VN-Index trong "vùng trũng giá trị": Cơ hội đầu tư hay bẫy tăng trưởng chậm?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến một nghịch lý hiếm thấy: lợi nhuận doanh nghiệp tăng mạnh nhiều quý, trong khi định giá của phần lớn cổ phiếu lại ở mức thường chỉ xuất hiện trong các cuộc khủng hoảng. Liệu đây có phải là cơ hội mua vào tốt nhất trong nhiều năm?

Bức tranh toàn cảnh: Sự phân hóa cực đoan

Tính đến đầu tháng 6/2026, VN-Index giao dịch quanh vùng 1.898 điểm, với mức P/E khoảng 13 lần — một con số không quá thấp nếu chỉ nhìn vào chỉ số chung . Tuy nhiên, bức tranh thực tế phức tạp hơn nhiều.

Hơn 70% cổ phiếu trên thị trường đang giao dịch dưới mức P/E 10 lần — vùng định giá thường chỉ xuất hiện trong các giai đoạn khủng hoảng . Nguyên nhân chính đến từ sự "lấn át" của nhóm Vingroup (VIC, VHM, VRE), chiếm gần 30% vốn hóa VN-Index. Đà tăng mạnh của nhóm này khiến chỉ số chung trông có vẻ "đắt" hơn so với phần còn lại của thị trường, tạo ra một sự phân hóa cực đoan chưa từng thấy .

Ông Michael Kokalari, Giám đốc Phân tích Kinh tế Vĩ mô của VinaCapital, nhấn mạnh: "Chiến lược quản lý danh mục chủ động tại Việt Nam là đặc biệt quan trọng, bởi việc lựa chọn đúng các cổ phiếu dẫn dắt có thể tạo khác biệt lớn đối với hiệu quả đầu tư" .

Lợi nhuận doanh nghiệp: Điểm sáng không thể phủ nhận

Quý I/2026 ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận cao nhất nhiều quý trở lại đây

VN-Index trong "vùng trũng giá trị": Cơ hội đầu tư hay bẫy tăng trưởng chậm?

Nếu loại trừ sự đột biến của Vinhomes, lợi nhuận toàn thị trường vẫn tăng khoảng 30% — gấp đôi kỳ vọng của nhà đầu tư . Đà tăng diễn ra trên nhiều nhóm ngành: bất động sản, ngân hàng, vật liệu (nhờ nhu cầu thép), năng lượng (biên lợi nhuận lọc dầu mở rộng), bán lẻ và hàng tiêu dùng thiết yếu bắt đầu cho thấy tín hiệu phục hồi rõ nét từ mức nền thấp của năm ngoái .

Báo cáo từ VDSC kỳ vọng lợi nhuận quý II/2026 có thể tăng khoảng 18% so với cùng kỳ, với động lực chính tiếp tục từ bất động sản và ngân hàng .

Tại sao định giá chưa mở rộng dù lợi nhuận tăng mạnh?

Đây là câu hỏi then chốt. Theo VDSC, điều thị trường còn thiếu hiện nay không phải là tăng trưởng lợi nhuận, mà là mức độ sẵn sàng chấp nhận rủi ro của dòng tiền . Bốn yếu tố chính đang kìm hãm tâm lý thị trường:

1. Căng thẳng địa chính trị Trung Đông

Cuộc xung đột Mỹ - Iran và việc đóng cửa eo biển Hormuz — nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thế giới — là thách thức lớn nhất với châu Á. Dù Chính phủ Việt Nam đã chủ động đảm bảo nguồn cung dầu, giá dầu duy trì ở vùng cao vẫn gây áp lực lên lạm phát và chi phí sản xuất .

2. Thâm hụt thương mại gia tăng

Sau 10 năm xuất siêu liên tục (2016-2025), Việt Nam đã nhập siêu 13,8 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026. Tỷ lệ thâm hụt thương mại tăng từ khoảng 3% GDP lên trên 6% GDP . Tuy nhiên, điểm tích cực là phần lớn nhập siêu đến từ nguyên vật liệu và tư liệu sản xuất phục vụ nhóm hàng công nghệ cao — tín hiệu của mở rộng sản xuất, không phải tiêu dùng yếu kém.

3. Lạm phát và lãi suất

Lạm phát vượt mốc 5%, tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất. Lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh trong quý I đã kéo chi phí vốn của hệ thống tài chính đi lên. VDSC điều chỉnh vùng P/E mục tiêu của VN-Index xuống khoảng 12,2–14 lần trong 3–4 tháng tới, phản ánh "mức cao mới" của lãi suất .

4. Khối ngoại bán ròng kỷ lục

Từ đầu năm đến cuối tháng 5, khối ngoại đã bán ròng hơn 54.100 tỷ đồng (khoảng 2 tỷ USD), sau mức rút ròng 5 tỷ USD của năm 2025 . Đây là lực cản tâm lý lớn, dù VinaCapital cho rằng đây không phải biến số duy nhất chi phối triển vọng thị trường.

Điểm tựa nào cho thị trường?

Bên cạnh những thách thức, nhiều yếu tố nền tảng đang hỗ trợ tích cực:

GDP quý I/2026 tăng 7,83% — mức cao nhất cùng kỳ kể từ năm 2011. Mục tiêu GDP cả năm được Quốc hội đặt ra từ 10% trở lên .

Xuất khẩu công nghệ cao bùng nổ: Máy tính và điện tử tăng gần 50% trong năm nay, sau khi tăng gần 50% trong năm ngoái . Đây là trụ cột giúp kinh tế Việt Nam duy trì sức chống chịu.

Tiến trình nâng hạng thị trường: FTSE Russell và MSCI tiếp tục đánh giá Việt Nam trong danh sách theo dõi nâng hạng từ "cận biên" lên "mới nổi". Nếu thành công, dòng vốn ngoại có thể quay trở lại mạnh mẽ.

Chính sách tháo gỡ bất động sản: Các vướng mắc pháp lý cho các dự án chậm tiến độ đang được xử lý, tạo nền tảng cho sự phục hồi bền vững của ngành bất động sản.

Nhóm ngành nào đang ở vùng định giá hấp dẫn?

Theo VinaCapital, các nhóm cổ phiếu có định giá hấp dẫn nhất hiện tại:

Ngân hàng: P/B 1,3 lần, ROE ở mức hai con số — mức định giá quá thấp so với chất lượng tài sản và triển vọng tăng trưởng tín dụng .

Hàng tiêu dùng: Nhiều mã giao dịch dưới mức P/E trung bình 5 năm, trong khi tín hiệu phục hồi tiêu dùng đã rõ nét.

Công nghệ thông tin: Hưởng lợi từ làn sóng dịch chuyển sản xuất và đầu tư vào AI, chip bán dẫn.

Năng lượng & Vật liệu: Được hỗ trợ bởi đầu tư công và nhu cầu sản xuất công nghiệp.

Dự báo và kịch bản

Kết luận: Cơ hội "vùng trũng" hay "bẫy giá trị"?

Thông tin về VN-Index đang ở vùng trũng giá trị là có cơ sở, nhưng cần hiểu đúng:

Định giá rẻ tập trung ở 70% số cổ phiếu, không phải toàn bộ thị trường. Nhóm Vingroup đang làm méo mó bức tranh định giá chung.

Nền tảng lợi nhuận vững chắc — đây là điểm khác biệt quan trọng so với các giai đoạn khủng hoảng thực sự. Lợi nhuận quý I tăng 51% là minh chứng rõ ràng.

Rủi ro ngắn hạn còn hiện hữu — căng thẳng Trung Đông, lạm phát, lãi suất và dòng vốn ngoại vẫn là những ẩn số lớn.

Với nhà đầu tư dài hạn, mức định giá hiện tại của phần lớn cổ phiếu là hấp dẫn. Tuy nhiên, chiến lược chọn lọc cổ phiếu và quản lý danh mục chủ động là yếu tố sống còn trong giai đoạn thị trường phân hóa mạnh như hiện nay. Việc mua toàn bộ thị trường qua các quỹ ETF có thể không phải phương án tối ưu khi VN-Index bị chi phối quá lớn bởi một nhóm cổ phiếu.

Như VinaCapital đã chỉ ra, những cải cách về nâng hạng thị trường, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và tháo gỡ bất động sản chưa được phản ánh vào giá. Khi các yếu tố này được hiện thực hóa, mặt bằng định giá thấp hiện nay sẽ được nhìn nhận khác đi — và cơ hội cho những người kiên nhẫn có thể rất lớn.

Nguồn: Tổng hợp nhiều báo cáo