phân hóa mạnh, TCBS vẫn là "cỗ máy in tiền"

Nếu quy mô tài sản phản ánh tiềm lực, thì lợi nhuận cho thấy hiệu quả vận hành. Ở khía cạnh này, TCBS tiếp tục khẳng định vị thế số một. Dù doanh thu hoạt động đạt 11.217 tỷ đồng, thấp hơn SSI, TCBS vẫn tạo ra 5.683 tỷ đồng lợi nhuận, cao nhất toàn ngành.

Bất ngờ lớn nhất đến từ Chứng khoán VIX. Dù chỉ xếp thứ 8 về quy mô tài sản, VIX vươn lên đứng thứ hai về lợi nhuận với 5.410 tỷ đồng, chủ yếu nhờ danh mục cổ phiếu quy mô lớn, tập trung vào các mã EIB, GEE và GEX.

Nhóm theo sau cũng ghi nhận kết quả tích cực: VPS đạt 3.578 tỷ đồng lợi nhuận (tăng 40%), VPBankS đạt 3.569 tỷ đồng (tăng tới 250%). VNDirect và HSC duy trì đà tăng ổn định với lợi nhuận lần lượt đạt 2.022 tỷ đồng và 1.178 tỷ đồng.

Tự doanh: Hai trường phái đối lập

Nhìn sâu vào danh mục tự doanh, sự phân hóa chiến lược giữa các công ty chứng khoán trở nên rõ rệt, phản ánh khẩu vị rủi ro và cách tiếp cận thị trường khác nhau.

Nhóm ưu tiên an toàn: SSI, TCBS, VPS

SSI là doanh nghiệp có quy mô tự doanh lớn nhất ngành, với danh mục trị giá 43.435 tỷ đồng. Tuy nhiên, khoản đầu tư vào cổ phiếu niêm yết chỉ còn 178 tỷ đồng, giảm tới 90% so với đầu năm và chiếm tỷ trọng không đáng kể so với tổng tài sản. Thay vào đó, SSI dồn lực vào trái phiếu (13.200 tỷ đồng), chứng chỉ tiền gửi (23.200 tỷ đồng) và tiền gửi ngân hàng ngắn hạn.

TCBS thậm chí còn "đứng ngoài" thị trường cổ phiếu niêm yết rõ rệt hơn, khi giá trị đầu tư chỉ 5,7 tỷ đồng. Trụ cột tự doanh của công ty là trái phiếu hơn 23.000 tỷ đồng và tiền gửi ngân hàng, phản ánh chiến lược phòng thủ và tối ưu dòng tiền.

Tương tự, VPS cũng gần như không tham gia cổ phiếu niêm yết (chỉ 14 tỷ đồng), thay vào đó phân bổ mạnh vào trái phiếu, công cụ thị trường tiền tệ và tiền gửi kỳ hạn.

Nhóm chấp nhận rủi ro: HSC, VIX, VPBankS

Trái ngược, HSC thể hiện khẩu vị thiên về cổ phiếu với danh mục cổ phiếu lên tới 3.900 tỷ đồng, tập trung vào các mã ngân hàng và bluechip như TCB, VPB, HPG, MWG, STB. Song song, HSC vẫn duy trì thế cân bằng với khoảng 7.000 tỷ đồng trái phiếu.

VIX là trường hợp tiêu biểu cho chiến lược chấp nhận rủi ro cao. Danh mục cổ phiếu của công ty đạt hơn 6.800 tỷ đồng, tập trung vào EIB, GEE, GEX – những khoản đầu tư đã mang lại lợi nhuận đột biến trong năm qua.

VPBankS cũng nằm trong nhóm này khi rót gần 4.900 tỷ đồng vào cổ phiếu, bên cạnh danh mục trái phiếu gần 13.000 tỷ đồng và lượng lớn chứng chỉ tiền gửi.

Trường phái trung dung: VNDirect và Vietcap

Ở vị trí trung gian, VNDirect và Vietcap thể hiện chiến lược linh hoạt hơn. VNDirect đầu tư 964 tỷ đồng vào cổ phiếu niêm yết và hơn 1.000 tỷ đồng vào cổ phiếu, chứng chỉ quỹ chưa niêm yết, trong khi vẫn duy trì danh mục trái phiếu lớn.

Vietcap sở hữu danh mục tự doanh 12.588 tỷ đồng, với sự kết hợp giữa cổ phiếu niêm yết, trái phiếu Chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp, tạo thế cân bằng giữa tăng trưởng và kiểm soát rủi ro.

Bức tranh tự doanh năm 2025 cho thấy tiền lớn đang quay trở lại thị trường chứng khoán, nhưng không đồng nghĩa với việc tất cả các công ty đều sẵn sàng "đánh cược" vào cổ phiếu. Một bên lựa chọn phòng thủ, ưu tiên thanh khoản và an toàn; bên còn lại chấp nhận biến động để đổi lấy lợi nhuận vượt trội.

Sự phân hóa này nhiều khả năng sẽ tiếp tục là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả kinh doanh của từng công ty chứng khoán trong giai đoạn thị trường sắp tới, khi rủi ro và cơ hội luôn song hành.