#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Giải pháp cốt lõi nhằm khơi thông và thu hút nguồn vốn dài hạn cho thị trường chứng khoán VN

Hiện nay, các quỹ đầu tư đang có xu hướng ưu tiên rót vốn vào những doanh nghiệp sở hữu tiêu chuẩn công bố thông tin nghiêm ngặt, quản trị minh bạch cùng chiến lược phát triển nhất quán.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang trong lộ trình nâng hạng, sự công khai và minh bạch trở thành yếu tố then chốt giúp lôi cuốn dòng vốn từ các tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài. Đây không đơn thuần là việc chấp hành quy định pháp luật mà còn quyết định trực tiếp đến khả năng tiếp cận dòng vốn từ khối tổ chức chuyên nghiệp.

Tính minh bạch - Yếu tố quyết định

Ghi nhận vào năm 2025, tổng vốn đầu tư toàn xã hội chạm mốc gần 4,2 triệu tỷ đồng và dự báo sẽ tăng trưởng mạnh mẽ lên mức 8-9 triệu tỷ đồng vào năm 2030. Trước quy mô nhu cầu vốn trung và dài hạn khổng lồ như vậy, hệ thống ngân hàng khó có thể một mình gánh vác, nhất là khi tỷ lệ dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã neo ở mức rất cao, tương đương trên 140% GDP.

Nhằm giải quyết bài toán này, Chính phủ đang tập trung đẩy mạnh phát triển thị trường chứng khoán với mục tiêu đưa giá trị vốn hóa chạm ngưỡng 120% GDP vào năm 2028. Đồng thời, tầm quan trọng của các nhà đầu tư tổ chức cũng được đề cao trong chiến lược phát triển thị trường vốn quốc gia. Cụ thể, Đề án “Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán” (ban hành theo Quyết định 3168/QĐ-BTC) đã đặt mục tiêu nâng tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán lên mức 5% GDP trước năm 2030.

Ông Nguyễn Hoàng Linh, Kinh tế trưởng, Công ty Quản lý quỹ Vietcombank (VCBF)

Theo nhận định của ông Nguyễn Hoàng Linh, Kinh tế trưởng Công ty Quản lý quỹ Vietcombank (VCBF), việc công khai minh bạch thông tin đóng vai trò then chốt để thu hút cũng như giữ chân các dòng vốn, nhất là các nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp. Việc này không dừng lại ở thủ tục hành chính mang tính hình thức, mà là thước đo phân loại để doanh nghiệp lọt vào danh sách ưu tiên giải ngân của khối đầu tư tổ chức.

Đứng từ lăng kính của một doanh nghiệp quản lý quỹ, VCBF coi tính toàn vẹn và độ tin cậy của thông tin là nền tảng cốt lõi cho các hoạt động phân tích, định giá và đưa ra quyết định đầu tư. Nếu một doanh nghiệp thiếu rõ ràng hoặc thông tin công bố bất nhất – cho dù liên quan đến báo cáo tài chính, định hướng kinh doanh hay cơ cấu sở hữu – các chuyên gia phân tích sẽ đánh giá đó là một yếu tố rủi ro. Hệ quả là một tỷ lệ chiết khấu cao hơn sẽ được áp dụng để bù đắp rủi ro, khiến định giá của doanh nghiệp bị kéo giảm. Thậm chí, nếu rủi ro này vượt quá giới hạn an toàn, doanh nghiệp có nguy cơ bị gạch tên hoàn toàn khỏi danh mục xem xét đầu tư, bất kể triển vọng tăng trưởng có tiềm năng đến đâu. Ngoài ra, mức độ công khai thông tin cũng phản ánh rõ nét tư duy quản trị từ phía ban điều hành. Những đơn vị vạch ra chiến lược rõ ràng, vận hành bộ máy kiểm soát nội bộ hiệu quả, đồng thời sẵn sàng chia sẻ dữ liệu một cách trung thực sẽ dễ dàng kiến tạo niềm tin vững chắc với cổ đông, đối tác và người lao động. Đây là bệ đỡ giúp doanh nghiệp tăng trưởng bền vững qua các năm.

Thực tế từ nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng các doanh nghiệp sở hữu năng lực quản trị xuất sắc thường mang lại tỷ suất sinh lời vượt trội qua nhiều chu kỳ biến động của thị trường. Không chỉ bứt phá lúc thuận lợi, họ còn có sức chống chịu dẻo dai trước các tác động tiêu cực từ bên ngoài trong những giai đoạn thị trường căng thẳng.

Mục tiêu nâng hạng và bài toán giữ chân khối ngoại

Vào tháng 4/2026, tổ chức FTSE Russell đã chính thức công nhận Việt Nam được nâng từ hạng thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, mốc thời gian áp dụng bắt đầu từ tháng 9/2026. Cột mốc lịch sử này làm gia tăng kỳ vọng về sự bùng nổ của dòng vốn ngoại đổ vào Việt Nam trong thời gian tới. Mặc dù vậy, việc được nâng hạng mới chỉ là điều kiện cần và không đồng nghĩa với việc dòng vốn ngoại sẽ tự động đổ vào một cách mạnh mẽ, ổn định. Khối lượng và chất lượng của nguồn vốn này phụ thuộc lớn vào sự phát triển nội tại của thị trường, với thước đo căn bản nhất chính là tính minh bạch. Trong quá trình thẩm định nâng hạng, sự "bình đẳng thông tin dành cho nhà đầu tư" luôn là tiêu chuẩn cốt lõi mà cả MSCI và FTSE Russell hướng tới.

Bộ quy chuẩn này đòi hỏi khắt khe trên nhiều phương diện: công bố thông tin bằng hai ngôn ngữ (song ngữ), cập nhật số liệu giao dịch theo thời gian thực, và triệt tiêu khoảng cách hay sự chậm trễ trong tiếp cận thông tin giữa các tệp nhà đầu tư khác nhau. Để duy trì vị thế nâng hạng, thị trường bắt buộc phải tạo môi trường tiếp cận dữ liệu một cách công bằng, nhanh chóng và chính xác cho mọi đối tượng, đặc biệt là khối ngoại.

Đáng chú ý, kết quả nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ FTSE Russell mới là bước đi đầu tiên. Theo định hướng tại Quyết định 2014/QĐ-TTg, Chính phủ đã vạch ra lộ trình đạt các tiêu chuẩn để được MSCI xếp vào nhóm thị trường mới nổi, đồng thời được FTSE Russell đưa lên nhóm thị trường mới nổi bậc cao vào năm 2030. Ở phân hạng cao hơn này, các rào cản và đòi hỏi về tính công khai thông tin cùng quyền tham gia thị trường của khối ngoại sẽ trở nên nghiêm ngặt hơn rất nhiều.

Về phía các doanh nghiệp, thực hiện bình đẳng hóa thông tin là bước chuẩn bị không thể thiếu nhằm đón đầu cơ hội từ việc nâng hạng thị trường để đón dòng vốn ngoại. Nguồn vốn quốc tế sẽ có sự phân hóa rõ rệt, tập trung chủ yếu vào các đơn vị minh bạch, nhất quán về thông tin và có bộ máy quản trị tối ưu. Trái lại, các tổ chức xem nhẹ việc công khai dữ liệu hoặc triển khai hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR) một cách hời hợt, chiếu lệ sẽ đối mặt với rủi ro bị bỏ lại phía sau, tách biệt khỏi dòng vốn mới dù toàn thị trường đang khởi sắc.

Tiềm năng từ nguồn vốn bền vững trên thế giới

Bộ tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) hiện không còn là điểm cộng khuyến khích mà đang dịch chuyển thành quy định bắt buộc trong giới đầu tư. Thấu hiểu xu thế này, VCBF đã thiết lập cơ chế kiểm định chất lượng ESG và áp dụng trực tiếp vào quy trình phê duyệt đầu tư. Trong bộ chỉ số này, mức độ hoàn thiện và tính đồng bộ của thông tin công khai đóng góp một phần trọng số rất lớn vào điểm số ESG chung của mỗi doanh nghiệp.

Áp dụng ESG một cách bài bản còn giúp doanh nghiệp mở rộng cánh cửa gia nhập thị trường vốn nợ bền vững, qua đó hưởng các ưu đãi tốt hơn về mặt lãi suất, kỳ hạn và cấu trúc nguồn vốn. Số liệu từ tổ chức Climate Bonds Initiative (CBI) cho biết, tính đến hết năm 2025, tổng giá trị phát hành lũy kế của thị trường trái phiếu xanh, xã hội và bền vững (GSS) đạt mức 6.800 tỷ USD (áp dụng riêng cho các sản phẩm chuẩn hóa theo CBI). Đồng thời, đây cũng là năm thứ 3 liên tục quy mô phát hành của phân khúc trái phiếu GSS này vượt qua mốc 1.000 tỷ USD/năm.

Chuyển động tại thị trường trong nước, phân khúc trái phiếu bền vững chứng kiến sự tăng tốc mạnh mẽ. Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam ước tính tổng giá trị phát hành năm 2025 đạt khoảng 19.000 tỷ đồng, tăng trưởng 72% so với cùng kỳ năm 2024. Mặc dù vậy, tỷ trọng này mới chỉ chiếm vỏn vẹn khoảng 3% trong cơ cấu phát hành trái phiếu doanh nghiệp nói chung. Hơn nữa, phần lớn quy mô phát hành thuộc về khối ngân hàng thương mại, còn các doanh nghiệp phi tài chính chỉ chiếm vỏn vẹn 2% tỷ trọng phát hành trái phiếu bền vững trong năm vừa qua.

Có hai nguyên nhân cốt lõi dẫn tới bức tranh này:

Sàn chứng khoán Việt Nam đã ghi nhận những chuyển biến khả quan đầu tiên: số lượng đơn vị niêm yết lập báo cáo phát triển bền vững độc lập đã tăng gấp 3 lần sau 5 năm, từ 14 đơn vị năm 2021 lên 42 đơn vị vào năm 2025. Dẫu quy mô này còn khá nhỏ bé nếu đặt cạnh tổng số hơn 1.600 doanh nghiệp đang niêm yết trên cả ba sàn, nhóm 42 doanh nghiệp này vẫn đóng vai trò là những cánh chim đầu đàn. Họ thiết lập các hệ quy chiếu tiêu chuẩn để từng bước thúc đẩy toàn thị trường chuyển dịch theo, tạo tiền đề vững chắc cho việc thu hút các dòng vốn dài hạn ổn định trong tương lai.