Vingroup rút khỏi đường sắt cao tốc (ĐSCT) - Một quyết định dựa vào năng lực, không phải đi lùi mà là biết đủ đúng lúc

Ngày vừa qua (25/12) thị trường phản ứng mạnh với thông tin Vingroup rút khỏi dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam. Giá cổ phiếu giảm sàn, tâm lý dao động, nhiều ý kiến vội vàng gắn cho câu chuyện này nhãn “bước lùi”. Nhưng nếu bỏ tâm lí và cảm xúc sang một bên và góc độ đầu tư, đây không phải là một quyết định tiêu cực, mà là một lựa chọn mang tính quản trị rủi ro rất rõ ràng.

1. Đường sắt cao tốc là dự án đúng, nhưng không dành cho mọi chủ thể

Tháng 11/2024, Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư đường sắt cao tốc Bắc – Nam, đồng thời mở ra khung pháp lý cho vốn tư nhân và ngoài ngân sách tham gia. Đây là bước đi đúng về mặt định hướng: giảm gánh nặng cho ngân sách, huy động nguồn lực xã hội.

Tuy nhiên, cần phân biệt rất rõ giữa chủ trương đúng và khả năng thực thi. Dự án dài hơn 1.500 km, tổng vốn dự kiến khoảng 1,7 triệu tỷ đồng, không đơn thuần là một tuyến vận tải. Nó là hạ tầng chiến lược quốc gia, ảnh hưởng trực tiếp đến phân bố dân cư, cấu trúc không gian kinh tế và năng lực cạnh tranh dài hạn.

==> Với những dự án như vậy, chỉ cần làm không tới, cái giá phải trả không chỉ là lỗ tiền, mà là chi phí xã hội kéo dài nhiều năm. Vì thế, câu hỏi cốt lõi không phải là “có làm hay không”, mà là “ai làm và có đủ khả năng đi đến cùng hay không”. Nếu 1 chủ thể không thể làm thì nhiều chủ thể cộng lại làm sẽ mang tính thuyết phục hơn

2. Vingroup rút lui là quyết định kiểm soát rủi ro, không phải thiếu năng lực

Đường sắt cao tốc là siêu dự án, đồng nghĩa với đòn bẩy tài chính rất lớn, thời gian hoàn vốn kéo dài hàng chục năm và rủi ro lãi suất trong giai đoạn tới không hề thấp. Dù Vingroup có quy mô lớn đến đâu, tham gia dự án này cũng sẽ tạo áp lực nặng nề lên bảng cân đối kế toán.

Việc rút lui ở thời điểm này giúp Vingroup giữ cấu trúc tài chính lành mạnh, không tự đẩy mình vào thế “to nhưng nặng không di chuyển được”. Gọi cho đúng bản chất, đây không phải là “không đủ tiềm lực”, mà là mức rủi ro của dự án vượt quá ngưỡng có thể kiểm soát an toàn đối với một tập đoàn tư nhân.

Quan trọng hơn, Vingroup không thiếu hướng đi:

- Khu đô thị Olympic Hà Nội ~9.000 ha, vốn hóa dự án khoảng 35 tỷ USD

- Công nghiệp – năng lượng: VinMetal, điện gió Kỳ Anh, LNG Hải Phòng

- VinFast đang ở giai đoạn sống còn để mở rộng thị trường quốc tế.

==> Nguồn lực đang được tập trung vào các dự án lõi, có tính khả thi cao hơn và tạo giá trị rõ ràng hơn trong trung – dài hạn, từ bất động sản quy mô lớn, công nghiệp – năng lượng cho tới VinFast đang ở giai đoạn then chốt của quá trình mở rộng toàn cầu. Ở tầm tập đoàn, biết chọn trận đánh quan trọng còn quan trọng hơn việc xuất hiện ở mọi mặt trận.

3. Phản ứng của cổ phiếu mang tính tâm lý nhiều hơn là nội tại

Việc cổ phiếu họ Vin giảm mạnh trong ngắn hạn chủ yếu xuất phát từ yếu tố tâm lý thị trường. Trước đó, VIC đã tăng rất nhanh trong thời gian ngắn (tăng từ tháng 7.2025), kỳ vọng nhiều vào các việc khác không chỉ dựa vào vào dự án đường sắt cao tốc.

NĐT giữ Vin đã rất lời chúng ta không cần phải lo cho họ cũng không cần bàn tán dù có giảm 1 phiên hay 3 phiên liên tiếp thì họ vẫn lãi. Nhưng khi thông tin rút lui xuất hiện, dòng tiền đầu cơ chốt lời là phản ứng dễ hiểu, tăng được thì phải giảm được, giảm được thì tích lũy đi lên được với 1 DN tầm cỡ và có nội lực phát triển.

==> Bối cảnh thị trường chung cũng đang nhạy cảm khi VN-Index tiệm cận vùng đỉnh lịch sử (Vn-Index 1.800), nên chỉ cần một thông tin trái kỳ vọng là đủ tạo ra biến động mạnh. Tuy nhiên, nếu nhìn vào nội tại doanh nghiệp, không có dấu hiệu xấu đột biến. Ngược lại, việc không gánh thêm một dự án hạ tầng quá lớn còn giúp giảm áp lực nợ và chi phí tài chính trong tương lai, điều mà cổ đông dài hạn luôn quan tâm.

4. Rút lui không làm mất dự án, mà giúp giảm rủi ro hệ thống

Một rủi ro lớn của các dự án hạ tầng khổng lồ là cái bẫy “đã trót làm thì không thể dừng”. Khi dự án phụ thuộc nhiều vào cam kết hoặc tài sản tài chính, tiến độ chậm và dòng tiền âm kéo dài, hệ thống ngân hàng bị kéo vào cấp tín dụng dài hạn không bền vững. Đến lúc vốn đã rót mà công trình chưa xong, Nhà nước buộc phải bơm thêm để cứu, biến dự án xã hội hóa thành gánh nặng công.

==> Việc Vingroup rút lui ở giai đoạn này giúp tránh kịch bản đó. Dự án vẫn có thể tiếp tục theo hướng thận trọng hơn, chia nhỏ hơn, với sự tham gia của nhiều chủ thể. Điều này giúp dòng vốn phân bổ đều hơn, giảm rủi ro tập trung và đảm bảo an toàn hệ thống.

Túm lại:

Vingroup rút khỏi đường sắt cao tốc không phải vì yếu, mà vì biết đủ. Không phải vì không làm được, mà vì không cần phải làm bằng mọi giá. Trong đầu tư, đặc biệt là với những dự án tầm quốc gia, tiến lên không phải lúc nào cũng là lựa chọn. Có những thời điểm, dừng đúng lúc mới là quyết định khó nhất – và đúng nhất