Cổ phiếu VCB - cổ phiếu “vua” nhưng đang bị định giá thấp hơn premium?

Ngành ngân hàng Việt Nam đang đối mặt với áp lực thanh khoản ngày càng gia tăng, thể hiện rõ qua khoảng cách giữa tín dụng và tiền gửi mở rộng mạnh từ năm 2021 đến nay. Đến quý I/2026, hệ thống thiếu hụt thanh khoản khoảng 1 triệu tỷ đồng, khiến lãi suất liên ngân hàng biến động mạnh, có thời điểm đạt 9–11,2%/năm.

Để bù đắp, nhiều ngân hàng vừa và nhỏ như VIB, MSB, OCB đã tăng mạnh lãi suất huy động kỳ hạn 6–12 tháng — trung bình lên 6,5%, cá biệt có nơi như Vicky Bank đạt 9%. Điều này buộc cả “Big Four” (BIDV, Vietcombank, VietinBank, Agribank) cũng phải điều chỉnh lãi suất huy động tương ứng, làm gia tăng chi phí vốn chung toàn ngành. Trong bối cảnh đó, sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng trở nên rõ rệt: ngân hàng thương mại cổ phần tăng trưởng cao nhưng đi kèm rủi ro nợ xấu lớn hơn; còn ngân hàng nhà nước và có vốn Nhà nước chi phối như Vietcombank duy trì ổn định biên lợi nhuận ròng (2,5–3%), kiểm soát tốt nợ xấu và sở hữu nguồn vốn rẻ.Tỷ lệ CASA – Lợi thế chi phí vốn vượt trội

Tỷ lệ CASA (tiền gửi không kỳ hạn chiếm tổng tiền gửi) là chỉ số then chốt xác định năng lực huy động vốn chi phí thấp của ngân hàng. Với chi phí trả cho tiền gửi CASA chỉ khoảng 0,35%/năm, ngân hàng nào sở hữu tỷ lệ CASA cao sẽ có lợi thế rõ rệt về chi phí vốn (cost of funds). Vietcombank dẫn đầu hệ thống với tỷ lệ CASA cao nhất trong nhóm Big Four, nhờ mạng lưới rộng, thương hiệu mạnh và độ tin cậy cao từ khách hàng cá nhân lẫn doanh nghiệp. Điều này giúp VCB duy trì chi phí vốn thấp nhất toàn ngành, tạo nền tảng vững chắc cho việc giữ ổn định biên lợi nhuận ròng ngay cả khi lãi suất huy động tăng chung. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt và áp lực thanh khoản, lợi thế CASA không chỉ là yếu tố vận hành mà còn là rào cản cạnh tranh chiến lược — khiến các ngân hàng nhỏ khó bắt kịp về hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời dài hạn.Kiểm soát rủi ro xuất sắc: Nợ xấu thấp và bao phủ dự phòng cao

Vietcombank duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức 0,6% — thấp nhất trong nhóm ngân hàng có vốn Nhà nước (khoảng 1%) và xa hơn rất nhiều so với mức trung bình 2,5% của ngân hàng thương mại cổ phần. Điều đáng chú ý là tỷ lệ bao phủ nợ xấu của VCB đạt 250%, nghĩa là mỗi đồng nợ xấu được đảm bảo bởi 2,5 đồng dự phòng. Mỗi quý, ngân hàng trích lập dự phòng đều đặn từ 1.000–2.000 tỷ đồng trên thu nhập khoảng 20.000 tỷ đồng — một chính sách thận trọng và bền vững. Trong môi trường kinh tế khó khăn, khi tăng trưởng tín dụng chậm lại và rủi ro tín dụng gia tăng, khả năng kiểm soát nợ xấu và mức bao phủ dự phòng cao không chỉ phản ánh chất lượng cho vay mà còn là “đệm an toàn” giúp VCB linh hoạt điều chỉnh chi phí và duy trì lợi nhuận ổn định trong tương lai — một ưu thế không dễ sao chép.Định giá hấp dẫn bất chấp triển vọng kinh doanh vững vàng

Dù hoạt động kinh doanh tiếp tục dẫn đầu ngành — với dư nợ tín dụng gần 2,1 triệu tỷ đồng (cao nhất hệ thống) và lợi nhuận trước thuế đứng top 1 — cổ phiếu Vietcombank lại đang bị định giá thấp bất thường. Hệ số P/E hiện tại là mức thấp nhất trong 3 năm gần đây, và hệ số P/B (price-to-book) giảm xuống chỉ còn 2,1 lần — thấp hơn mức trung vị lịch sử 2,5 lần và xa hơn mức cao nhất từng đạt 2,9 lần. Sự điều chỉnh này chủ yếu do tâm lý thị trường tập trung vào các yếu tố vĩ mô bên ngoài như căng thẳng địa chính trị Iran-Israel, trong khi bỏ qua các yếu tố cơ bản tích cực của VCB. Kết quả là cổ phiếu trở thành một trong những lựa chọn hấp dẫn nhất trong phân khúc ngân hàng, đặc biệt cho nhà đầu tư ưu tiên an toàn, cổ tức ổn định và tiềm năng bật tăng kỹ thuật từ vùng hỗ trợ MA200 tuần (hiện tại ~57,8 nghìn đồng).

Kết luận

Vietcombank thể hiện rõ ràng ba trụ cột giá trị bền vững: (1) lợi thế chi phí vốn nhờ tỷ lệ CASA cao nhất ngành; (2) kiểm soát rủi ro vượt trội với nợ xấu thấp và bao phủ dự phòng 250%; (3) vị thế dẫn đầu về quy mô, lợi nhuận và độ tin cậy trong hệ thống tài chính. Trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 xuống còn 15% — nhấn mạnh chất lượng thay vì số lượng — và ưu tiên giải ngân cho các dự án đầu tư công, cơ sở hạ tầng và năng lượng, vai trò của các ngân hàng lớn như VCB càng được củng cố. Việc định giá hiện tại thấp hơn đáng kể so với giá trị nội tại và lịch sử phản ánh sự sai lệch tạm thời của thị trường, tạo cơ hội đầu tư hấp dẫn cho cả dài hạn và trung hạn. Đối với nhà đầu tư, VCB không chỉ là lựa chọn an toàn trong giai đoạn bất định, mà còn là biểu tượng của tính kỷ luật, minh bạch và khả năng thích ứng trong ngành ngân hàng đang chuyển mình sâu sắc.