Giá xăng tăng, tiền chợ đắt hơn, lãi vay vẫn phải trả: Làm gì để không “cháy túi”?

Khi giá nhiên liệu biến động, tác động không chỉ dừng ở số tiền phải trả mỗi lần đổ xăng mà còn có thể lan sang vận chuyển, thực phẩm, giao hàng, nguyên liệu sản xuất và nhiều loại dịch vụ. Với những khoản chi tăng lên từng chút một, ngân sách gia đình hoặc hoạt động kinh doanh có thể chịu áp lực đáng kể nếu thu nhập không tăng tương ứng.

Trong bối cảnh đó, thay vì chỉ tìm cách kiếm thêm tiền, việc kiểm tra và quản lý lại dòng tiền hàng tháng cũng là một giải pháp quan trọng. Dưới đây là 7 cách có thể giúp gia đình và người kinh doanh chủ động hơn trước biến động của giá nhiên liệu, hàng hóa và chi phí sinh hoạt.

1. Chia tiền thành 4 nhóm ngay khi nhận thu nhập

Một trong những cách đơn giản để kiểm soát dòng tiền là không để toàn bộ tiền trong một tài khoản rồi chi tiêu đến đâu mới tính đến đó.

Có thể phân chia thu nhập thành 4 nhóm gồm tiền sinh hoạt bắt buộc, tiền trả nợ, quỹ dự phòng và tiền đầu tư hoặc tích lũy dài hạn.

Chẳng hạn, một gia đình có thu nhập 50 triệu đồng/tháng nhưng đang phải trả 20 triệu đồng tiền nhà và ngân hàng thì không thể xem toàn bộ 50 triệu đồng là khoản tiền có thể tự do chi tiêu. Phần tiền thực sự có thể sử dụng phải được tính sau khi trừ các nghĩa vụ bắt buộc.

Sai lầm thường gặp là nhìn thấy số dư tài khoản còn lớn và cho rằng mình đang có nhiều tiền, trong khi một phần đáng kể trong đó đã dành cho các khoản phải thanh toán.

2. Giảm những chuyến đi không cần thiết thay vì chỉ tiết kiệm tiền xăng

Một chuyến đi riêng lẻ có thể chỉ phát sinh vài chục nghìn đồng tiền nhiên liệu, nhưng nếu mỗi ngày có nhiều chuyến đi ngắn, tổng chi phí trong cả tháng có thể trở thành một khoản đáng kể.

Người dùng có thể gộp nhiều công việc vào cùng một hành trình, lựa chọn tuyến đường hợp lý, gom các đơn mua hàng thay vì đặt giao nhiều lần hoặc sử dụng phương tiện công cộng khi phù hợp.

Với những người có điều kiện, đi chung xe cũng là một cách giảm chi phí.

Mục tiêu không phải hạn chế mọi hoạt động mà là loại bỏ những chuyến đi ít giá trị nhưng liên tục làm phát sinh chi phí.

3. Đi chợ theo danh sách để hạn chế tiền “rò rỉ”

Thực phẩm và hàng tiêu dùng là một trong những nhóm chi phí dễ phát sinh ngoài dự kiến nếu không có kế hoạch.

Trước khi đi chợ hoặc siêu thị, có thể kiểm tra những gì còn trong tủ lạnh, lập thực đơn cho vài ngày và ghi lại đúng những món cần mua.

Việc mua quá nhiều chỉ vì một sản phẩm đang giảm giá đôi khi không giúp tiết kiệm nếu thực phẩm không được sử dụng hết.

Vì vậy, tiết kiệm tiền chợ không chỉ nằm ở việc tìm sản phẩm có giá thấp mà còn ở việc hạn chế lượng thực phẩm bị bỏ đi.

4. Kiểm tra những khoản tiền tự động trừ hàng tháng

Các dịch vụ đăng ký định kỳ cũng có thể trở thành một nguồn khiến ngân sách bị “rò rỉ”.

Đó có thể là các ứng dụng xem phim, dịch vụ nghe nhạc, dung lượng lưu trữ trực tuyến, ứng dụng trả phí, gói tập hoặc những dịch vụ thành viên ít sử dụng.

Từng khoản có thể chỉ vài chục hoặc vài trăm nghìn đồng, nhưng nếu cộng nhiều dịch vụ trong thời gian dài, số tiền có thể trở nên đáng kể.

Việc rà soát các khoản thanh toán tự động trên điện thoại và hủy những dịch vụ không còn nhu cầu sử dụng là một trong những cách tương đối đơn giản để giảm chi phí.

5. Người đang vay ngân hàng cần kiểm tra thời điểm điều chỉnh lãi suất

Với người vay mua nhà hoặc sử dụng các khoản vay có lãi suất thay đổi, việc chỉ nhớ mức lãi suất ưu đãi ban đầu có thể khiến kế hoạch tài chính bị động.

Người vay nên kiểm tra lại hợp đồng, đặc biệt là lãi suất hiện tại, thời điểm điều chỉnh tiếp theo, dư nợ còn lại, mức trả hàng tháng nếu lãi suất tăng và phí trả nợ trước hạn nếu có.

Khi chi phí sinh hoạt và giá hàng hóa tăng, một khoản trả ngân hàng chiếm tỷ trọng quá lớn trong thu nhập có thể khiến dòng tiền gia đình chịu thêm áp lực.

Do đó, không nên đợi đến khi ngân hàng thông báo số tiền phải trả mới bắt đầu tính toán khả năng cân đối tài chính.

6. Người kinh doanh không nên chỉ nhìn vào doanh thu

Doanh thu cao không đồng nghĩa với lợi nhuận cao. Một quán ăn đạt doanh thu 300 triệu đồng/tháng chưa chắc có hiệu quả tốt hơn một quán đạt 200 triệu đồng nếu chi phí đầu vào và vận hành cao hơn.

Người kinh doanh cần tính toán phần lợi nhuận thực tế sau khi trừ nguyên liệu, vận chuyển, nhân công, mặt bằng, điện nước, bao bì và phí nền tảng.

Đặc biệt, khi giá nhiên liệu và nguyên liệu cùng tăng, một sản phẩm trước đây có lợi nhuận tốt có thể trở nên kém hiệu quả.

Do đó, cần thường xuyên kiểm tra những sản phẩm bán nhiều nhưng lãi thấp, hàng tồn kho cao, đơn hàng gần như không còn lợi nhuận và những khoản chi phí đang tăng nhanh nhất.

Bán được nhiều chưa chắc đồng nghĩa với dòng tiền tốt nếu giá vốn không được tính toán chính xác.

7. Không nên dùng thẻ tín dụng để bù đắp thiếu hụt sinh hoạt kéo dài

Thẻ tín dụng có thể là công cụ thanh toán hữu ích nếu được sử dụng hợp lý. Tuy nhiên, việc thường xuyên dùng thẻ để mua thực phẩm, thanh toán chi phí sinh hoạt hoặc bù đắp phần thiếu hụt thu nhập là dấu hiệu cần xem xét lại.

Một khoản chi trong tháng này sẽ trở thành nghĩa vụ thanh toán của tháng sau. Nếu tình trạng kéo dài, người sử dụng có thể rơi vào vòng lặp: thiếu tiền, dùng thẻ, trả nợ thẻ rồi tiếp tục thiếu tiền.

Khi thường xuyên phải vay ngắn hạn để duy trì các chi phí sinh hoạt thông thường, cần rà soát lại những khoản có thể cắt giảm, khả năng cơ cấu khoản vay hợp pháp với ngân hàng và những tài sản hoặc khoản đầu tư đang chiếm quá nhiều dòng tiền.

Khoản thiếu hụt vài triệu đồng mỗi tháng nếu kéo dài có thể trở thành gánh nặng tài chính lớn hơn.

Có 500 triệu đồng tiền mặt, chưa chắc nên vội tìm kênh sinh lời

Khi thị trường biến động, nhiều người có xu hướng đặt câu hỏi nên mua vàng, bất động sản, gửi tiết kiệm hay tiếp tục giữ tiền mặt.

Tuy nhiên, trước khi tìm kiếm một tài sản có khả năng tăng giá, một câu hỏi quan trọng khác là gia đình có thể duy trì cuộc sống trong bao lâu nếu thu nhập đột ngột bị gián đoạn.

Khoản tiền hiện có đủ trang trải chi phí trong 1 tháng, 3 tháng hay 6 tháng? Nếu xảy ra biến cố về thu nhập, có phải bán tài sản ngay để thanh toán các hóa đơn hay không?

Vàng có thể biến động giá, bất động sản có thể cần thời gian để chuyển thành tiền, trong khi tiền gửi có kỳ hạn có những điều kiện riêng. Ngược lại, các khoản như tiền học, tiền nhà, chi phí sinh hoạt và nghĩa vụ trả ngân hàng vẫn đến đều đặn.

Vì vậy, trong giai đoạn thị trường biến động, khả năng duy trì dòng tiền và khoản dự phòng cũng là yếu tố cần được tính đến bên cạnh mục tiêu sinh lời.

4 dấu hiệu cho thấy cần kiểm tra lại tài chính

Có một số dấu hiệu cho thấy dòng tiền cá nhân hoặc gia đình đang chịu áp lực và cần được rà soát.

Thứ nhất, thu nhập không giảm nhưng cuối tháng gần như không còn tiền.

Thứ hai, bắt đầu sử dụng thẻ tín dụng thường xuyên để trang trải sinh hoạt.

Thứ ba, sở hữu nhiều tài sản nhưng lượng tiền mặt dự phòng rất thấp.

Thứ tư, mỗi tháng phải chờ một khoản thu mới để thanh toán khoản nợ cũ.

Khi xuất hiện những dấu hiệu này, ưu tiên có thể là giảm chi phí, tăng khoản dự phòng và kiểm soát nợ vay trước khi tìm kiếm các khoản đầu tư có mức sinh lời cao hơn.

Giữ được dòng tiền cũng quan trọng như kiếm thêm tiền

Giá xăng có thể thay đổi, giá vàng có thể lên xuống, lãi suất có thể biến động và giá bất động sản cũng không diễn biến giống nhau ở mọi khu vực. Đây là những yếu tố mà mỗi cá nhân khó kiểm soát hoàn toàn.

Tuy nhiên, mỗi người vẫn có thể chủ động kiểm soát số tiền mình đang chi, tổng dư nợ, quy mô đầu tư và lượng tiền mặt dự phòng.

Trong một thị trường nhiều biến động, người sở hữu nhiều tài sản chưa chắc có dòng tiền an toàn hơn người có khả năng duy trì các khoản chi thiết yếu mà không phải bán tài sản trong thời điểm bất lợi.

Vì vậy, bên cạnh câu hỏi làm thế nào để kiếm thêm tiền, việc giữ cho dòng tiền đủ khỏe để đáp ứng các nghĩa vụ hàng tháng cũng là một phần quan trọng của quản lý tài chính cá nhân.