Xoay trục danh mục khi cổ phiếu dầu khí đứt mạch tăng

Áp lực bán lan rộng từ nhóm vốn hóa lớn khiến VN-Index mất gần 33 điểm trong phiên 3/3, nhưng dầu khí tiếp tục đóng vai trò điểm tựa. Dù vậy, làn sóng tăng đã không còn đồng loạt mà chuyển sang phân hóa theo từng phân khúc, phản ánh giai đoạn sàng lọc khi thị trường dần rời trạng thái hưng phấn sang đánh giá dựa trên nền tảng và mức độ hưởng lợi thực tế từ giá dầu.

Hưởng lợi từ 'tâm bão' địa chính trị Trung Đông, nhóm cổ phiếu dầu khí vẫn duy trì sức nóng rõ rệt. Tuy nhiên, khi cơn hưng phấn đi qua, thị trường bắt đầu chứng kiến sự phân cực nghiệt ngã: giá dầu tăng không còn là 'chiếc đũa thần' cho mọi mã cổ phiếu.

Phiên giao dịch ngày 3/3/2026 khép lại bằng một cú điều chỉnh mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam, khi áp lực bán lan rộng từ nhóm vốn hóa lớn. Tâm điểm là “họ Vin”: VIC và VHM đồng loạt giảm sàn, VRE và VPL mất hơn 5%. Đà lao dốc của nhóm này nhanh chóng kích hoạt hiệu ứng dây chuyền sang các trụ cột khác, đặc biệt là ngân hàng, khiến mặt bằng bluechips suy yếu rõ rệt.

Kết phiên, VN-Index mất gần 33 điểm, lùi sát mốc tâm lý 1.810 điểm. Độ rộng thị trường nghiêng hẳn về bên bán. Thanh khoản vẫn ở mức cao với hơn 1,3 tỷ cổ phiếu được sang tay, tương ứng giá trị giao dịch xấp xỉ 44.000 tỷ đồng. Dòng tiền chưa rút lui, nhưng thế chủ động đã nghiêng về phía cung; trạng thái phòng thủ dần chiếm ưu thế.

Trong bức tranh đó, dầu khí tiếp tục nổi lên như điểm tựa quan trọng của chỉ số. Tuy nhiên, khác với phiên đầu tháng khi hàng loạt mã đồng loạt “tím trần”, phiên 3/3 đã cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Biên độ tăng thu hẹp ngay từ đầu phiên, một số cổ phiếu không còn duy trì trạng thái tăng kịch trần. Chỉ về cuối phiên, khi lực cầu gia tăng mạnh, nhiều mã mới lấy lại đà tăng, qua đó phần nào hãm nhịp giảm sâu của thị trường chung.

Xoay trục danh mục khi cổ phiếu dầu khí đứt mạch tăng

Cổ phiếu dầu khí được "săn mua" trong phiên giao dịch 3/3

POW tăng 6,77% lên 16.550 đồng/cp, khớp lệnh hơn 72 triệu đơn vị. PVC tăng trần 9,63%; PVD và BSR cùng tăng 6,90%; PLX tăng 6,96%; GAS tăng 6,93% lên 123.400 đồng/cp. Ở nhiều mã, bên mua tiếp tục chất lệnh lớn tại vùng giá cao: POW còn dư mua hơn 1,3 triệu cổ phiếu tại giá trần; PLX dư mua khoảng 2,3 triệu đơn vị; GAS cũng duy trì lực cầu đáng kể. Nhóm dịch vụ và hóa chất dầu khí ghi nhận thanh khoản đột biến, cho thấy dòng tiền vẫn tập trung mạnh vào các cổ phiếu được kỳ vọng hưởng lợi trực tiếp từ biến động giá dầu.

Dù vậy, so với phiên 2/3 – thời điểm tình trạng “cháy hàng” lan rộng ở nhiều mã – bức tranh đã thay đổi. Số lượng cổ phiếu tăng kịch biên độ thu hẹp đáng kể, phản ánh dòng tiền không còn dàn trải toàn ngành mà bắt đầu chọn lọc theo mức độ hưởng lợi thực tế.

Diễn biến này cho thấy thị trường đang chuyển từ trạng thái hưng phấn theo sự kiện sang giai đoạn sàng lọc dựa trên nền tảng và triển vọng lợi nhuận. Theo đánh giá của Vietcap, đà tăng của giá dầu tạo ra sự phân hóa rõ giữa các phân khúc trong chuỗi giá trị. Những doanh nghiệp gắn trực tiếp với mặt bằng giá năng lượng cao có lợi thế rõ ràng hơn, trong khi các nhóm chịu áp lực chi phí đầu vào đối mặt với thách thức lớn hơn.

Nhà đầu tư từng "xếp hàng" mua cổ phiếu dầu khí trong phiên giao dịch 2/3.

Ở trung nguồn, GAS có thể hưởng lợi khi giá dầu nhiên liệu FO – tham chiếu đầu ra của mảng khí – duy trì cao hơn kỳ vọng. Từ đầu năm 2026, giá FO bình quân đạt 386 USD/tấn, tương đương khoảng 107% dự báo cả năm, qua đó hỗ trợ nhất định cho doanh thu và biên lợi nhuận.

Ở thượng nguồn, PVS và PVD được đánh giá tích cực trong trung hạn nếu giá dầu duy trì ở mặt bằng cao, nhờ biên lợi nhuận của các nhà khai thác cải thiện kéo theo nhu cầu dịch vụ EPC, khoan và giá thuê giàn khoan tự nâng tăng.

Tác động lan sang lĩnh vực vận tải khi PVT được hưởng lợi từ mặt bằng giá cước cải thiện, đặc biệt ở nhóm hợp đồng giao ngay và hợp đồng cộng tác – chiếm khoảng 25–30% tổng sản lượng. Hai tháng đầu năm 2026, giá thuê tàu Aframax tăng 35% so với cùng kỳ; tàu Medium Range tăng 9%; tàu Handysize tăng 6%. Nếu các tuyến vận tải phải điều chỉnh để tránh eo biển Hormuz, quãng đường kéo dài có thể tiếp tục hỗ trợ giá cước.

Ở hạ nguồn, PLX và OIL có thể hưởng lợi ngắn hạn nhờ tồn kho đầu vào thấp từ quý IV/2025, tạo điều kiện ghi nhận kết quả tích cực trong quý I/2026 khi giá dầu tăng. BSR cũng có khả năng hưởng lợi từ lợi nhuận tồn kho và biên lọc hóa dầu (crack spread) nếu tiếp tục nới rộng.

Ngược lại, nhóm nhiệt điện khí chịu tác động bất lợi ở mức độ nhất định. NT2 và POW đối mặt với áp lực chi phí đầu vào tăng khi giá dầu và khí đi lên. Dù phần lớn biến động giá nhiên liệu có thể được chuyển qua hợp đồng với EVN, giá cao hơn vẫn có thể ảnh hưởng đến mức độ huy động thực tế, nhất là khi hệ thống ưu tiên các nguồn điện có chi phí thấp hơn.

Tổng thể, dầu khí vẫn là điểm tựa quan trọng trong bối cảnh thị trường biến động mạnh, nhưng cuộc chơi đã bước sang giai đoạn chọn lọc. Khi hiệu ứng tâm lý dần lắng xuống, yếu tố nền tảng và cấu trúc lợi nhuận sẽ quyết định đâu là cổ phiếu giữ được nhịp tăng, và đâu là mã chỉ hưởng lợi ngắn hạn theo sóng sự kiện.