Chiến thuật "vượt bão" Trung Đông cho danh mục

Biến động tại Trung Đông làm gia tăng rủi ro ngắn hạn đối với thị trường chứng khoán, nhưng cũng tạo ra sự phân hóa rõ nét, mở ra cơ hội ở các nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ giá năng lượng, trong khi triển vọng trung hạn của VN-Index vẫn được đánh giá ổn định.

Xung đột Trung Đông đang đảo lộn bàn cờ năng lượng thế giới, nhưng đồng thời cũng kích hoạt những điểm sáng mới trên bảng điện tử. Bất chấp sắc đỏ bao trùm, các chuyên gia tin rằng sức bền của một số nhóm cổ phiếu đặc thù sẽ giúp chúng bứt phá, biến biến động thành động lực tăng trưởng

Chiến thuật "vượt bão" Trung Đông cho danh mục

Theo nhận định của chuyên gia từ Công ty Cổ phần Chứng khoán VPBank (VPBankS), căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang làm gia tăng mức độ phân hóa trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh, dòng tiền có xu hướng tìm đến những nhóm ngành hưởng lợi trực tiếp, trong khi nhiều lĩnh vực khác đối mặt với áp lực điều chỉnh ngắn hạn.

Nhóm dầu khí – năng lượng được đánh giá là một trong ba nhóm ngành hưởng lợi rõ nét nhất. Theo VPBankS, nếu giá dầu duy trì đà tăng, các cổ phiếu trong nhóm này sẽ hưởng lợi trực tiếp nhờ biên lợi nhuận cải thiện và tiến độ các dự án thượng nguồn, hạ tầng khí được thúc đẩy. Những mã như GAS, BSR, PVS, PVD, PVC, OIL, PLX thường phản ứng tích cực khi giá dầu tăng và được xem là điểm sáng có khả năng đi ngược xu hướng chung của thị trường.

Bên cạnh đó, nhóm cổ phiếu hóa chất liên quan đến dầu khí cũng có thể hưởng lợi gián tiếp từ biến động giá nguyên liệu đầu vào. Trong đó, nhóm phân bón như DPM, DCM, BFC, CSV được kỳ vọng có phản ứng giá tích cực trong ngắn hạn.

Nhóm cảng biển và logistics cũng được đánh giá hưởng lợi nếu các tuyến vận tải năng lượng thay đổi hoặc nhu cầu vận chuyển tăng cao, kéo theo giá cước vận tải đi lên. Một số cổ phiếu được giới phân tích lưu ý gồm GMD, PVT, HAH.

Ở chiều ngược lại, các ngành nhạy cảm với lạm phát và chi phí nhiên liệu như tiêu dùng, sản xuất và vận tải đường bộ có thể chịu áp lực nếu giá xăng dầu bán lẻ trong nước tăng mạnh, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp.

Rủi ro từ eo biển Hormuz và kịch bản giá dầu

Theo phân tích của VPBankS, việc gián đoạn lưu thông tại eo biển Hormuz có thể tác động đáng kể đến diễn biến giá dầu trong ngắn hạn. Đây là tuyến vận chuyển năng lượng trọng yếu của thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20–22% nguồn cung dầu toàn cầu, tương đương 20–21 triệu thùng/ngày, cùng khối lượng lớn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Saudi Arabia, Iraq, UAE, Kuwait, Qatar và Iran.

Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy hoạt động vận chuyển dầu và khí đốt qua khu vực này gần như tê liệt, sau khi Iran phát đi cảnh báo hạn chế tàu thuyền qua lại, buộc nhiều doanh nghiệp năng lượng và hãng thương mại phải tạm dừng vận chuyển.

Trong kịch bản ngắn hạn, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài chỉ vài ngày, nguồn cung toàn cầu cũng có thể bị ảnh hưởng đáng kể, đẩy giá dầu tăng thêm 10–50 USD/thùng. Với kịch bản xấu hơn, giá dầu có thể tiến lên vùng 90–150 USD/thùng. Ngược lại, nếu Mỹ can thiệp hải quân để tái lập lưu thông, thời gian gián đoạn có thể được rút ngắn; còn trong trường hợp xung đột leo thang nghiêm trọng, nguồn cung toàn cầu có nguy cơ mất 10–20%, tạo áp lực lớn lên giá năng lượng.

Thị trường rung lắc ngắn hạn, triển vọng phục hồi trung hạn

Dự báo diễn biến VN-Index trong tuần từ ngày 2/3 đến 6/3/2026, chuyên gia VPBankS cho rằng tác động từ căng thẳng Trung Đông chủ yếu mang tính ngắn hạn. Khi chỉ số đang tiệm cận vùng đỉnh lịch sử 1.900–1.920 điểm, áp lực chốt lời có thể khiến thị trường rung lắc, lùi về vùng 1.850–1.870 điểm, thậm chí 1.800–1.830 điểm nếu lực bán lan rộng hoặc khối ngoại bán ròng mạnh.

Tuy nhiên, mức điều chỉnh được dự báo không quá sâu và khó lặp lại các cú sốc toàn cầu trước đây. Diễn biến tiêu cực, nếu xuất hiện, nhiều khả năng chỉ kéo dài trong một vài phiên và có thể phục hồi nhanh nếu xung đột không kéo dài hoặc không gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu.

Do Việt Nam không phụ thuộc trực tiếp vào dầu Iran, tác động chủ yếu đến thị trường đến từ yếu tố tâm lý và dòng vốn ngoại. Trong trường hợp giá dầu sớm ổn định nhờ các biện pháp điều tiết từ OPEC, VN-Index có thể quay lại trạng thái tích lũy và dần nối lại xu hướng tăng, với cơ hội vẫn tập trung ở một số nhóm ngành hưởng lợi.

Nhìn từ góc độ lịch sử, ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam – cho biết các sự kiện chiến tranh và xung đột thường gây tác động tiêu cực trong ngắn hạn, sau đó suy giảm dần trong trung và dài hạn. Thống kê cho thấy chỉ số S&P 500 thường tạo đáy sau trung bình khoảng 22 phiên và phục hồi về mức trước khi xảy ra sự kiện sau khoảng 47 phiên, trong đó mức độ ảnh hưởng từ khu vực Trung Đông thấp hơn so với nhiều điểm nóng khác.

Theo ông Minh, giá dầu thường phản ứng tích cực trong giai đoạn đầu xảy ra xung đột, tạo cơ hội ngắn hạn cho nhóm cổ phiếu dầu khí, trong khi các nhóm cổ phiếu còn lại chịu áp lực điều chỉnh. Tuy nhiên, sau giai đoạn này, thị trường có xu hướng ổn định trở lại khi giá dầu hạ nhiệt.

Từ đó, chuyên gia Yuanta Việt Nam khuyến nghị nhà đầu tư có thể cân nhắc chốt lời nhóm dầu khí khi giá dầu tăng mạnh trong ngắn hạn, đồng thời tận dụng các nhịp điều chỉnh ở những nhóm cổ phiếu khác để tích lũy cho chiến lược trung hạn.