#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

[Chuỗi kiến thức đầu tư]: Phân tích ngành bán lẻ tiêu dùng

Bài viết của Lê Hồng Nhung phân tích ngành bán lẻ tiêu dùng tại Việt Nam, nhấn mạnh sự cần thiết phân biệt giữa doanh thu tăng trưởng thực sự và tăng trưởng do giá cả. Đồng thời, nó cũng chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến tiêu dùng và rủi ro trong ngành.

[CHUỖI KIẾN THỨC ĐẦU TƯ]: PHÂN TÍCH NGÀNH BÁN LẺ TIÊU DÙNG

Kính mời quý độc giả theo dõi!

Bán lẻ là một trong những ngành dễ hiểu, dễ hình dung nhất trên thị trường chứng khoán. Chúng ta đi siêu thị, mua điện thoại, đặt đồ ăn, uống cà phê mỗi ngày. Vì vậy, khi một doanh nghiệp bán lẻ công bố doanh thu tăng 20%, lợi nhuận tăng 50%, cảm giác đầu tiên của nhiều nhà đầu tư là:

“Sức mua của người tiêu dùng đang tăng, doanh nghiệp đang tăng trưởng.”

Nhưng đó mới chỉ là lớp thông tin đầu tiên.

Một doanh nghiệp có thể tăng doanh thu vì mở thêm cửa hàng. Một doanh nghiệp khác tăng vì lấy thị phần từ đối thủ. Có doanh nghiệp tăng vì bán được nhiều hàng hơn, có doanh nghiệp chỉ tăng vì giá bán cao hơn. Thậm chí, lợi nhuận tăng mạnh nhưng phần lớn lại không đến từ hoạt động kinh doanh mà nhà đầu tư đang kỳ vọng. Vì vậy, khi phân tích một doanh nghiệp bán lẻ, Tôi thường đi theo ba tầng:

NGÀNH → DOANH NGHIỆP → HIỆU QUẢ VẬN HÀNH & TÀI CHÍNH

Tức là đi từ ngoài vào trong, từ cái lớn đến nhỏ....

1.1. Hơn một nửa con số tăng trưởng là do giá

Bảy tháng đầu năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 4.555,8 nghìn tỷ đồng, tăng 13,1%. Nhưng loại trừ yếu tố giá thì chỉ còn 7,5%. Phần chênh nằm ở lạm phát: CPI bình quân bảy tháng tăng 4,39%. Nói cách khác, gần một nửa mức tăng trưởng danh nghĩa 13,1% đến từ yếu tố "giá cả tăng lên", chứ không hoàn toàn phản ánh sức mua thực sự tăng tương ứng.

Tăng trưởng đó đến từ giá hay từ sản lượng?

1.2. Tăng trưởng của chuỗi hiện đại: tăng trưởng ngành hay chuyển dịch kênh?

Đây là một trong những điểm tôi cho rằng quan trọng nhất khi nhìn ngành bán lẻ Việt Nam. Nếu doanh thu toàn ngành tăng 10%, nhưng một chuỗi hiện đại tăng 20-30%, không thể mặc định rằng người Việt đột nhiên tiêu nhiều hơn 20-30%.

Một phần tăng trưởng có thể đến từ:

Tiền đang dịch chuyển từ chợ, cửa hàng tạp hóa và các điểm bán nhỏ sang các chuỗi hiện đại.

Đây là hai loại tăng trưởng rất khác nhau:

Số liệu 7 tháng cho thấy, ngành hàng hoá tăng 12,7%, trong khi các doanh nghiệp niêm yết tăng gấp hai đến bốn lần con số đó. Phần chênh không đến từ việc người Việt tiêu nhiều hơn, mà đến từ việc chợ truyền thống và tạp hoá nhỏ mất khách.

=> Sóng phục hồi tiêu dùng kéo dài vài quý, còn chuyển dịch kênh mua sắm là câu chuyện nhiều năm. Hiện tại thị phần của chợ truyền thống/bán lẻ hiện đại tầm 75%/25% -> dư địa cho doanh nghiệp bán lẻ còn nhiều. Nhưng chuyển kênh cũng có điểm bão hoà, và khi tới điểm đó tốc độ tăng trưởng của chuỗi sẽ rơi về đúng bằng tốc độ ngành. Đây là rủi ro dài hạn lớn nhất của nhóm này, và gần như không ai định giá nó. Nhưng tôi đánh giá trong 10 năm tới vẫn chưa phản ánh rủi ro này.

1.3. Tiền tiêu dùng đang chảy từ đồ đạc sang trải nghiệm

Bảy tháng đầu năm, doanh thu bán lẻ hàng hoá tăng 12,7%, trong khi lưu trú - ăn uống tăng 15,9% và du lịch lữ hành tăng 16,3%.

Điều này dẫn đến một câu hỏi thú vị:

Tiền của người tiêu dùng đang biến mất, hay đang chảy sang một nơi khác?

Có thể người tiêu dùng vẫn đi du lịch, ăn uống, giải trí nhưng trì hoãn việc mua một chiếc TV mới. Đó là lý do hàng lâu bền và hàng thiết yếu không nên được nhìn như một nhóm duy nhất. => đọc con số thống kê cần bóc tách kỹ từng mảng tăng trưởng để biết con số thực đằng sau.

1.4. Lạm phát hạ nhiệt: tốt cho sản lượng, xấu cho doanh thu danh nghĩa

Chỉ số giá tiêu dùng tháng 7/2026 giảm 0,12% so với tháng trước, chủ yếu do giá xăng dầu và lương thực thực phẩm giảm.

=======================================================================================

Sau khi xác định ngành có câu chuyện tăng trưởng, chúng sẽ mới bắt đầu đến câu chuyện sâu hơn:

“Ai là người thực sự lấy được phần tăng trưởng đó?”

Và hẹn quý vị ở Phần 2: Phân tích DOANH NGHIỆP BÁN LẺ TIÊU DÙNG NHƯ THẾ NÀO?

Mục tiêu tầng này sẽ xác định cổ đông thật sự đang sở hữu dòng lợi nhuận nào? Có những yếu tố nào cần loại trừ khi phân tích?

Hồng Nhung - FPTS

Quý vị nhớ ấn follow để đọc thêm những số tiếp theo nhé!