Ngành điện 2026: phân hóa sâu sắc giữa áp lực EL NINO và rủi ro địa chính trị

(ĐTCK) - Các báo cáo chiến lược vĩ mô mới nhất đã chỉ ra một bức tranh đa chiều của ngành Điện trong năm 2026. Thay vì tăng trưởng đồng pha, sự dịch chuyển của chu kỳ thời tiết (El Nino) cùng những cú sốc địa chính trị trên thị trường năng lượng toàn cầu đang tạo ra một lằn ranh phân hóa rõ rệt lợi nhuận giữa các nhóm doanh nghiệp.

1. Áp lực El Nino: Cú "ngược dòng" của nhiệt điện Theo đánh giá từ giới phân tích, hiện tượng El Nino với đặc trưng nắng nóng kéo dài và lượng mưa suy giảm sẽ tiếp tục duy trì ảnh hưởng trong năm 2026. Điều này trực tiếp làm suy yếu nhóm Thủy điện khi mực nước tại các hồ chứa rơi vào trạng thái báo động, buộc hệ thống phải hạn chế công suất phát điện để ưu tiên tích nước.

Trong bối cảnh quốc gia cần nguồn "điện nền" (baseload) khổng lồ để gánh vác khoảng trống do thủy điện để lại và phục vụ đà phục hồi của sản xuất công nghiệp, nhóm Nhiệt điện (Than và Khí) sẽ trở thành cứu cánh. Tỷ lệ huy động công suất (hiệu suất hoạt động) của các nhà máy nhiệt điện được dự phóng sẽ vọt lên mức tối đa, đặc biệt trong các tháng cao điểm mùa khô.

2. Rủi ro địa chính trị: Bài toán biên lợi nhuận (Gross Margin) Dù sản lượng huy động chắc chắn tăng mạnh, nhưng rủi ro địa chính trị (căng thẳng Trung Đông, gián đoạn cung ứng từ Nga) lại là một "bài toán khó" đối với nhóm Nhiệt điện.

Nhiệt điện khí: Việc chi phí đầu vào neo theo giá Dầu/LNG thế giới khiến nhóm này chịu nhiều biến động. Tuy nhiên, nếu đà tăng của giá nhiên liệu toàn cầu được kiểm soát (như tín hiệu hạ nhiệt từ điểm nóng Trung Đông mới đây), biên lợi nhuận của các nhà máy điện khí sẽ được nở rộng đáng kể.

Nhiệt điện than: Các doanh nghiệp sử dụng nguồn than trộn trong nước (do TKV cung cấp) với giá bán được EVN bao tiêu sẽ có mức lợi nhuận dự phóng cực kỳ ổn định, ít chịu rủi ro tỷ giá hay chi phí nhập khẩu đội lên.

3. Radar chứng khoán: Lựa chọn "điểm rơi" lợi nhuận Sự phân hóa vĩ mô này đòi hỏi nhà đầu tư phải có sự dịch chuyển dòng tiền (sector rotation) cực kỳ linh hoạt:

Hạ tỷ trọng Thủy điện ngắn hạn: Các mã thủy điện thuần túy có thể gặp áp lực về tăng trưởng EPS trong 1-2 quý tới do chu kỳ thủy văn kém thuận lợi.

Gia tăng Nhiệt điện và Xây lắp điện: * POW (PV Power), NT2 (Nhiệt điện Nhơn Trạch 2): Sẽ là những cái tên bứt phá lợi nhuận mạnh nhất từ sản lượng huy động điện khí gia tăng.

QTP (Nhiệt điện Quảng Ninh), HND (Nhiệt điện Hải Phòng): Lựa chọn phòng thủ an toàn với tỷ suất cổ tức (Dividend Yield) cực kỳ hấp dẫn nhờ dòng tiền kinh doanh dồi dào và chi phí khấu hao giảm dần.

Nhóm Xây lắp hạ tầng năng lượng (PC1, TV2): Nhóm này tiếp tục được đánh giá rất cao nhờ kỳ vọng tăng tốc giải ngân từ Quy hoạch Điện VIII và các siêu dự án đường dây truyền tải. Đây là nhóm có câu chuyện tăng trưởng (Growth story) rõ nét và hoàn toàn "miễn nhiễm" với rủi ro giá nguyên liệu đầu vào.

Góc nhìn chiến lược:

Bức tranh vĩ mô một lần nữa khẳng định: Cổ phiếu ngành Điện không chỉ để 'phòng thủ'. Năm 2026, dòng tiền thông minh sẽ chọn lọc những doanh nghiệp có khả năng biến khoảng trống thiếu hụt điện năng thành lợi nhuận. Nhà đầu tư nên tận dụng các nhịp chiết khấu của VN-Index để cơ cấu danh mục, tập trung nhặt các mã Nhiệt điện có định giá P/E thấp và nhóm Xây lắp hạ tầng (PC1, TV2) để đón sóng báo cáo tài chính mùa khô.

Ngọc Trâm