#Chứng khoán

24HMONEY đã kiểm duyệt

4 tầng giá trị của dầu khí Việt Nam: PVN, GAS, PVD, PVS, BSR, PLX đang giữ “mỏ vàng” nào?

Ngành dầu khí Việt Nam chưa bao giờ nằm ngoài tâm điểm mỗi khi câu chuyện năng lượng nóng lên. Từ biến động giá dầu, căng thẳng địa chính trị cho tới nhu cầu đảm bảo an ninh năng lượng, dầu khí luôn quay lại vị trí trung tâm của bức tranh kinh tế. Bước sang năm 2026, sức hút của ngành không còn nằm ở kỳ vọng, mà đến từ dòng tiền, dự án và sản lượng thực tế.

Dầu khí Việt Nam không phải một “mỏ vàng” đơn lẻ, mà là một hệ sinh thái nhiều lớp giá trị — trải dài từ khai thác tài nguyên, hạ tầng dẫn khí, dịch vụ kỹ thuật cho tới chế biến và phân phối sản phẩm cuối cùng. Mỗi lớp mang một logic lợi nhuận khác nhau và thuộc về những nhóm doanh nghiệp khác nhau.

Lớp thứ nhất: Khai thác – lõi tài nguyên và quyền lực ngành

Ở lớp lõi của chuỗi giá trị là hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí — nơi tạo ra tài nguyên gốc cho toàn hệ thống. Trung tâm của lớp này là Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam – PVN), đơn vị giữ vai trò chủ lực trong hầu hết các mỏ dầu khí trong nước thông qua liên doanh và hợp đồng chia sản phẩm (PSC).

Sau nhiều thập kỷ phát triển, Việt Nam đã trở thành quốc gia có trữ lượng dầu mỏ đứng thứ 2 Đông Nam Á và khoảng thứ 28 thế giới. Giai đoạn 2019–2020, sản lượng khai thác dầu của Việt Nam đứng khoảng thứ 34 toàn cầu, với mức trung bình hơn 200.000 thùng/ngày.

Một trong những phát hiện lớn gần đây là mỏ khí Kèn Bầu (lô 144), được PVN công bố đầu năm 2020, giúp tăng thêm khoảng 28–36% tổng trữ lượng khí và 9–11,36% trữ lượng dầu quốc gia.

Nhiều mỏ chủ lực đang duy trì vai trò trụ cột như Bạch Hổ, Nam Côn Sơn, Cửu Long, PM3–Cà Mau, Cá Voi Xanh, Kèn Bầu… Riêng tại mỏ Bạch Hổ, năm 2025 Vietsovpetro đã đưa vào vận hành giàn BK-24. Giếng 24001 đón dòng dầu thương mại đầu tiên với lưu lượng ban đầu hơn 400 tấn/ngày đêm.

Theo số liệu PVN, năm 2024: Sản lượng khai thác khí đạt 6,32 tỷ m³; Sản lượng dầu thô đạt 9,87 triệu tấn; Trong nước: 8,1 triệu tấn; Nước ngoài: 1,77 triệu tấn. Gia tăng trữ lượng đạt 15,2 triệu tấn quy dầu.

Đây là lớp “mỏ vàng lõi” — quyết định quy mô tài nguyên và an ninh năng lượng.

Lớp thứ hai: Hạ tầng khí – “vàng dài hạn” của chuỗi năng lượng

Nếu khai thác tạo ra tài nguyên, thì hạ tầng khí là nơi giữ và kéo dài giá trị tài nguyên theo thời gian. Khác với mỏ dầu suy giảm theo vòng đời, hệ thống hạ tầng khí gắn với nhu cầu điện, công nghiệp và đô thị — tức nhu cầu dài hạn của nền kinh tế.

Doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm ở lớp này là PV GAS (GAS) — đơn vị thành viên của PVN, phụ trách: Thu gom khí ngoài khơi; Vận chuyển qua hệ thống đường ống; Chế biến, tồn trữ; Phân phối cho điện, đạm, công nghiệp; Phát triển chuỗi LNG.

PV GAS không phụ thuộc vào một mỏ cụ thể. Dù khí từ Nam Côn Sơn, PM3–Cà Mau, Cá Voi Xanh hay LNG nhập khẩu, phần lớn đều đi qua hệ thống do doanh nghiệp này quản lý.

Năm 2024, sản lượng kinh doanh của PV GAS:

PV GAS hiện chiếm khoảng 70% thị phần bán buôn LPG và khoảng 9% bán lẻ LPG toàn quốc. Trong nhiều năm, doanh nghiệp duy trì lợi nhuận ở mức hàng chục nghìn tỷ đồng/năm, phản ánh đặc tính dòng tiền ổn định của lớp hạ tầng.

Lớp thứ ba: Dịch vụ dầu khí – “vàng theo chu kỳ dự án”

Khi mỏ bước vào giai đoạn phát triển và khai thác, giá trị bắt đầu lan sang nhóm doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật. Đây là lớp không sở hữu tài nguyên hay hạ tầng, nhưng hưởng lợi trực tiếp từ cường độ hoạt động toàn ngành.

Hai đại diện tiêu biểu:

Đặc điểm lớp dịch vụ: Không đều theo thời gian; Phụ thuộc tiến độ dự án; Giá trị lớn theo từng hợp đồng; Biến động cao hơn hạ tầng khí.

Lớp thứ tư: Chế biến và phân phối – “mỏ vàng nhu cầu”

Lớp cuối cùng của chuỗi giá trị là nơi dầu khí trở thành sản phẩm phục vụ nền kinh tế. Đây là lớp ít tính tài nguyên nhất nhưng gắn trực tiếp với tiêu dùng và tăng trưởng nội địa.

Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất — mắt xích chế biến dầu thô quan trọng. Giá trị của BSR nằm ở: Công suất chế biến; Khả năng thay thế nhập khẩu thành phẩm; Hưởng lợi khi nhu cầu xăng dầu trong nước tăng.

Ở khâu phân phối, Petrolimex (PLX) giữ vai trò đầu mối với mạng lưới bán lẻ phủ rộng toàn quốc, thị phần lớn và ổn định. Doanh nghiệp đứng ở điểm cuối chuỗi, nơi biến động upstream được “làm phẳng” trước khi đến người tiêu dùng.

Đặc điểm lớp sản phẩm: Biến động thấp hơn upstream; Ít đột biến lợi nhuận; Dòng tiền gắn với nhu cầu thực của nền kinh tế; Tính ổn định cao; Hệ sinh thái “mỏ vàng nhiều lớp”.

Chuỗi dầu khí Việt Nam là một cấu trúc giá trị nhiều tầng: Khai thác quyết định tài nguyên; Hạ tầng quyết định dòng chảy; Dịch vụ quyết định nhịp triển khai.

Sản phẩm quyết định độ lan tỏa vào nền kinh tế

Không phải doanh nghiệp nào cũng “đào được vàng”, nhưng đứng đúng lớp giá trị sẽ có cơ hội hưởng lợi rõ ràng. Trong bối cảnh nhiều mỏ lớn bước vào giai đoạn then chốt và hạ tầng khí ngày càng đóng vai trò xương sống, dầu khí tiếp tục là một trong những hệ sinh thái hấp dẫn nhất của kinh tế Việt Nam giai đoạn 2026 và những năm tiếp theo.