Phố Wall bùng nổ nhờ công nghệ, vì sao VN-Index vẫn 'lỡ nhịp'?

Trong khi chứng khoán Mỹ và Trung Quốc liên tiếp lập đỉnh nhờ làn sóng công nghệ – từ AI đến bán dẫn – thì thị trường Việt Nam vẫn loay hoay trong “chiếc áo cũ” tài chính và bất động sản. Sự thiếu vắng những cổ phiếu công nghệ dẫn dắt khiến VN-Index khó thu hút dòng vốn mới và có nguy cơ bỏ lỡ làn sóng dịch chuyển đầu tư toàn cầu.

Khoảng trống lớn trên bản đồ hút vốn

Tại Phố Wall, nhóm công nghệ đang là đầu tàu kéo chỉ số đi lên khi lợi nhuận dự báo năm nay gấp ba lần mặt bằng chung. Tại Trung Quốc, cổ phiếu AI và bán dẫn còn bứt phá vượt cả Nasdaq, mở ra giai đoạn hưng phấn hiếm có.

Trái ngược, thị trường Việt Nam – vốn nặng tỉ trọng tài chính và bất động sản – lại chứng kiến dòng vốn ngoại bán ròng kỷ lục. “Không có nhóm công nghệ dẫn dắt, đặc biệt ở các xu hướng mới như AI hay bán dẫn, Việt Nam rất khó thu hút dòng vốn quốc tế”, tổng giám đốc một công ty chứng khoán nhận định.

Theo ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao Chứng khoán KIS, khoảng trống cổ phiếu công nghệ đang khiến Việt Nam mất nhiều cơ hội hút vốn toàn cầu. Trong khi Mỹ, Đài Loan hay Hàn Quốc hưởng lợi mạnh từ làn sóng đầu tư vào công nghệ, Việt Nam vẫn chưa tạo được sức hút tương tự.

Chỉ số mới, kỳ vọng cũ

Giữa tháng 8, Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE) công bố bộ chỉ số VNMITECH – tập trung vào các doanh nghiệp công nghiệp hiện đại và công nghệ. Bộ chỉ số kỳ vọng giúp các quỹ ETF có thêm lựa chọn, qua đó đa dạng hóa danh mục và thu hút dòng vốn.

Tuy nhiên, thực tế lại khá “hiu hắt”. Danh mục công nghệ hiện gần như chỉ xoay quanh một cái tên nổi bật là FPT – cổ phiếu đang bị khối ngoại bán ròng hơn 16.000 tỷ đồng từ đầu năm. Giá cổ phiếu FPT cũng giảm mạnh từ đỉnh 152.500 đồng cuối năm ngoái xuống dưới 100.000 đồng hiện tại.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc phân tích khối khách hàng cá nhân Chứng khoán Yuanta Việt Nam, dòng vốn ngoại rút đi không hẳn do định giá hay nền tảng yếu mà chủ yếu vì thị trường thiếu cổ phiếu công nghệ hấp dẫn.

Dù VNMITECH được kỳ vọng tạo cú hích, chỉ số này chỉ tăng 13,9% từ đầu năm – thấp hơn nhiều so với mức tăng 29,6% của VN-Index. Nguyên nhân sâu xa đến từ việc thị trường Việt Nam chưa có nhiều doanh nghiệp công nghệ niêm yết quy mô lớn.

Rào cản chính sách và “nút thắt” IPO

Một trong những rào cản lớn nhất khiến thị trường thiếu vắng cổ phiếu công nghệ chính là quy định IPO. Phần lớn doanh nghiệp công nghệ nội địa là startup hoặc mới hòa vốn, trong khi pháp luật yêu cầu công ty phải có lãi hai năm liên tiếp và không có lỗ lũy kế trước khi niêm yết.

Ngay cả “kỳ lân” công nghệ như VNG cũng vẫn ghi nhận lỗ lũy kế và chưa thể lên sàn. Điều này khiến nhiều công ty tiềm năng không thể tiếp cận thị trường vốn, làm chậm quá trình phát triển.

Giải pháp được các chuyên gia đề xuất là xây dựng một sàn giao dịch riêng cho startup và doanh nghiệp công nghệ – với khung pháp lý linh hoạt và sự tham gia của các quỹ đầu tư mạo hiểm. Mô hình này đã được nhiều thị trường phát triển áp dụng, giúp doanh nghiệp có vốn mở rộng trước khi đủ điều kiện niêm yết chính thức.

Tìm “câu chuyện” mới cho thị trường

Trong bối cảnh thiếu vắng cổ phiếu công nghệ, các lĩnh vực mới như tài sản số, blockchain đang mở ra hướng đi mới. Một cổ phiếu hiếm hoi trong mảng này đã tăng gần gấp ba lần trong ba tháng gần đây, cho thấy sức hút mạnh mẽ từ những “câu chuyện tăng trưởng” mới.

Ông Minh kỳ vọng việc thu hút những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như NVIDIA hay TSMC đầu tư vào Việt Nam sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy hình thành chuỗi cung ứng công nghiệp phụ trợ bán dẫn và công nghệ phần cứng – yếu tố then chốt để Việt Nam nâng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Triển vọng: Cần hành động sớm

Việt Nam không thể hạ tiêu chuẩn IPO để bảo vệ nhà đầu tư, nhưng việc xây dựng cơ chế riêng cho nhóm công nghệ là điều cấp thiết. Khi cơ hội dòng vốn toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ vào các lĩnh vực AI, bán dẫn và đổi mới sáng tạo, nếu không sớm bắt nhịp, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể tiếp tục đứng ngoài cuộc chơi.

Từ “đìu hiu cổ phiếu công nghệ” hôm nay đến hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngày mai là một hành trình dài. Nhưng nếu muốn bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, Việt Nam không thể bỏ qua mảnh ghép công nghệ trong bức tranh thị trường vốn.

Các thị trường phát triển đang làm thế nào?

Tại nhiều thị trường lớn trên thế giới, các sở giao dịch và tổ chức tài chính đã xây dựng những bộ chỉ số riêng về công nghệ. Như Nasdaq-100 (NDX) tập trung vào 100 công ty phi tài chính lớn nhất niêm yết trên sàn Nasdaq, với tỉ trọng áp đảo thuộc về công nghệ, bán dẫn, phần mềm và dịch vụ số (Apple, Microsoft, Nvidia, Amazon...).

Ở Nhật Bản có TOPIX-17 Information & Communication, theo dõi các doanh nghiệp công nghệ thông tin và viễn thông. Hang Seng TECH Index (HSTECH) tại Hong Kong tập hợp 30 công ty công nghệ lớn, có tính đổi mới cao như Alibaba, Tencent, Meituan, JD.com...

Ở góc nhìn tích cực, ông Nguyễn Thế Minh cho rằng thị trường Việt Nam đang có những bước tiến quan trọng trong việc đa dạng hóa sản phẩm, với sự ra đời của các bộ chỉ số mới, mở đường cho nhiều quỹ hoán đổi danh mục (ETF). Đây là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng và hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường.

Vốn hóa cổ phiếu công nghệ còn khiêm tốn

Từ đầu năm FPT là cổ phiếu kém nhất nhóm VN30 khi mất gần 34% giá trị. Vốn hóa thị trường của tập đoàn công nghệ hàng đầu Việt Nam hiện chỉ còn khoảng 166.000 tỉ đồng, rơi khỏi top 10 trên sàn chứng khoán.

Ngoài FPT, HoSE có thêm vài mã công nghệ khác như DGW, CMG, ELC, ICT, nhưng quy mô đều khiêm tốn: DGW chưa tới 10.000 tỉ đồng, CMG khoảng 8.300 tỉ, còn ICT chưa đạt 600 tỉ.

Cuối tháng 3 Pyn Elite Fund - một trong những quỹ ngoại lớn tại Việt Nam - đã cảnh báo hưng phấn quá mức với cổ phiếu công nghệ và đã chốt lời FPT, CMG.

Nhìn nhận ở góc độ khác, ông Đỗ Bảo Ngọc, phó tổng giám đốc Chứng khoán Kiến thiết Việt Nam (CSI), cho rằng đợt tăng mạnh trong năm 2024 cơ bản phản ánh hết tiềm năng của nhóm công nghệ, trong khi các thông tin mới chưa đủ sức thuyết phục để giữ dòng vốn hay tạo thêm sức hút với dòng tiền mới.