Lợi nhuận bùng nổ không cứu nổi tâm lý "thủ thế"

Thị trường chứng khoán đang vận hành trong một nghịch lý trớ trêu: Khi những biểu đồ lợi nhuận của doanh nghiệp liên tục "vượt đỉnh", thì đồ thị giá cổ phiếu lại rơi vào trạng thái tê liệt. Thực trạng này đã giội một gáo nước lạnh vào kỳ vọng về một cuộc bùng nổ theo "sóng" kết quả kinh doanh quý IV như kịch bản lạc quan của giới chuyên môn.

Bước vào cao điểm mùa công bố báo cáo tài chính quý IV/2025, bức tranh lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp niêm yết cho thấy sự cải thiện rõ nét so với cùng kỳ. Sức cầu nội địa hồi phục, mặt bằng lãi suất duy trì ở mức thấp và nỗ lực tái cấu trúc chi phí trong giai đoạn khó khăn trước đó đang dần phát huy hiệu quả, giúp lợi nhuận doanh nghiệp lấy lại đà tăng.

Thế nhưng, trái với kỳ vọng về một “con sóng” kết quả kinh doanh, thị trường chứng khoán lại phản ứng khá dè dặt. Giá cổ phiếu nhiều doanh nghiệp không tăng tương xứng, thậm chí đi ngang hoặc điều chỉnh nhẹ, cho thấy lợi nhuận tích cực chưa đủ tạo lực đẩy mới cho thị trường.

Lợi nhuận đi lên, cổ phiếu vẫn “đứng yên”

Ở nhóm ngân hàng, lợi nhuận quý IV ghi nhận mức tăng trưởng khả quan nhờ tín dụng cải thiện và biên lãi ròng (NIM) ổn định. Một số ngân hàng thương mại lớn thậm chí báo lãi cả năm vượt kế hoạch, tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát tốt hơn dự báo. Tuy nhiên, cổ phiếu ngân hàng – nhóm được xem là trụ cột của thị trường – lại không tạo được sóng rõ rệt, phần lớn chỉ dao động trong biên độ hẹp, phản ánh sự thận trọng của dòng tiền lớn.

Kịch bản tương tự diễn ra tại nhóm bán lẻ và tiêu dùng. Sức mua hồi phục trong mùa cao điểm cuối năm giúp nhiều doanh nghiệp đầu ngành ghi nhận doanh thu, lợi nhuận tăng trưởng hai chữ số, đặc biệt ở mảng hàng tiêu dùng thiết yếu và điện tử. Dẫu vậy, giá cổ phiếu vẫn khá trầm lắng, cho thấy kỳ vọng phục hồi đã phần nào được thị trường “chiết khấu” từ trước.

Với nhóm thép và vật liệu xây dựng, lợi nhuận quý IV cải thiện đáng kể so với nền thấp của năm 2024 nhờ giá nguyên liệu ổn định và sản lượng tiêu thụ tăng. Song cổ phiếu nhóm này vẫn chịu áp lực khi nhà đầu tư lo ngại chu kỳ tăng trưởng chưa thực sự bền vững, trong bối cảnh nhu cầu xây dựng và bất động sản phục hồi chưa đồng đều.

Đáng chú ý, nhóm cổ phiếu chứng khoán còn chịu áp lực bán mạnh nhất. Hàng loạt mã như HCM, VIX, VND, SSI, SHS điều chỉnh sâu khi nhà đầu tư chốt lời ngắn hạn sau giai đoạn tăng nóng, bất chấp mùa báo cáo tài chính tiếp tục ghi nhận thêm các doanh nghiệp báo lãi nghìn tỷ đồng.

Thực tế, kết quả kinh doanh quý IV/2025 phần lớn không nằm ngoài dự báo và đã được phản ánh vào giá cổ phiếu từ sớm. Khi thông tin chính thức được công bố, thị trường không còn yếu tố bất ngờ để tạo sóng mới – một kịch bản quen thuộc với chứng khoán: “tin tốt ra là lúc chốt lời”.

Thị trường chứng khoán không phản ứng mạnh mẽ trước kết quả kinh doanh tích cực của doanh nghiệp.

Lợi nhuận chỉ là điều kiện cần

Việc thị trường không bứt phá dù lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện cho thấy một thực tế quan trọng: kết quả kinh doanh chỉ là điều kiện cần, chưa đủ để hình thành xu hướng tăng bền vững.

Yếu tố đầu tiên khiến thị trường “chưa tin” là triển vọng năm 2026 vẫn còn nhiều ẩn số. Nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn đến khả năng duy trì tăng trưởng trong trung hạn, trong bối cảnh sức cầu toàn cầu, chính sách tiền tệ quốc tế và triển vọng của các ngành mang tính chu kỳ vẫn tiềm ẩn rủi ro. Khi câu chuyện phía trước chưa đủ rõ, dòng tiền khó chấp nhận trả mức định giá cao hơn.

Bên cạnh đó, định giá thị trường không còn rẻ. Sau nhịp tăng trước đó, mặt bằng P/E của nhiều nhóm ngành đã quay về vùng trung bình, thậm chí cao hơn trung bình 5 năm. Trong bối cảnh này, thị trường cần thêm các động lực mới – từ tăng trưởng vượt kỳ vọng, câu chuyện ngành rõ ràng đến những thay đổi chính sách mang tính đột phá – để mở rộng mặt bằng định giá.

Sự phân hóa cũng ngày càng rõ nét. Không phải doanh nghiệp nào báo lãi cũng được thị trường ghi nhận. Chỉ những doanh nghiệp có mô hình kinh doanh bền vững, dòng tiền ổn định và triển vọng tăng trưởng dài hạn thuyết phục mới thu hút được dòng tiền trung – dài hạn. Ngược lại, nhiều doanh nghiệp dù lợi nhuận phục hồi nhưng vẫn đối mặt áp lực nợ vay, biên lợi nhuận mỏng hoặc phụ thuộc lớn vào chu kỳ kinh tế, khiến cổ phiếu khó tạo xu hướng tăng dài hơi.

Yếu tố kỹ thuật cũng góp phần kìm hãm đà đi lên của thị trường. Sau nhịp tăng trước đó, nhiều chỉ số và cổ phiếu lớn bước vào trạng thái tích lũy, với động lực tăng ngắn hạn suy yếu, buộc thị trường cần thêm thời gian để hấp thụ thông tin và tái tạo lực cầu.

Tổng thể, kết quả kinh doanh quý IV/2025 tích cực là tín hiệu quan trọng, cho thấy nền tảng lợi nhuận của doanh nghiệp đang được củng cố. Tuy nhiên, để thị trường chứng khoán thực sự bứt phá, nhà đầu tư cần nhiều hơn những con số trên báo cáo – đó là niềm tin vào triển vọng tăng trưởng dài hạn, sự ổn định của môi trường vĩ mô và các động lực đủ mạnh để dẫn dắt dòng tiền.

Trong bối cảnh đó, giới chuyên môn cho rằng chiến lược phù hợp hiện nay là chọn lọc cổ phiếu thay vì kỳ vọng một con sóng tăng diện rộng. Những nhóm ngành có câu chuyện riêng cho năm 2026 như ngân hàng, bán lẻ, tiêu dùng thiết yếu, hạ tầng, hay các doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ đầu tư công và cải cách thể chế được đánh giá sẽ có cơ hội thu hút dòng tiền tốt hơn mặt bằng chung