#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

NHNN hoán đổi, mua ngoại tệ giao ngay: cứu cánh thanh khoản tạm thời hay cánh cửa hạ lãi suất?

Chỉ trong ít ngày đầu tháng 11/2026, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) liên tiếp triển khai hai nghiệp vụ ngoại hối đáng chú ý: cung ứng gần 50.000 tỷ đồng thông qua hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 182 ngày và bắt đầu mua USD giao ngay định kỳ từ ngày 11/11, với tỷ giá 25.500 đồng/USD.

Động thái này xuất hiện trong bối cảnh hệ thống ngân hàng vẫn chịu áp lực chi phí vốn, trong khi mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2027 đòi hỏi nguồn lực tài chính rất lớn.

Đây là tín hiệu hỗ trợ tích cực. Tuy nhiên, liệu những biện pháp này chỉ giúp hệ thống vượt qua giai đoạn căng thẳng thanh khoản, hay thực sự mở ra một chu kỳ giảm lãi suất mới?

1. Cùng bơm tiền đồng, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào hai yếu tố khác nhau

Với nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ, gần 50.000 tỷ đồng được cung ứng ngày 9/11 sẽ giúp các ngân hàng có thêm nguồn tiền đồng trong khoảng 6 tháng, đặc biệt để cân đối thanh khoản giai đoạn cuối năm và trước Tết Nguyên đán.

Tuy nhiên, đây là nguồn vốn có thời hạn. Đến tháng 5/2027, lượng tiền đồng này sẽ được thu hồi khi giao dịch đáo hạn, trừ khi có nghiệp vụ bổ sung hoặc thay thế.

Trong khi đó, việc mua USD giao ngay có ưu thế hơn về thời hạn: NHNN mua ngoại tệ và thanh toán bằng tiền đồng, không phát sinh nghĩa vụ đảo chiều tự động như hoán đổi. Chính sách còn có thể giúp gia tăng dự trữ ngoại hối trong giai đoạn tỷ giá hạ nhiệt.

Nhưng điểm nghẽn lớn nhất của nghiệp vụ mua USD lại nằm ở quy mô thực hiện.

NHNN công bố mua USD ở mức 25.500 đồng không đồng nghĩa sẽ mua được một lượng ngoại tệ đủ lớn. Bởi khối lượng giao dịch phụ thuộc vào trạng thái ngoại tệ dương của các ngân hàng, nguồn USD đủ điều kiện bán và mức giá thị trường.

Đáng chú ý, theo Cục Thống kê, dù tháng 10 Việt Nam xuất siêu 7,31 tỷ USD, nhưng tính chung 10 tháng năm 2026 vẫn nhập siêu 12,07 tỷ USD. Trong đó, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài xuất siêu 25,76 tỷ USD, còn khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 37,83 tỷ USD.

Những con số này cho thấy sự phân hóa đáng kể về dòng thương mại ngoại tệ. Hơn nữa, xuất siêu không đồng nghĩa toàn bộ lượng USD tương ứng sẵn sàng được chuyển đổi và bán cho NHNN.

Như vậy, tác động của chính sách mua ngoại tệ không nằm ở tần suất công bố giao dịch, mà ở lượng tiền đồng thực tế được cung ứng cho hệ thống.

2. Thanh khoản cải thiện, nhưng vì sao lãi suất chưa chắc giảm sâu?

Để đánh giá triển vọng lãi suất, cần nhìn vào tương quan giữa nhu cầu tín dụng và khả năng huy động vốn.

Theo báo cáo MBS, tính đến ngày 26/10/2026, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 11,94%, trong khi huy động vốn tăng 11,70%. Đáng chú ý, huy động đã tăng nhanh hơn tín dụng trong bốn tháng liên tiếp, giúp khoảng cách tăng trưởng giữa hai chỉ tiêu thu hẹp.

Điều này cho thấy áp lực nguồn vốn đang có dấu hiệu cải thiện.

Tuy nhiên, dù lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng bình quân giảm khoảng 0,115 điểm phần trăm trong tháng 10, mặt bằng lãi suất vẫn cao hơn khoảng 2,55 điểm phần trăm so với đầu năm 2026.

Đây là điểm rất đáng chú ý: Thanh khoản đã bớt căng thẳng, lãi suất huy động bắt đầu điều chỉnh, nhưng chi phí vốn vẫn ở mặt bằng cao so với đầu năm.

Việc NHNN bổ sung tiền đồng có thể nhanh chóng giảm nhu cầu vay mượn trên thị trường liên ngân hàng. Song để lãi suất tiền gửi và cho vay giảm bền vững, các ngân hàng vẫn cần nguồn vốn huy động ổn định, đặc biệt ở kỳ hạn trung và dài hạn.

Vấn đề càng đáng quan tâm khi đặt chính sách này trong mục tiêu tăng trưởng năm 2027.

Việt Nam đang hướng tới tăng trưởng GDP (Tổng sản phẩm quốc nội) từ 10% trở lên, với nhu cầu vốn lớn cho đầu tư công, sản xuất kinh doanh và các dự án trọng điểm.

Theo dự toán được Quốc hội thông qua ngày 9/11, ngân sách năm 2027 dự kiến bội chi 739.597 tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP; tổng mức vay của ngân sách nhà nước là 1.279.717 tỷ đồng.

Điều này phản ánh nhu cầu huy động nguồn lực lớn của khu vực công, bên cạnh nhu cầu tín dụng của doanh nghiệp và nền kinh tế. Nếu một phần đáng kể nhu cầu đó được tài trợ từ thị trường vốn trong nước, áp lực cạnh tranh nguồn vốn có thể tiếp tục hiện hữu.

Trong khi đó, dư địa nới lỏng tiền tệ cũng chịu giới hạn từ lạm phát. CPI (Chỉ số giá tiêu dùng) bình quân 10 tháng năm 2026 đã tăng 4,57%, trong khi mục tiêu năm 2027 là khoảng 4,5%.

NHNN vì vậy đang đứng trước bài toán cân bằng: hỗ trợ nguồn vốn cho tăng trưởng cao, nhưng vẫn phải kiểm soát lạm phát, tỷ giá và sự ổn định của hệ thống tài chính.

3. Dòng tiền đầu tư có trở lại?

Các nghiệp vụ ngoại hối đang tạo thêm dư địa để ổn định thanh khoản và giảm áp lực lãi suất ngắn hạn. Tuy nhiên, tác động đến nền kinh tế và thị trường chứng khoán còn phụ thuộc vào khả năng truyền dẫn từ thanh khoản liên ngân hàng đến chi phí huy động, lãi suất cho vay và cuối cùng là hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Đối với thị trường chứng khoán, thông tin bơm tiền có thể cải thiện kỳ vọng trong ngắn hạn, nhưng chưa đủ để xác nhận sự trở lại của dòng tiền đầu tư trên diện rộng. Một xu hướng tăng bền vững cần được hỗ trợ bởi sự cải thiện thực chất của chi phí vốn, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp và thanh khoản thị trường.

Trong 3–6 tháng tới, ba yếu tố đáng theo dõi gồm:

Nếu các yếu tố trên chuyển biến đồng thuận, chính sách hỗ trợ thanh khoản mới có cơ sở tạo ra tác động tích cực và bền vững hơn đối với chi phí vốn của nền kinh tế. Bởi giảm áp lực tăng lãi suất là một chuyện. Đưa lãi suất vào chu kỳ giảm bền vững lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.