Khoảng vênh lợi nhuận "lộ diện" sau soát xét

Mùa báo cáo tài chính hợp nhất soát xét bán niên 2026 chứng kiến những biến động đáng kể về lợi nhuận tại nhiều doanh nghiệp niêm yết lớn. Sự chênh lệch giữa con số tự lập và kết quả kiểm toán không chỉ phản ánh kỹ thuật trích lập dự phòng hay hạch toán giá vốn, mà còn là thước đo về chất lượng quản trị và độ bền dòng tiền kinh doanh.

Các doanh nghiệp niêm yết ghi nhận chênh lệch đáng kể giữa báo cáo tự lập và soát xét bán niên 2026 do điều chỉnh dự phòng, giá vốn và thu nhập từ các công ty liên doanh.

Báo cáo tài chính soát xét bán niên 2026 phát hiện những thay đổi đáng kể. Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) ghi nhận lợi nhuận sau thuế giảm từ 1.184 tỷ đồng xuống 728,5 tỷ đồng, chủ yếu do điều chỉnh dự phòng liên quan hàng mua lại và chính sách thu đổi sản phẩm. Tập đoàn Hà Đô (HDG) cải thiện lợi nhuận khoảng 178 tỷ đồng nhờ điều chỉnh giá vốn của hoạt động bất động sản dựa trên thông tin mới từ cơ quan quản lý địa phương. KIDO tăng lợi nhuận sau thuế từ 7 tỷ lên hơn 66 tỷ đồng do lãi từ công ty liên doanh tăng hơn 120 tỷ đồng. Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) ghi nhận mức điều chỉnh nhỏ hơn, lợi nhuận trước thuế đạt 8.242 tỷ đồng, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước.

Chênh lệch lớn giữa báo cáo tự lập và soát xét thường xuất phát từ những khoản mục đòi hỏi nhiều ước tính kế toán. Dự phòng cho rủi ro, giá vốn bất động sản, và thu nhập từ các công ty liên kết là những lĩnh vực dễ phát sinh điều chỉnh. Điều này không đồng nghĩa doanh nghiệp có sai phạm, mà phản ánh quá trình soát xét kỹ lưỡng nhằm đảm bảo báo cáo tài chính tuân thủ đầy đủ nguyên tắc kế toán. Tuy nhiên, việc công bố báo cáo tự lập có chênh lệch lớn với báo cáo soát xét đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng chuẩn bị thông tin ban đầu.

Báo cáo tài chính là cơ sở chính để nhà đầu tư đánh giá giá trị cổ phiếu và quyết định phân bổ vốn. Khi lợi nhuận tăng hoặc giảm đáng kể sau soát xét, điều quan trọng là hiểu rõ nguyên nhân: liệu đó là từ kết quả kinh doanh thực tế hay chỉ từ điều chỉnh kế toán. Một khoản lợi nhuận tăng do cập nhật cơ sở xác định giá vốn không thể được đánh giá giống như lợi nhuận đến từ doanh thu hoặc biên lợi nhuận được cải thiện. Nhà đầu tư nên kết hợp phân tích lợi nhuận với dòng tiền thực tế từ hoạt động kinh doanh để có đánh giá toàn diện.

Các ngành bán lẻ trang sức vàng, bất động sản, hàng không và thực phẩm đồ uống thường ghi nhận chênh lệch lớn hơn giữa báo cáo tự lập và soát xét. Điều này vì những ngành này đòi hỏi nhiều ước tính kế toán phức tạp. Chất lượng thông tin tài chính đầy đủ và chính xác là lợi thế cạnh tranh trên thị trường vốn, giúp doanh nghiệp xây dựng lòng tin với nhà đầu tư.