Chứng khoán trước “bài test” thanh khoản

Dù định giá P/E toàn thị trường đã rơi về mốc hấp dẫn 12,1 lần, SGI Capital nhận định thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn phải đối mặt với giai đoạn biến động mạnh khi mặt bằng lãi suất huy động tiến sát mốc 10% và áp lực margin chạm ngưỡng kỷ lục.

Sự gia tăng chi phí vốn kết hợp cùng độ trễ ngấm nợ của khối doanh nghiệp đang tạo nên bài kiểm tra sức bền lớn đối với dòng tiền và khả năng quản trị rủi ro của nhà đầu tư cá nhân.

Chứng khoán trước “bài test” thanh khoản

Mặt bằng lãi suất trong nước tiếp tục nhích lên, với lợi suất trái phiếu Chính phủ tăng dần về vùng đỉnh năm 2022. Mức lãi suất 9% đã xuất hiện phổ biến ở các kỳ hạn 6-12 tháng, trong khi lãi suất trái phiếu ngân hàng kỳ hạn 3-5 năm lên tới 10%. Diễn biến này cho thấy nhu cầu vốn dài hạn đang tăng mạnh. Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh đầu tư hạ tầng nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, nhu cầu huy động vốn thông qua tín dụng và trái phiếu được dự báo tiếp tục ở mức cao. Mỗi 1 điểm phần trăm lãi suất tăng sẽ tương ứng với gánh nặng lãi vay phải trả thêm khoảng 1,5% GDP, với quy mô tín dụng hiện vượt 150% GDP.

Lợi nhuận sau thuế toàn thị trường tăng hơn 41% so với cùng kỳ, đưa P/E toàn thị trường về hơn 12,1 lần và P/B về gần 2 lần, thấp hơn mức trung vị kể từ năm 2010. Tuy nhiên, chất lượng tăng trưởng của nhóm ngân hàng đang có những vấn đề cần theo dõi. Chi phí vốn, lãi phải thu và nợ nhóm 2 tăng nhanh trong khi tỷ lệ dự phòng ở mức thấp. Định giá nhóm ngân hàng giảm mạnh đang phản ánh trước chất lượng tăng trưởng và những khó khăn mà ngành này có thể phải đối mặt.

Khối ngoại đã bán ròng 92.000 tỷ đồng từ đầu năm. Nhà đầu tư trong nước vẫn hấp thụ lượng bán ròng này, nhưng phần lớn đã sử dụng tới nguồn vay margin. Dư nợ margin hiện lên tới 446.000 tỷ đồng, trong khi thanh khoản suy giảm và số dư tiền mặt chỉ còn hơn 80.000 tỷ đồng. Hơn một nửa dư nợ margin thuộc về các khoản vay lớn của chủ doanh nghiệp và cổ đông lớn, phục vụ dòng tiền cho hoạt động kinh doanh ngoài chứng khoán. Trong bối cảnh bất động sản đang đóng băng và giảm giá, cùng áp lực lãi vay gia tăng, thanh khoản đang dần bị siết lại.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang thể hiện xu hướng lớn của nền kinh tế khi giá và thanh khoản suy giảm. Trong một chu kỳ điều chỉnh lớn, lãi suất chỉ thực sự tạo đỉnh sau khi tăng cao khiến nhu cầu tín dụng suy giảm mạnh. Tâm lý nhà đầu tư đang chuyển dần từ lo ngại sang chối bỏ và có thể chuyển sang pha sợ hãi nếu lãi suất tiền gửi tiếp tục tăng. Dù định giá nhiều cổ phiếu đang về vùng rẻ, bài test đối với triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp và khả năng quản trị rủi ro của nhà đầu tư vẫn còn ở phía trước.