Tại sao Vingroup liên tục rút khỏi những mảng kinh doanh từng được kỳ vọng?

Trong hơn ba thập kỷ hình thành và phát triển, Tập đoàn Vingroup (mã: VIC) không ít lần gây chú ý khi quyết định rút lui khỏi những lĩnh vực kinh doanh quy mô lớn như tài chính, bán lẻ, hàng không, sản xuất điện thoại hay gần đây nhất là dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Những “cú quay xe” này phản ánh rõ chiến lược linh hoạt, sẵn sàng đánh đổi để tập trung nguồn lực cho các mảng được xác định là ưu tiên dài hạn.

Rút khỏi dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam

Tại sao Vingroup liên tục rút khỏi những mảng kinh doanh từng được kỳ vọng?

Mới đây, Vingroup thông báo rút đăng ký đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đã trình Chính phủ vào tháng 5/2025, với lý do tập trung tối đa nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược khác. Dù tạo ra nhiều ý kiến trái chiều, động thái này không quá bất ngờ nếu nhìn lại lịch sử điều chỉnh chiến lược của tập đoàn do tỷ phú Phạm Nhật Vượng sáng lập.

Vingroup khẳng định vẫn tiếp tục triển khai các dự án hạ tầng giao thông quan trọng khác như tuyến metro Bến Thành – Cần Giờ và tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh thông qua công ty con VinSpeed.

Dứt khoát rời bỏ lĩnh vực tài chính

Tiền thân của Vingroup là Tập đoàn Technocom, được thành lập tại Ukraine năm 1993. Đầu những năm 2000, Technocom trở về Việt Nam, đặt nền móng phát triển trong lĩnh vực bất động sản và du lịch với hai thương hiệu Vincom và Vinpearl.

Năm 2008, giữa bối cảnh thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh, Vingroup từng nuôi tham vọng lấn sân sang tài chính với Tập đoàn Tài chính Vincom (VFG), định hướng hoạt động trong các mảng ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán và quản lý quỹ. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007–2008 đã khiến rủi ro gia tăng, buộc tập đoàn phải thu hẹp hoạt động, bán Chứng khoán VincomSC và rút khỏi lĩnh vực này để tập trung cho bất động sản – mảng kinh doanh cốt lõi.

Rút lui khỏi mảng bán lẻ

Cuối năm 2019, Vingroup gây bất ngờ khi tuyên bố rút khỏi lĩnh vực bán lẻ trực tiếp. Theo đó, VinCommerce (chuỗi VinMart, VinMart+) và VinEco được chuyển nhượng cho Masan Group; sàn thương mại điện tử Adayroi sáp nhập vào VinID; hệ thống điện máy VinPro giải thể.

Vingroup bắt đầu tham gia bán lẻ từ năm 2014 và nhanh chóng mở rộng thông qua việc mua lại hàng loạt chuỗi như Ocean Mart, Maximart, Fivimart, Shop&Go, Viễn Thông A… Đến năm 2019, doanh thu từ VinMart và VinMart+ đạt khoảng 26.000 tỷ đồng, là mảng đóng góp lớn thứ hai cho tập đoàn sau bất động sản.

Dù vậy, ban lãnh đạo Vingroup cho biết quyết định rút lui nhằm dồn toàn lực cho chiến lược công nghiệp – công nghệ, đồng thời thực hiện tái cấu trúc, giải thể hoặc thoái vốn khỏi các công ty con không còn nằm trong nhóm ưu tiên.

Giấc mơ hàng không dang dở

Tháng 7/2019, Vingroup thành lập Công ty cổ phần Hàng không Vinpearl Air với mô hình kết hợp giữa hãng truyền thống và chi phí thấp. Dự án được đề xuất khai thác thương mại từ tháng 7/2020 với vốn đầu tư 4.700 tỷ đồng, đội bay dự kiến đạt 30 chiếc vào năm 2024.

Tuy nhiên, chỉ vài tháng sau, vào tháng 1/2020, Vingroup bất ngờ dừng dự án. Tập đoàn cho rằng thị trường hàng không có nguy cơ dư thừa nguồn cung và việc rút lui là bước đi nhất quán trong chiến lược tập trung nguồn lực cho công nghiệp và công nghệ.

Dừng sản xuất điện thoại và TV

Năm 2018, Vingroup thành lập VinSmart với vốn điều lệ ban đầu 3.000 tỷ đồng, sau đó nâng lên 5.000 tỷ đồng. Sau gần 3 năm hoạt động, VinSmart đã tung ra 19 mẫu điện thoại và 5 mẫu TV, từng vươn lên vị trí thứ ba thị phần smartphone tại Việt Nam.

Tuy nhiên, tháng 5/2021, Vingroup quyết định dừng sản xuất điện thoại và TV, cho rằng thị trường đã bão hòa, dư địa đột phá không còn nhiều. Nguồn lực từ VinSmart được chuyển sang phát triển các hệ thống điện tử, giải trí và công nghệ thông minh cho ô tô VinFast, phục vụ mục tiêu dài hạn trong lĩnh vực xe điện và thành phố thông minh.

Đánh đổi trong lĩnh vực hạ tầng

Việc rút khỏi dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam, có tổng vốn đầu tư hơn 65 tỷ USD, được xem là quyết định “quay xe” lớn nhất của Vingroup trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, tập đoàn đang cùng lúc triển khai hàng loạt dự án quy mô rất lớn như Khu đô thị thể thao Olympic tại Hà Nội (quy mô khoảng 925.000 tỷ đồng), các dự án thép, điện gió, điện LNG, siêu đô thị biển Cần Giờ…

Trong lĩnh vực giao thông, VinSpeed đã được TP HCM chấp thuận làm nhà đầu tư tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ với tổng vốn hơn 102.000 tỷ đồng, đồng thời đề xuất tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh trị giá gần 139.000 tỷ đồng, được Bộ Xây dựng đánh giá là phù hợp với quy hoạch.

Nhìn lại các quyết định rút lui trong quá khứ, có thể thấy Vingroup không ngại từ bỏ những mảng kinh doanh từng đầu tư lớn để tái phân bổ nguồn lực cho các mục tiêu dài hạn. Đây cũng là đặc trưng trong chiến lược phát triển của tập đoàn: linh hoạt, chấp nhận đánh đổi và liên tục tái định hình con đường tăng trưởng.