Phân bón “chia đôi” mùa lợi nhuận

Dù nhóm doanh nghiệp Urê báo lãi tăng trưởng 2-3 chữ số trong nửa đầu năm 2026, giá cổ phiếu ngành phân bón trên thị trường lại liên tục sụt giảm từ 19% đến hơn 40%. Sự lệch pha giữa kết quả kinh doanh và thị giá đang phơi bày bức tranh phân hóa sâu sắc cùng áp lực chi phí chi phối toàn ngành.

Kết quả 6 tháng 2026 cho thấy sự phân hóa rõ nét: doanh nghiệp urê ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận mạnh, trong khi phân bón phối trộn chịu áp lực từ chi phí đầu vào tăng và sức mua yếu.

Ngành phân bón Việt Nam chủ yếu chia thành hai nhóm: phân đơn (chứa một dưỡng chất như urê) và phân hỗn hợp (như NPK). Trong nửa đầu năm 2026, nhóm doanh nghiệp sản xuất urê ghi nhận kết quả kinh doanh nổi bật. DCM đạt doanh thu 11.988 tỷ đồng (tăng 27%) và lợi nhuận 1.856 tỷ đồng (tăng 55%). DPM ghi nhận doanh thu 12.609 tỷ đồng (tăng 33,8%) và lợi nhuận 1.326 tỷ đồng, tăng gấp 2,12 lần so với cùng kỳ. Ngược lại, nhóm phân bón phối trộn sụt giảm: BFC doanh thu giảm 17,21%, lợi nhuận giảm 25% xuống 193,6 tỷ đồng; LAS doanh thu giảm 16,2%, lợi nhuận giảm 50% xuống 50,4 tỷ đồng.

Nhóm phân bón phối trộn chịu sức ép từ chi phí đầu vào tăng nhanh hơn giá bán. Tại LAS, chi phí vốn bình quân tăng 23%, trong khi giá bán chỉ tăng 19%, khiến tỷ lệ giá vốn trên doanh thu tăng 4%. Sản lượng tiêu thụ cũng giảm do các đại lý thận trọng hơn trong tích trữ hàng hóa. Chi phí tài chính gia tăng là yếu tố khác: lãi suất ngân hàng cao buộc các doanh nghiệp phải gia tăng vay ngắn hạn, bào mòn lợi nhuận kinh doanh. Tại LAS, chi phí hoạt động tài chính tăng 9,6 tỷ đồng trong nửa đầu năm.

Mặc dù lợi nhuận tăng mạnh, giá cổ phiếu phân bón vẫn chịu áp lực. Đến 19/8, DCM giảm 25% trong một năm, DPM giảm 19,2%, DDV giảm 41%, LAS giảm 42%. Thị trường chứng khoán hoạt động dựa nhiều vào kỳ vọng tương lai. Với nhóm urê, triển vọng tích cực có thể đã được định giá từ trước, nên khi kết quả công bố, áp lực chốt lời gia tăng. Ngoài ra, sức mua trên thị trường nội địa vẫn là biến số quan trọng, khiến nhà đầu tư lo ngại lợi nhuận đang ở vùng cao của chu kỳ.

Giá urê bắt đầu phục hồi từ đầu tháng 7/2026. Nếu xu hướng duy trì, nhóm doanh nghiệp phân đơn có thể tiếp tục hưởng lợi. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi giữa các doanh nghiệp sẽ khác nhau. Doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững, lượng tiền mặt dồi dào, ít phụ thuộc vào vốn vay ngắn hạn và linh hoạt giữa thị trường nội địa và xuất khẩu có khả năng thích ứng tốt hơn. Sự phân hóa ngành mở ra cơ hội lựa chọn rõ hơn cho nhà đầu tư tìm kiếm những doanh nghiệp với bảng cân đối lành mạnh và triển vọng chu kỳ dài hạn.