Bán lẻ bước vào cuộc đua phân hóa

Thị trường bán lẻ Việt Nam tiếp tục phục hồi trong năm 2026, nhưng tăng trưởng doanh thu đang chịu ảnh hưởng đáng kể từ mặt bằng giá. Khi chi phí vốn và sức mua thay đổi, khoảng cách lợi nhuận giữa các phân khúc ngày càng rõ.

Bán lẻ công nghệ, dược phẩm và hàng tiêu dùng hiện đại đang hưởng lợi từ dịch chuyển kênh và chu kỳ thay mới, trong khi trang sức chịu sức ép từ giá vàng và nguồn nguyên liệu.

Theo TCBS Research, 8 tháng năm 2026, doanh thu bán lẻ danh nghĩa tăng 13,3%, trong khi mức tăng loại trừ yếu tố giá chỉ khoảng 7,6%. Chênh lệch 5,7 điểm phần trăm cho thấy một phần đáng kể tăng trưởng doanh thu đến từ giá bán thay vì sản lượng tiêu thụ.

Ở góc độ rộng hơn, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 6 tháng đầu năm đạt 3.889,5 nghìn tỷ đồng, tăng 12,9%. Sau khi loại trừ yếu tố giá, mức tăng còn 7,3%, tương đối ổn định so với cùng kỳ năm trước.

Điều này tạo ra hai lớp tác động. Doanh nghiệp có khả năng tăng giá hoặc chuyển dịch sang sản phẩm có giá trị cao có thể duy trì tăng trưởng doanh thu, trong khi doanh nghiệp phụ thuộc vào sản lượng phải cạnh tranh mạnh hơn để giành sức mua.

Nhóm bán lẻ ICT đang được hỗ trợ bởi chu kỳ thay mới thiết bị, đặc biệt khi AI thúc đẩy nhu cầu laptop, máy tính bảng và thiết bị phục vụ công việc. Doanh thu nhóm điện thoại, máy tính bảng và máy tính trên các sàn thương mại điện tử tăng 52% trong 5 tháng đầu năm, trong khi sản lượng tăng 42%.

Dược phẩm lại hưởng lợi từ xu hướng chuyển dịch từ cửa hàng truyền thống sang chuỗi hiện đại. Thị trường dược phẩm đạt khoảng 214.000 tỷ đồng năm 2025, nhưng kênh bán lẻ hiện đại mới chiếm khoảng 19%, cho thấy dư địa mở rộng còn lớn.

Tuy nhiên, tốc độ mở rộng mạng lưới cũng kéo theo nhu cầu vốn và chi phí vận hành. Khi lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại một số ngân hàng lớn quanh 6,8% và nhiều nơi trên 7%, doanh nghiệp sử dụng vốn vay lớn có thể chịu thêm áp lực lên lợi nhuận.

Ở chiều ngược lại, bán lẻ trang sức đang chịu tác động từ giá vàng cao. Nhu cầu vàng trang sức tại Việt Nam nửa đầu năm giảm 28% xuống 1,8 tấn, trong khi giá vàng miếng và nhẫn trơn cũng khiến hành vi mua sắm thay đổi.

Bức tranh lợi nhuận vì vậy không đồng nhất. Quý II/2026, MWG, FRT và DGW ghi nhận doanh thu tăng 27-37%, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ tăng 100-188%; trong khi PNJ ghi nhận doanh thu tăng 11,9% nhưng lỗ gần 283 tỷ đồng do khoản dự phòng lớn liên quan nghĩa vụ mua lại.

Cuối năm, sức mua, chi phí vốn và chính sách hỗ trợ tiêu dùng sẽ tiếp tục quyết định mức độ phân hóa. Đáng chú ý, VAT 8%, chính sách giảm trừ gia cảnh và thay đổi biểu thuế thu nhập cá nhân đang hỗ trợ thu nhập khả dụng trong năm 2026, nhưng một số chính sách dự kiến thay đổi từ năm 2027.