Vì sao cổ phiếu ngân hàng bị bán rẻ đến khó tin?

Không ít cổ phiếu ngân hàng đang được giao dịch ở mức giá khá thấp, dù nhiều nhà băng liên tục ghi nhận lợi nhuận hàng nghìn tỷ đồng mỗi quý. Nguyên nhân không đơn thuần đến từ hoạt động kinh doanh, mà còn xuất phát từ quá trình tăng vốn và sự gia tăng mạnh mẽ của lượng cổ phiếu lưu hành trong nhiều năm qua.

Chia cổ tức bằng cổ phiếu liên tục khiến thị giá bị điều chỉnh

Một trong những nguyên nhân quan trọng là việc các ngân hàng thường xuyên trả cổ tức bằng cổ phiếu hoặc phát hành cổ phiếu thưởng với tỷ lệ lớn. Thay vì chia toàn bộ lợi nhuận bằng tiền mặt, ngân hàng giữ lại nguồn vốn để tăng vốn điều lệ, sau đó phân phối thêm cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu.

Cách làm này giúp ngân hàng củng cố năng lực tài chính, mở rộng quy mô hoạt động và tạo thêm dư địa tăng trưởng tín dụng. Cổ đông cũng nhận được thêm cổ phiếu tương ứng với tỷ lệ sở hữu mà không phải bỏ thêm tiền mua.

Tuy nhiên, số lượng cổ phiếu tăng lên đồng nghĩa thị giá sẽ được điều chỉnh giảm tương ứng trong ngày giao dịch không hưởng quyền. Vì vậy, giá cổ phiếu nhìn trên bảng điện có thể giảm mạnh sau mỗi đợt chia cổ tức, dù giá trị tài sản của cổ đông không tự nhiên mất đi chỉ vì hoạt động phân phối cổ phiếu này.

Trường hợp Techcombank (TCB) là ví dụ gần đây. Trước ngày giao dịch không hưởng quyền nhận cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 50%, thị giá TCB ở mức khoảng 33.500 đồng/cổ phiếu. Sau khi điều chỉnh vào ngày 29/10, giá tham chiếu giảm xuống vùng 21.500 đồng/cổ phiếu.

Quá trình này có thể lặp lại qua nhiều năm. Cổ đông sở hữu ngày càng nhiều cổ phiếu, trong khi thị giá mỗi đơn vị được điều chỉnh sau từng đợt phát hành.

Lượng cổ phiếu ngân hàng tăng gần gấp 3 lần

Không chỉ cổ tức bằng cổ phiếu, các đợt phát hành riêng lẻ và chào bán thêm cho cổ đông hiện hữu cũng góp phần làm gia tăng nguồn cung trên thị trường. Nếu lợi nhuận không tăng tương ứng với tốc độ mở rộng số lượng cổ phiếu, EPS (lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu) có thể chịu áp lực suy giảm.

Điều này lý giải vì sao lợi nhuận hàng nghìn tỷ đồng chưa chắc đồng nghĩa với mức sinh lời tương ứng trên từng cổ phiếu. Nhà đầu tư cần nhìn vào cả tốc độ tăng trưởng lợi nhuận, quy mô vốn và hiệu quả sử dụng vốn thay vì chỉ quan tâm tổng lợi nhuận của ngân hàng.

Theo dữ liệu của 27 ngân hàng niêm yết, tổng lượng cổ phiếu lưu hành đã tăng từ khoảng 40,7 tỷ đơn vị vào cuối năm 2020 lên 108,9 tỷ đơn vị. Tức quy mô cổ phiếu lưu hành của nhóm ngân hàng đã tăng gần 2,7 lần trong chưa đầy 6 năm.

Đáng chú ý, Sacombank là ngân hàng có mức phát hành thêm cổ phần thấp nhất trong nhóm được thống kê. Cổ phiếu STB hiện cũng thuộc nhóm có thị giá cao nhất ngành ngân hàng.

Thị trường điều chỉnh tạo thêm sức ép lên cổ phiếu ngân hàng

Bên cạnh yếu tố pha loãng và gia tăng nguồn cung, diễn biến kém tích cực của thị trường chứng khoán cũng là nguyên nhân khiến nhiều cổ phiếu ngân hàng giảm giá.

Từ đầu năm đến nay, có tới 20/28 mã ngân hàng ghi nhận mức giảm. Một số cổ phiếu mất khoảng 20-30%, bất chấp nhiều nhà băng vẫn duy trì kết quả kinh doanh khả quan.

Khi thị trường đi xuống, dòng tiền thường trở nên thận trọng, nhà đầu tư có xu hướng giảm tỷ trọng cổ phiếu và ưu tiên bảo toàn vốn. Trong bối cảnh đó, những cổ phiếu có triển vọng tăng giá chưa rõ ràng vẫn có thể chịu áp lực bán, kể cả khi doanh nghiệp công bố lợi nhuận tích cực.