“Bóng ma” 2008 ám Phố Wall: Khủng hoảng tín dụng tư nhân lan rộng, nguy cơ đổ vỡ dây chuyền?

Áp lực rút vốn ngày càng gia tăng đang khiến thị trường tín dụng tư nhân tại Mỹ đối mặt nguy cơ bất ổn mới, làm dấy lên lo ngại về một “phiên bản khác” của cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Các quỹ đầu tư và tổ chức cho vay đang đẩy mạnh chứng khoán hóa, tái cấu trúc và “đóng gói” các khoản nợ rủi ro nhằm trì hoãn áp lực thanh khoản, nhưng giới chuyên gia cảnh báo điều này có thể khiến rủi ro lan rộng toàn hệ thống tài chính.

Theo CNBC, nhiều công ty đầu tư tư nhân đang gấp rút gom và tái cấu trúc các khoản vay doanh nghiệp gặp khó khăn, đặc biệt ở lĩnh vực phần mềm và công nghệ – những ngành chịu áp lực lớn từ lãi suất cao kéo dài và sự thay đổi nhanh chóng do trí tuệ nhân tạo (AI).

Để giảm áp lực ngắn hạn, các quỹ đã chứng khoán hóa những khoản vay có chất lượng thấp, sau đó kết hợp với tài sản tốt hơn để tạo thành các sản phẩm đầu tư mới. Đồng thời, nhiều đơn vị cũng bán bớt tài sản hoặc tái cấp vốn nhằm kéo dài thời gian đáo hạn.

Giới chuyên gia gọi đây là “thuật giả kim tài chính” – cách biến các tài sản rủi ro thành sản phẩm có vẻ an toàn hơn mà không thực sự loại bỏ được nguy cơ bên dưới.

Ông Dan Alpert, đồng sáng lập Westwood Capital, nhận định mô hình này có nhiều điểm tương đồng với giai đoạn trước khủng hoảng tài chính 2008.

“Đây rõ ràng là nỗ lực biến cái xấu thành cái tốt. Nó giống với cách thị trường từng đóng gói các khoản vay rủi ro trước khủng hoảng 2008”, ông nói.

Tỷ lệ vỡ nợ tăng mạnh, Phố Wall bước vào giai đoạn “lo lắng cực độ”

Tại một hội nghị tín dụng tư nhân ở Nashville hồi đầu tháng 5, nhiều chuyên gia mô tả thị trường hiện nay đang ở trong trạng thái “lo lắng tột độ”.

Theo KBRA, số doanh nghiệp bị hạ bậc tín nhiệm mạnh trong quý I/2026 đã lên mức cao kỷ lục. Dù chưa xuất hiện làn sóng vỡ nợ diện rộng, tỷ lệ nợ xấu và nguy cơ mất khả năng thanh toán đang tăng nhanh.

Ông William Cox, Giám đốc xếp hạng của KBRA, cho rằng việc tái cấu trúc và chứng khoán hóa các khoản vay hiện chỉ đóng vai trò như “bộ giảm xóc”, giúp trì hoãn tác động tiêu cực chứ chưa thể xử lý tận gốc vấn đề.

Trong khi đó, nhiều “ông lớn” tài chính đã bắt đầu có động thái phòng thủ.

Tập đoàn Carlyle Group được cho là đang xây dựng công cụ tài chính mới để hỗ trợ thanh khoản cho các quỹ cổ phần tư nhân cũ. Blue Owl Capital cũng phải bán tới 1,4 tỷ USD tài sản cho vay sau khi nỗ lực sáp nhập quỹ thất bại.

Ngành phần mềm và CLO trở thành “điểm nóng” rủi ro

Theo Standard & Poor’s, lĩnh vực phần mềm hiện chiếm khoảng 15% thị trường cho vay hợp vốn và gần 19% danh mục của các CLO (nghĩa vụ cho vay có thế chấp).

Điều này khiến thị trường đặc biệt lo ngại, bởi nhóm doanh nghiệp công nghệ đang chịu áp lực lớn từ AI và chi phí vốn cao.

S&P cảnh báo việc tái cấp vốn cho các CLO có thể trở nên đắt đỏ hơn, nhất là với các quỹ có tỷ trọng lớn ở lĩnh vực phần mềm.

Fitch Ratings cũng đã tiến hành các bài kiểm tra sức chịu đựng và phát hiện tỷ lệ các khoản vay rủi ro cao trong nhiều CLO đã tăng mạnh từ 6% lên 15%.

Trong khi đó, Moody’s đã hạ triển vọng của nhóm BDC (các công ty cho vay doanh nghiệp tư nhân) từ “ổn định” xuống “tiêu cực”, do áp lực trả nợ và đòn bẩy tài chính ngày càng lớn.

Nguy cơ lan sang ngành bảo hiểm và toàn hệ thống tài chính

Không chỉ dừng lại ở các quỹ đầu tư, rủi ro hiện đã lan sang cả lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ – nơi ngày càng rót mạnh vốn vào tín dụng tư nhân.

Apollo Global Management mới đây đã chuyển danh mục cho vay bất động sản trị giá 9 tỷ USD sang Athene Holding – công ty bảo hiểm do chính tập đoàn này sở hữu.

Theo Moody’s, gần 1/3 tổng tài sản trị giá khoảng 6.000 tỷ USD của ngành bảo hiểm nhân thọ Mỹ hiện đã được phân bổ vào tín dụng tư nhân.

Fitch cảnh báo các công ty bảo hiểm nắm giữ quá nhiều tài sản phức tạp, kém thanh khoản hoặc các sản phẩm cấu trúc có thể đối mặt nguy cơ bị hạ xếp hạng tín nhiệm.

Đáng chú ý, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) – tổ chức được ví như “ngân hàng trung ương của các ngân hàng trung ương” – cũng lên tiếng cảnh báo rằng sự liên kết ngày càng chặt giữa ngành bảo hiểm và thị trường vốn tư nhân có thể khiến các cú sốc tài chính lan truyền trên diện rộng nếu xảy ra khủng hoảng.

“Quả bom nợ” mới của Phố Wall?

Dù giới chuyên gia chưa cho rằng thị trường đang đứng trước một cuộc khủng hoảng tương tự năm 2008, nhưng nhiều dấu hiệu cho thấy rủi ro đang tích tụ nhanh chóng.

Lãi suất cao kéo dài, áp lực thanh khoản, nợ xấu gia tăng cùng xu hướng “đóng gói lại rủi ro” đang khiến thị trường tín dụng tư nhân trở thành tâm điểm lo ngại mới của Phố Wall.

Nếu kinh tế Mỹ suy yếu hoặc xuất hiện cú sốc lớn trên thị trường tài chính toàn cầu, “quả bom nợ” này hoàn toàn có thể kích hoạt hiệu ứng domino trên diện rộng.