MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Bức tranh vĩ mô 2026: lạm phát dai dẳng, tăng trưởng mong manh và điểm uốn vĩ mô

Khi bước sang năm 2026, bối cảnh kinh tế toàn cầu hiện lên với một bức tranh phức tạp về khả năng phục hồi, tính dễ tổn thương và sự chuyển đổi. Sự kết hợp của động lực lạm phát dai dẳng, kỳ vọng về chính sách tiền tệ thay đổi và cấu trúc thị trường đang phát triển đòi hỏi một sự đánh giá lại nghiêm túc về các lực lượng cơ bản định hình kết quả kinh tế.

Nghịch lý lạm phát: Sự dai dẳng so với sự tiến bộ

Câu hỏi kinh tế trọng tâm của năm 2026 vẫn là liệu lạm phát có phải là một kẻ thù đã bị đánh bại hay chỉ là một mối đe dọa tiềm tàng. Mặc dù các số liệu chính đã giảm so với mức đỉnh điểm gay gắt của năm 2022-2023, nhưng thành phần của áp lực lạm phát cho thấy một bức tranh phức tạp hơn. Lạm phát dịch vụ cốt lõi, đặc biệt là trong lĩnh vực nhà ở và chăm sóc sức khỏe, tiếp tục cho thấy khả năng phục hồi dai dẳng, cho thấy quá trình giảm phát vẫn chưa hoàn tất.

Áp lực chi phí sản xuất tạo thêm một lớp phức tạp. Việc bình thường hóa chuỗi cung ứng đã mang lại sự giảm nhẹ đáng kể, nhưng áp lực tăng lương trong các ngành dịch vụ và căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng đến thị trường hàng hóa lại tạo ra những lực lượng đối trọng. Xu hướng của Chỉ số Giá Sản xuất sẽ rất hữu ích trong việc xác định liệu cơ cấu chi phí kinh doanh có đang ổn định hay không, hoặc liệu quyền định giá còn lại có tồn tại trong các ngành công nghiệp hay không.

Việc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) điều hướng môi trường này sẽ rất quan trọng. Thị trường hiện đang dự đoán chính sách thắt chặt sẽ tiếp tục, nhưng sự cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng ngày càng trở nên mong manh. Bất kỳ sự chuyển hướng sớm nào sang chính sách nới lỏng đều có nguy cơ làm gia tăng áp lực giá cả, trong khi việc thắt chặt quá mức đe dọa làm trầm trọng thêm các yếu tố suy thoái đã thể hiện rõ trong một số chỉ số kinh tế.

Thị trường lao động: Hạ nhiệt hay rạn nứt?

Dữ liệu việc làm gần đây cho thấy sự giảm tốc đáng kể trong việc tạo ra việc làm, đặt ra những câu hỏi cơ bản về quỹ đạo của thị trường lao động. Báo cáo việc làm tháng 12 cho thấy mức tăng việc làm thấp hơn dự kiến, phù hợp với xu hướng giảm tốc rộng hơn đã xuất hiện trong những quý gần đây.

Sự suy giảm này tạo ra một động lực hai mặt. Một mặt, tốc độ tăng trưởng tuyển dụng chậm hơn làm giảm áp lực tăng lương và củng cố luận điểm giảm phát, có khả năng mang lại cho Cục Dự trữ Liên bang sự linh hoạt hơn trong chính sách. Mặt khác, sự suy yếu kéo dài trong việc làm có thể báo trước sự mong manh của nền kinh tế trên diện rộng, đặc biệt nếu tình trạng sa thải bắt đầu xảy ra ở nhiều lĩnh vực khác ngoài những lĩnh vực riêng lẻ đã trải qua việc cắt giảm nhân sự.

Điểm khác biệt quan trọng nằm ở chỗ giữa sự bình thường hóa "hạ cánh mềm" và sự suy thoái kinh tế. Tiền lệ lịch sử cho thấy các chuyển đổi trên thị trường lao động thường tăng tốc nhanh chóng khi đạt đến các điểm bẻ gãy. Tỷ lệ việc làm trống so với người thất nghiệp, thời gian thất nghiệp và số đơn xin trợ cấp thất nghiệp ban đầu sẽ là những chỉ báo quan trọng cho thấy nền kinh tế đang đi theo con đường nào.

Thực tế tài chính và vấn đề thâm hụt ngân sách

Một khía cạnh thường bị bỏ qua trong phương trình kinh tế năm 2026 là tình hình tài chính của các nền kinh tế lớn, đặc biệt là Hoa Kỳ. Với tỷ lệ nợ chính phủ trên GDP ở mức cao và thâm hụt ngân sách vẫn ở mức lớn, tính bền vững của các lộ trình tài chính hiện tại cần được xem xét kỹ lưỡng.

Hơn nữa, những tác động đối với thị trường trái phiếu kho bạc là rất đáng kể. Khối lượng phát hành nợ cần thiết để tài trợ cho thâm hụt ngân sách, kết hợp với việc giảm mở rộng bảng cân đối kế toán của ngân hàng trung ương, tạo áp lực tăng lên đối với lợi suất. Hiệu ứng "lấn át" này có ảnh hưởng đến chi phí vay của khu vực tư nhân và định giá tài sản trên khắp các thị trường.

Lợi nhuận doanh nghiệp và thách thức về khả năng sinh lời

Định giá thị trường chứng khoán phản ánh những giả định lạc quan về tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, tuy nhiên, các động lực cơ bản của lợi nhuận đang phải đối mặt với những khó khăn đáng kể. Sự thu hẹp biên lợi nhuận là một mối lo ngại đặc biệt khi chi phí lao động vẫn ở mức cao, sức mạnh định giá giảm sút do sự phản kháng của người tiêu dùng và những cải thiện về năng suất không đủ để bù đắp những áp lực này.

Sự chênh lệch về kết quả lợi nhuận giữa các ngành đã gia tăng đáng kể. Các công ty công nghệ, đặc biệt là những công ty hoạt động trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đã chứng minh khả năng sinh lời vượt trội, trong khi các ngành công nghiệp chu kỳ truyền thống lại đối mặt với sự suy giảm biên lợi nhuận. Sự phân hóa này tạo ra một bức tranh tổng thể sai lệch, che khuất những điểm yếu tiềm ẩn.

Kỳ vọng về tăng trưởng doanh thu dường như đặc biệt dễ bị điều chỉnh giảm. Chi tiêu tiêu dùng, vốn đã thể hiện khả năng phục hồi đáng ngạc nhiên thông qua việc rút tiền tiết kiệm vượt mức và mở rộng tín dụng, đang cho thấy dấu hiệu suy yếu. Bảng cân đối kế toán hộ gia đình đã bình thường hóa, với tỷ lệ tiết kiệm giảm và gánh nặng trả nợ tăng. Do đó, tính bền vững của tăng trưởng dựa trên tiêu dùng dường như đáng ngờ.

Rủi ro địa chính trị và sự phân mảnh kinh tế

Môi trường địa chính trị tiềm ẩn những rủi ro đáng kể đối với các dự báo kinh tế cơ bản. Sự không chắc chắn về chính sách thương mại, liên quan đến các chế độ thuế quan và đặc biệt là các mối quan hệ kinh tế quốc tế, tạo ra những thách thức trong việc lập kế hoạch cho các tập đoàn đa quốc gia và làm phức tạp việc tối ưu hóa chuỗi cung ứng toàn cầu.

Quá trình phân mảnh kinh tế đang diễn ra, đặc trưng bởi hiện tượng "chuyển sản xuất về nước" và việc đưa các ngành công nghiệp chiến lược trở lại quê nhà, mang theo những hệ lụy về lạm phát. Sự suy giảm hiệu quả do phân bổ sản xuất không tối ưu theo địa lý tạo ra một trở ngại mang tính cấu trúc đối với tăng trưởng năng suất và mức sống. Mặc dù các cân nhắc về an ninh quốc gia có thể biện minh cho những sự điều chỉnh này, nhưng chi phí kinh tế không nên bị xem nhẹ.

Thị trường năng lượng vẫn là một điểm yếu nghiêm trọng. Căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng đến các khu vực sản xuất chính tạo ra rủi ro tăng giá hàng hóa, điều này sẽ làm phức tạp các nỗ lực giảm lạm phát và làm giảm sức mua của người tiêu dùng. Quá trình chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo, mặc dù cần thiết cho sự phát triển bền vững lâu dài, nhưng lại tạo ra những bất ổn tạm thời liên quan đến an ninh năng lượng và ổn định giá cả.

Tình hình tài chính và những điểm yếu của thị trường

Điều kiện thị trường tài chính đã nới lỏng đáng kể bất chấp chính sách tiền tệ thắt chặt, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư có lẽ đã vượt xa các yếu tố kinh tế cơ bản. Chênh lệch lãi suất tín dụng đã thu hẹp xuống mức chỉ còn bù đắp tối thiểu cho rủi ro vỡ nợ, trong khi các chỉ số biến động giá cổ phiếu cho thấy sự tự mãn về các kịch bản bất lợi.

Sự không nhất quán giữa ý định chính sách và điều kiện tài chính này có thể đòi hỏi các ngân hàng trung ương phải đánh giá lại. Nếu các điều kiện tài chính nới lỏng tiếp tục kéo dài, chúng sẽ làm suy yếu cơ chế truyền dẫn của chính sách tiền tệ, có khả năng đòi hỏi lãi suất thắt chặt hơn mức cần thiết để đạt được mục tiêu lạm phát.

Các vấn đề về cấu trúc thị trường cũng cần được quan tâm. Sự phát triển của các chiến lược đầu tư thụ động, sự gia tăng tương quan giữa các loại tài sản và vị thế tập trung vào các lĩnh vực phổ biến tạo ra các điều kiện thuận lợi cho việc định giá lại nhanh chóng nếu tâm lý thị trường thay đổi. Tốc độ biến động của thị trường trong các giai đoạn căng thẳng đã tăng nhanh, làm trầm trọng thêm thách thức của việc điều chỉnh có trật tự.

Hướng đi phía trước: Các kịch bản và hệ quả

Có ba kịch bản tổng quát cần được xem xét đối với quỹ đạo kinh tế đến năm 2026:

Kịch bản đầu tiên hình dung một sự chuyển biến thành công hướng tới một cuộc hạ cánh mềm, trong đó lạm phát tiếp tục giảm dần về mức mục tiêu trong khi tăng trưởng kinh tế điều tiết ở mức bền vững. Trong kết quả này, thị trường lao động hạ nhiệt đủ để giảm bớt áp lực tăng lương mà không gây ra tình trạng thất nghiệp đáng kể, và lợi nhuận doanh nghiệp điều chỉnh giảm nhẹ nhưng vẫn tích cực. Kịch bản này hỗ trợ việc duy trì mức giá tài sản hiện tại, mặc dù với lợi suất thấp hơn so với những năm gần đây.

Kịch bản thứ hai liên quan đến sự suy giảm kinh tế mạnh hơn dự kiến, có khả năng dẫn đến suy thoái. Kết quả này có thể xảy ra thông qua một số kênh: thắt chặt tiền tệ quá mức, một cú sốc bên ngoài làm suy giảm niềm tin, hoặc sự bất ổn tài chính nội sinh phát sinh từ những điểm yếu tích lũy. Trong kịch bản này, lợi nhuận doanh nghiệp sẽ giảm đáng kể, tỷ lệ thất nghiệp tăng cao và giá tài sản sẽ điều chỉnh giảm mạnh so với mức hiện tại.

Kịch bản thứ ba liên quan đến sự trỗi dậy của áp lực lạm phát, thông qua gián đoạn nguồn cung, mở rộng tài chính hoặc vòng xoáy giá cả - tiền lương. Điều này sẽ buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì hoặc thắt chặt các chính sách tiền tệ, tạo ra một môi trường đình trệ kinh tế đầy thách thức, đặc trưng bởi tăng trưởng yếu cùng với lạm phát dai dẳng. Thị trường tài sản có thể sẽ trải qua sự biến động gia tăng và sự phân tán lợi nhuận giữa các lĩnh vực.

Những ưu tiên chiến lược cho năm 2026

Sự bất ổn vốn có trong môi trường hiện tại đòi hỏi phải có chiến lược định vị nhấn mạnh vào khả năng phục hồi và tìm kiếm lợi nhuận mạnh mẽ. Một số nguyên tắc được đưa ra như những hướng dẫn thận trọng:

Thứ nhất, đa dạng hóa trên các loại tài sản và khu vực địa lý khác nhau mang lại sự bảo vệ thiết yếu chống lại các rủi ro tập trung. Mối tương quan nghịch đảo trong quá khứ giữa trái phiếu chất lượng cao và cổ phiếu đã được khẳng định lại gần đây, chứng minh vai trò của thu nhập cố định trong các danh mục đầu tư cân bằng.

Thứ hai, sự ưu tiên chất lượng trong phân bổ vốn cổ phần ưu ái các công ty có lợi thế cạnh tranh bền vững, bảng cân đối kế toán mạnh và khả năng định giá cao. Khả năng duy trì biên lợi nhuận trong thời kỳ kinh tế khó khăn là yếu tố phân biệt các doanh nghiệp bền vững với các doanh nghiệp dễ bị ảnh hưởng bởi chu kỳ kinh tế.

Thứ ba, việc cung cấp thanh khoản mang lại nhiều lựa chọn quý giá. Việc nắm giữ đủ lượng tiền mặt dự trữ cho phép triển khai linh hoạt trong những biến động thị trường, đồng thời tránh được việc bán tháo bắt buộc trong thời kỳ biến động mạnh. Chi phí cơ hội của tiền mặt đã giảm khi lãi suất ngắn hạn tăng, khiến thanh khoản trở nên ít tốn kém hơn so với các chu kỳ trước.

Thứ tư, kỳ vọng lợi nhuận thực tế cần được xem xét khi lập kế hoạch. Sự kết hợp giữa định giá cao, tăng trưởng chậm lại và các chính sách không chắc chắn cho thấy lợi nhuận kỳ vọng từ tài sản rủi ro sẽ thấp hơn mức trung bình. Việc điều chỉnh cấu trúc danh mục đầu tư và các giả định chi tiêu cho phù hợp sẽ giảm thiểu khả năng thiếu hụt.

Kết luận: Kỷ luật trong thời đại bất ổn

Môi trường kinh tế năm 2026 đòi hỏi sự khiêm tốn về mặt trí tuệ và kỷ luật trong hoạt động. Sự phức tạp của các lực lượng tương tác, điểm khởi đầu cao cho định giá tài sản và hàng loạt kết quả khả thi đều cho thấy việc dự báo quá tự tin và tập trung đầu tư vào một số lĩnh vực là không nên.

Lịch sử cho thấy các chu kỳ kinh tế vẫn tiếp tục diễn ra bất kể kỳ vọng của các bên tham gia. Giai đoạn mở rộng hiện tại, thuộc hàng dài nhất trong lịch sử, cuối cùng sẽ nhường chỗ cho sự suy thoái. Chu kỳ lạm phát, dù đã được cải thiện so với đỉnh điểm gần đây, vẫn chưa kết thúc. Chu kỳ chính sách, đặc trưng bởi sự thắt chặt, cuối cùng sẽ chuyển sang hướng nới lỏng, mặc dù thời điểm vẫn chưa chắc chắn.

Để thành công trong việc định giá, cần chấp nhận sự không chắc chắn, quản lý rủi ro một cách có hệ thống và tuân thủ các nguyên tắc định giá, đa dạng hóa và bảo toàn vốn đã được kiểm chứng qua thời gian. Môi trường thị trường sẽ mang đến cả cơ hội và thách thức. Những người sẵn sàng hành động quyết đoán khi giá cả chênh lệch đáng kể so với giá trị cơ bản, đồng thời bảo vệ vốn trong giai đoạn biến động ngắn hạn, sẽ có vị thế thuận lợi để đạt được thành công lâu dài.

Những thách thức kinh tế năm 2026 rất lớn nhưng không phải là không thể vượt qua. Chúng đòi hỏi sự đánh giá sáng suốt, tính linh hoạt chiến lược và cam kết kiên định đối với việc thực thi có kỷ luật. Phần thưởng không thuộc về những người dự đoán tương lai chính xác nhất, mà thuộc về những người chuẩn bị kỹ lưỡng nhất cho sự khó lường vốn có của nó.

--------------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...

Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi qua số Zalo ở phần tên tác giả để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá