#Chứng khoán

24HMONEY đã kiểm duyệt

Vì sao MWG, TCB và REE "lỡ hẹn" với FTSE?

Dù là những doanh nghiệp lớn với hoạt động kinh doanh nổi bật, MWG, TCB, REE không có trong danh sách 27 cổ phiếu Việt được bổ sung vào FTSE Global All Cap. Nguyên nhân chính nằm ở khả năng tiếp cận thực tế của nhà đầu tư ngoại, không phải chất lượng kinh doanh.

Ngày 21 tháng 8, FTSE Russell công bố kết quả rà soát bán niên cho hệ thống FTSE Global Equity Index Series. Theo danh sách, 27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào FTSE Global All Cap, trong đó 6 mã vốn hóa lớn gồm VCB, VIC, VHM, BID, HPG và VPB được đưa vào FTSE All-World. Việt Nam sẽ chính thức chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21 tháng 9 năm 2026, với quá trình đưa cổ phiếu vào các chỉ số toàn cầu chia thành bốn giai đoạn kéo dài đến tháng 9 năm 2027.

Danh sách công bố đáng chú ý vì thiếu vắng những tên quen thuộc như Thế Giới Di Động (MWG), Cơ Điện Lạnh (REE) và Techcombank (TCB). Đây đều là những doanh nghiệp quy mô đáng kể, thương hiệu lớn và từ lâu thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư trong nước lẫn các tổ chức nước ngoài. Sự vắng mặt tạo ra một nghịch lý: những doanh nghiệp tốt, cổ phiếu được nhà đầu tư ngoại ưa chuộng lại không được hưởng lợi trực tiếp từ việc Việt Nam bước vào hệ thống chỉ số thị trường mới nổi.

FTSE Russell chưa công bố chính thức lý do loại các mã này, nhưng phân tích dựa trên phương pháp luận công khai của FTSE cho thấy: một cổ phiếu muốn được đưa vào hệ thống chỉ số phải vượt qua hàng loạt bộ lọc về loại chứng khoán, vốn hóa, free float, thanh khoản và quan trọng nhất là khả năng tiếp cận đối với nhà đầu tư quốc tế. Với các cổ phiếu mới, FTSE yêu cầu foreign headroom tối thiểu 20%, tức dư địa để nhà đầu tư ngoại mua thêm so với giới hạn sở hữu nước ngoài của doanh nghiệp. Ví dụ, nếu giới hạn sở hữu nước ngoài là 49%, để đạt foreign headroom 20%, tỷ lệ sở hữu thực tế của khối ngoại không được vượt quá khoảng 39,2%.

MWG, REE và TCB đều sở hữu những đặc điểm khiến chúng trở thành tâm điểm của nhà đầu tư ngoại. MWG giữ vị trí lớn trong ngành bán lẻ và bước vào chu kỳ cải thiện hiệu quả. REE có danh mục hoạt động trải rộng từ năng lượng, nước sạch đến bất động sản cho thuê. TCB là một trong những ngân hàng tư nhân lớn với lợi thế về cơ sở khách hàng và hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, chính sức hấp dẫn này với nhà đầu tư ngoại dẫn đến tình trạng room ngoại hạn chế ở các mã này, khiến dư địa để quỹ quốc tế mới giải ngân gần như không còn.

Một quỹ ETF mô phỏng chỉ số FTSE Emerging hay FTSE All-World cần khả năng mua cổ phiếu theo đúng tỷ trọng chỉ số. Nếu một mã được đưa vào danh mục nhưng nhà đầu tư ngoại gần như không thể mua thêm trên thị trường, quỹ sẽ khó tái tạo chỉ số và phát sinh lỗi. Vì vậy, khả năng đầu tư thực tế quan trọng không kém vốn hóa. Một doanh nghiệp có thể lớn, thanh khoản hàng nghìn tỷ đồng mỗi phiên và có kết quả kinh doanh tốt, nhưng nếu phần cổ phiếu dành cho nhà đầu tư quốc tế đã được sử dụng gần hết, cổ phiếu vẫn có thể đứng ngoài hệ thống chỉ số toàn cầu.

Nếu room ngoại của MWG, TCB, REE phát sinh từ giao dịch hoặc thay đổi cấu trúc cổ đông, những cổ phiếu này có cơ hội được bổ sung trong các kỳ rà soát tiếp theo. Trong khi đó, nhà đầu tư chủ động vẫn có nhiều cách tiếp cận khác, chẳng hạn chờ room ngoại phát sinh hoặc thực hiện giao dịch với nhà đầu tư nước ngoài khác. Dòng vốn thụ động từ FTSE sẽ ưu tiên những cổ phiếu vừa đủ lớn, đủ thanh khoản và quan trọng nhất là còn đủ khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư quốc tế.