Khi thế giới bắt đầu nghi ngờ đồng USD, vàng luôn là thứ lên tiếng trước.

Và dầu thường là kẻ trả lời sau cùng – nhưng rất mạnh.

Năm 2025, vàng đã tăng hơn 80%. Đây không chỉ là câu chuyện trú ẩn, mà phản ánh một xu hướng lớn hơn: Trung Quốc, Nga và khối BRICS đang đẩy nhanh nỗ lực xây dựng hệ thống thanh toán và đồng tiền riêng, nhằm giảm phụ thuộc vào USD. Khi niềm tin vào USD bị xói mòn, vàng được gom trước, và dầu – hàng hóa chiến lược của nền kinh tế – thường đi sau với độ trễ.

Lịch sử cho thấy, vàng và dầu có xu hướng biến động cùng chiều trong những giai đoạn bất ổn. Vàng phản ánh nỗi lo về tiền tệ, còn dầu phản ánh sức căng của hệ thống kinh tế thực. Khi dòng tiền tìm đến vàng, đó là lúc thế giới bắt đầu chuẩn bị cho những cú điều chỉnh lớn hơn ở năng lượng.

———

Thực tế lịch sử thể hiện rõ tương quan mối quan hệ giữa ba yếu tố này:

Sau thế chiến năm 1945, Mỹ đứng đầu thế giới về tỷ lệ dự trữ vàng (3/4 trữ lượng vàng của thế giới được dự trữ tại các nhà băng Mỹ).

Trong giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1971, hầu hết các nước đều bán vàng mua đồng dollar Mỹ để tăng dự trữ ngoại tệ, cũng là điều chỉnh cân bằng thương mại giữa các nước. Thời kỳ này, đồng USD mặc nhiên được coi như một đồng tiền chung trong giao dịch thương mại quốc tế. Khi đó, giá vàng dao động quanh ngưỡng 35USD/ounce, giá dầu ở mức 3 USD/ thùng.

Năm 1971, Mỹ ngừng bán vàng ra thị trường thế giới. Để đáp lại, các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) buộc phải bán lượng USD đang dự trữ đề mua vàng trên thị trường thế giới. Hệ quả là đã đẩy giá dầu tăng lên gấp chục lần lên mức 40USD/thùng và vàng là 850 USD/ounce. Đây được đánh giá là một cú sốc lớn đối với nền tài chính thế giới, là hệ quả của việc gỡ bỏ hệ thống bản vị vàng ra khỏi đồng USD trong tháng 8/1971 của tổng thống Mỹ Richard M Nixon.

———

Điểm quan trọng là: dầu hiện không đắt nếu nhìn theo “giá trị thực”. So với lượng tiền đã được bơm ra trong hơn một thập kỷ qua, dầu đang ở vùng giá thấp theo lịch sử. Trong khi đó, đầu tư vào ngành dầu khí toàn cầu đã bị kìm hãm suốt nhiều năm vì áp lực chính trị, ESG và giá thấp kéo dài. Nguồn cung không sụp đổ ngay, nhưng đang mòn dần một cách âm thầm.

Vấn đề của dầu không nằm ở nhu cầu, mà nằm ở độ trễ. Giảm đầu tư thì nhanh, nhưng tăng đầu tư trở lại cần nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Chỉ cần nhu cầu hồi phục nhẹ hoặc xuất hiện cú sốc địa chính trị, hệ thống sẽ không kịp phản ứng – và khi đó giá dầu không tăng từ tốn, mà thường bật rất gắt.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện dầu khí tại Việt Nam trở nên đáng chú ý. Petrovietnam vẫn là trụ cột năng lượng quốc gia với hệ sinh thái doanh thu tỷ đô. Hoạt động thăm dò – khai thác đang được thúc đẩy trở lại, trong khi khu vực nội Á đối mặt tình trạng thiếu giàn khoan và dịch vụ kỹ thuật. Khi chu kỳ quay đầu, nhóm doanh nghiệp dầu khí thường là những người cảm nhận dòng tiền sớm nhất.

Với tập đoàn có doanh thu góp 9-10% GDP của Việt Nam, Hào đánh giá chúng ta đứng trước một cơ hội lớn, một case study điển hình để có mức lợi nhuận cao. Khi PLX, GAS nằm trong rổ VN30 trong thời gian dài, chưa có nhịp tăng đáng kể. Những VIC, VHM,... tăng bằng lần trong 2025 là cơ sở để nhóm cổ phiếu này tăng trưởng trong giai đoạn 2026-2028. Hào ưu tiên pick:

- PVD, PVS cho câu chuyện Giá dầu thô cao là động lực thúc đẩy đầu tư vào hoạt động thăm dò và khai thác, từ đó gia tăng khối lượng công việc và đơn giá dịch vụ cho các doanh nghiệp này. Kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp này có độ trễ so với giá dầu thô trong ngắn hạn.

- GAS cho câu chuyện vận chuyển, lưu trữ và phân phối dầu thô, khí đốt từ nơi khai thác đến nơi tiêu thụ hoặc chế biến. Các doanh nghiệp không chịu tác động trực tiếp từ biến động giá dầu thô, mà chủ yếu hưởng lợi từ sản lượng vận chuyển và mức phí đường ống/tàu chở dầu.

+ Khi giá dầu cao → Hoạt động khai thác dầu khí sôi động hơn → Lưu lượng vận chuyển tăng → Doanh thu cải thiện.

+ Khi giá dầu giảm → Nhu cầu vận chuyển có thể giảm, nhưng hợp đồng dài hạn giúp doanh nghiệp trung nguồn ít bị ảnh hưởng ngay lập tức.

- BSR cho câu chuyện lọc hóa dầu, chế biến và phân phối sản phẩm dầu khí như xăng, dầu diesel, nhựa đường, hóa chất. Biên lợi nhuận lọc dầu (Crack Spread) quan trọng hơn giá dầu thô. Nếu giá dầu tăng nhưng giá bán sản phẩm đầu ra không tăng tương ứng, lợi nhuận của doanh nghiệp lọc dầu có thể bị siết chặt.

- PLX cho câu chuyện lợi nhuận phụ thuộc vào chênh lệch giá nhập – bán ra và chính sách điều hành giá xăng dầu trong nước.

———

Vàng đã lên tiếng.

USD đang bị thách thức.

Và dầu – theo lịch sử – hiếm khi đứng ngoài câu chuyện đó quá lâu.

Nhóm cổ phiếu dầu khí vì thế không còn là câu chuyện “đánh theo giá dầu”, mà là câu chuyện đi trước một chu kỳ cung – cầu mới đang hình thành.

———

Văn Hào SSI (0971.678.462)

#giadau #oil #giavang #venezuela