Margin vẫn là “mỏ vàng” của công ty chứng khoán?

Tỷ lệ dư nợ ký quỹ trên vốn hóa tự do chuyển nhượng tại Việt Nam đã chạm mốc 10,3% – vượt xa các thị trường phát triển. Việc phụ thuộc tới 96% vào nguồn nợ ngắn hạn khiến bộ đệm thanh khoản của các CTCK trở nên nhạy cảm hơn trước các biến động tín dụng.

Bức tranh tài chính sau kiểm toán năm 2025 cho thấy ngành chứng khoán tiếp tục mở rộng quy mô mạnh. Tổng tài sản toàn ngành đạt hơn 904.000 tỷ đồng, tăng 48% so với năm trước; doanh thu tăng 51% lên hơn 116.000 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt gần 39.600 tỷ đồng, tăng 67%.

Động lực lớn nhất vẫn đến từ hoạt động cho vay ký quỹ (margin). Dư nợ margin toàn ngành đạt khoảng 401.000 tỷ đồng, tương đương 46,7% tổng tài sản và đóng góp gần 30% doanh thu, hơn 39% lợi nhuận của các công ty chứng khoán.

Theo S&I Rating, quy mô margin hiện tương đương 3,9% vốn hóa toàn thị trường và khoảng 10,3% lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng, cao hơn đáng kể so với tỷ lệ khoảng 1,8% tại Mỹ và 2,3% tại Trung Quốc.

Trong quý I/2026, doanh thu từ hoạt động cho vay của toàn ngành vượt 11.200 tỷ đồng. Nhiều công ty lớn như SSI, VPS, TCBS, VPBankS hay HSC tiếp tục ghi nhận nguồn thu hàng trăm đến hơn một nghìn tỷ đồng từ mảng này.

Dù vẫn là "gà đẻ trứng vàng", hoạt động margin đang đối mặt sức ép khi mặt bằng lãi suất huy động tăng trở lại.

Nhiều công ty chứng khoán phải phát hành trái phiếu với lãi suất lên tới 12%/năm hoặc tăng cường vay ngân hàng, vay ba bên để duy trì nguồn vốn cho hoạt động cho vay.

Đáng chú ý, 96% nợ phải trả của ngành là nợ ngắn hạn, trong đó 88% đến từ các khoản vay dưới 12 tháng. Điều này khiến chi phí vốn biến động mạnh theo diễn biến lãi suất và tạo áp lực lên biên lãi cho vay margin nếu lãi suất đầu ra không tăng tương ứng.

Trong bối cảnh thanh khoản thị trường chưa thực sự bùng nổ, nhiều chuyên gia nhận định lợi nhuận từ margin và môi giới có thể chịu sức ép trong các quý tới.

IB trái phiếu trở thành động lực tăng trưởng mới

Song song với margin, mảng ngân hàng đầu tư (IB) đang sôi động trở lại khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp phục hồi.

Năm 2025, tổng giá trị phát hành trái phiếu đạt khoảng 624.000 tỷ đồng, tăng 32% so với năm trước, đưa quy mô thị trường vượt 1,4 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 11% GDP. Riêng quý I/2026, giá trị phát hành tiếp tục tăng hơn 2 lần so với cùng kỳ.

Nhu cầu tư vấn phát hành xuất hiện ở nhiều lĩnh vực từ bất động sản, vật liệu xây dựng đến nông nghiệp, với quy mô từ vài trăm đến hàng nghìn tỷ đồng mỗi thương vụ.

Những công ty có lợi thế hệ sinh thái ngân hàng như TCBS, VPBankS hay HDBS tiếp tục chiếm ưu thế ở mảng IB, đặc biệt trong hoạt động tư vấn và phân phối trái phiếu doanh nghiệp.

Cuộc đua tăng vốn chưa có điểm dừng

Để duy trì tốc độ tăng trưởng, nhiều công ty chứng khoán tiếp tục tăng vốn thông qua phát hành riêng lẻ hoặc chào bán cho cổ đông hiện hữu.

Ngoài nhu cầu mở rộng hạn mức cho vay margin, việc chuẩn bị cho lộ trình nâng hạng thị trường, yêu cầu vốn khả dụng cao hơn và chính sách mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài cũng đang thúc đẩy làn sóng tăng vốn trên toàn ngành.

Trong bối cảnh đó, mô hình kinh doanh của các công ty chứng khoán được dự báo sẽ tiếp tục xoay quanh hai trụ cột chính là margin và IB, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động môi giới như giai đoạn trước.