Cổ phiếu dầu khí: “Con sóng dữ” đã qua, nhịp mới đang hình thành?

Sau khi thị trường chứng khoán “trả lại” phần lớn mức hưng phấn với biên độ điều chỉnh từ 20% đến 45%, nhóm cổ phiếu dầu khí đang bước vào giai đoạn phân hóa mạnh theo triển vọng dài hạn. Dù đã trải qua nhịp giảm sâu, các yếu tố nền tảng từng tạo nên sức hút cho ngành này vẫn chưa biến mất, mà đang chuyển sang trạng thái chờ đợi các “điểm rơi” thông tin mới.

Từ nhóm dẫn sóng đến cú điều chỉnh mạnh

Trong quý I/2026, nhóm cổ phiếu dầu khí gồm BSR, PLX, PVD, PVS, PVT và OIL từng nổi lên như tâm điểm thị trường.

Giai đoạn đầu năm, nhóm này ghi nhận mức tăng trung bình hơn 70% chỉ trong hai tháng, trở thành một trong những ngành có hiệu suất tốt nhất thị trường. Tuy nhiên, đà tăng nóng nhanh chóng đảo chiều khi áp lực chốt lời gia tăng, kéo theo nhịp điều chỉnh mạnh trong tháng 3 và tháng 4.

Tính đến giữa tháng 4/2026, nhiều cổ phiếu dầu khí đã giảm từ 24% đến hơn 41% so với đỉnh 52 tuần. Trong đó, OIL và PLX là hai mã giảm mạnh nhất với mức điều chỉnh khoảng 40–41%. BSR giảm khoảng 28% từ đỉnh, PVD và PVS giảm lần lượt khoảng 24% và 28%, trong khi PVT cũng mất hơn 27% so với vùng đỉnh thiết lập đầu tháng 3.

Dù vậy, nếu xét từ đầu năm, nhiều mã vẫn duy trì mức tăng đáng kể, phản ánh rõ tính chất “sóng lớn – biến động mạnh” của nhóm ngành này.

Sóng tăng không chỉ đến từ giá dầu

Khác với các chu kỳ trước vốn phụ thuộc chủ yếu vào diễn biến giá dầu thế giới, “con sóng” dầu khí đầu năm 2026 được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố mang tính chính sách và kỳ vọng dài hạn.

Thứ nhất, kỳ vọng từ Nghị quyết 79-NQ/TW về định hướng nâng vai trò kinh tế nhà nước đã tạo hiệu ứng tái định giá đối với các doanh nghiệp năng lượng.

Thứ hai, dự thảo sửa đổi Luật Dầu khí với các quy định thông thoáng hơn được kỳ vọng tháo gỡ nút thắt pháp lý, cải thiện tiến độ triển khai dự án.

Thứ ba, câu chuyện tái cơ cấu vốn và thoái vốn nhà nước tại các doanh nghiệp dầu khí lớn cũng thu hút dòng tiền đầu tư, với kỳ vọng cải thiện quản trị và hiệu quả sử dụng vốn.

Tuy nhiên, khi giá dầu thế giới tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị Mỹ – Israel – Iran, tâm lý FOMO lan rộng, khiến giá cổ phiếu bị đẩy lên quá nhanh so với nền tảng cơ bản. Điều này dẫn đến làn sóng chốt lời mạnh và kích hoạt nhịp giảm sâu sau đó.

Sau điều chỉnh: bước vào giai đoạn “lọc nhóm”

Sau khi thị trường điều chỉnh mạnh, nhóm dầu khí đang bước vào giai đoạn phân hóa rõ rệt hơn thay vì vận động đồng loạt như trước.

Yếu tố nền tảng lớn nhất hiện nay vẫn đến từ các chính sách vĩ mô như Nghị quyết 79, với trọng tâm là cải thiện cơ chế cho doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực năng lượng. Tác động của chính sách này không phản ánh ngay vào lợi nhuận ngắn hạn, mà thể hiện qua khả năng đẩy nhanh tiến độ dự án và giảm rào cản thủ tục.

Song song, tiến trình thoái vốn và tái cơ cấu doanh nghiệp dầu khí tiếp tục là chất xúc tác quan trọng, giúp thị trường định giá lại dựa trên dòng tiền và hiệu quả vận hành thay vì kỳ vọng thuần túy.

Ở góc độ quốc tế, giá dầu được dự báo duy trì ở vùng cao hơn so với giai đoạn trước xung đột, do chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu vẫn chịu tác động từ bất ổn địa chính trị. Điều này tạo nền hỗ trợ nhất định cho lợi nhuận ngành dầu khí, dù mức độ hưởng lợi sẽ khác nhau giữa các doanh nghiệp.

Nhóm nào còn dư địa?

Trong giai đoạn tới, sự phân hóa được dự báo sẽ rõ nét hơn giữa các phân khúc trong ngành:

Nhóm thượng nguồn và dịch vụ kỹ thuật như PVD và PVS có triển vọng tích cực hơn nhờ hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư thăm dò và khai thác, cùng tiến độ dự án được cải thiện.

Nhóm vận tải như PVT chịu ảnh hưởng từ giá cước, sản lượng vận chuyển và biến động giá dầu.

Nhóm lọc – phân phối như BSR, OIL và PLX phụ thuộc nhiều vào biên lợi nhuận, cơ chế giá và quản trị tồn kho.

Tuy vậy, các cổ phiếu này vẫn chịu ảnh hưởng mạnh từ biến động giá dầu thế giới trong ngắn hạn, khiến rủi ro điều chỉnh vẫn hiện hữu nếu thị trường hàng hóa đảo chiều.

Chu kỳ mới hay chỉ là nhịp nghỉ?

Nhìn tổng thể, giai đoạn tăng nóng theo tâm lý đầu cơ của nhóm dầu khí đã qua. Thị trường hiện chuyển sang giai đoạn định giá lại dựa trên nền tảng cơ bản, chính sách và tiến độ triển khai dự án.

Điều này đồng nghĩa với việc cơ hội vẫn còn, nhưng không còn mang tính “đồng loạt” như trước. Thay vào đó là sự chọn lọc kỹ lưỡng hơn giữa các doanh nghiệp có khả năng tạo dòng tiền ổn định và hưởng lợi trực tiếp từ chu kỳ đầu tư năng lượng mới.