Quyết định 40 về cấu trúc thị trường trong trung và dài hạn

• Quyết định 40/2026/QĐ-TTg ngày 05/08/2026 thiết lập tiêu chí phân loại doanh nghiệp để cơ cấu lại vốn Nhà nước trong giai đoạn 2026–2030. Văn bản chia doanh nghiệp thành các nhóm Nhà nước nắm 100%, từ 65% trở lên, trên 50% đến dưới 65%, hoặc có thể tiếp tục cơ cấu/thoái vốn nếu ngoài danh mục. Đây là khung pháp lý định hướng việc giữ, tăng hoặc giảm sở hữu Nhà nước.

• Đối với doanh nghiệp hoạt động đa ngành, tỷ lệ sở hữu Nhà nước được xác định dựa trên ngành có tỷ trọng sản lượng hoặc doanh thu lớn nhất trong 3 năm liên tiếp. Quyết định 40 mới là khung định hướng, chưa đồng nghĩa các giao dịch tăng vốn hay thoái vốn sẽ diễn ra ngay. Các cơ quan đại diện chủ sở hữu phải tiếp tục xây dựng kế hoạch cơ cấu vốn cụ thể cho từng doanh nghiệp trong giai đoạn 2026–2030.

• VietinBank (CTG) là trường hợp đáng chú ý nhất khi Quyết định 40 yêu cầu xây dựng phương án nâng tỷ lệ vốn Nhà nước từ khoảng 64,46% lên tối thiểu 65%. Trong khi đó, VCB và BID đang có tỷ lệ sở hữu Nhà nước cao hơn mức sàn 65%, nên có thêm dư địa huy động vốn hoặc phát hành cho nhà đầu tư chiến lược mà vẫn duy trì quyền chi phối của Nhà nước.

• Ở các nhóm ngành khác, DPM đáng chú ý do Petrovietnam hiện nắm khoảng 59,59%, thấp hơn ngưỡng 65% dành cho ngành phân bón. PLX cũng là trường hợp nổi bật khi sở hữu Nhà nước khoảng 75,87%, trong khi nhóm đầu mối xăng dầu đủ điều kiện chỉ yêu cầu tỷ lệ trên 50% đến dưới 65%, qua đó tạo dư địa cơ cấu sở hữu, tăng free-float và cải thiện thanh khoản.

• Nhìn chung, Quyết định 40 mang tính tích cực trung và dài hạn cho thị trường chứng khoán nhờ minh bạch hơn chiến lược vốn Nhà nước, mở rộng cơ hội tăng vốn, thoái vốn và thu hút nhà đầu tư chiến lược. Tuy nhiên, tác động sẽ phân hóa giữa các doanh nghiệp và có thể gặp rủi ro về tiến độ, định giá tài sản hoặc áp lực cung cổ phiếu khi thoái vốn. Catalyst quan trọng tiếp theo là các kế hoạch cơ cấu vốn 2026–2030 được công bố cụ thể.