MỚI

Thiệp năm mới độc lạ

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Xuất siêu vẫn còn – nhưng “lớp đệm” đang mỏng dần: Bức tranh vĩ mô xuất nhập khẩu bước vào vùng 'nhạy cảm'

(Phần III – Series Xuất nhập khẩu | Góc nhìn phân tích vĩ mô & dòng tiền)

Sau khi đi qua bức tranh tổng quan ngành và sự thay đổi về vị thế thương mại, Phần III tập trung vào chất lượng tăng trưởng xuất nhập khẩu – nơi những rủi ro vĩ mô bắt đầu lộ diện rõ ràng hơn phía sau các con số tưởng như vẫn “đẹp”.

1. Tăng trưởng xuất nhập khẩu phân hóa mạnh: FDI gồng gánh – nội địa hụt hơi

Tính đến hết tháng 11/2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 77,06 tỷ USD trong riêng tháng 11 (+15,6% YoY). Tuy nhiên, mức giảm mạnh theo tháng (-5,4% MoM) cho thấy đà phục hồi đã chững lại nhanh hơn dự kiến, đặc biệt trong giai đoạn nước rút cuối năm.

Đi sâu vào cấu trúc, sự lệch pha giữa khu vực FDI và doanh nghiệp nội địa ngày càng rõ nét:

- Ngược lại, khu vực doanh nghiệp trong nước suy yếu rõ rệt, chuyển sang tăng trưởng âm từ tháng 6; lũy kế 11T/2025 giảm -2,1% YoY.

Điều này phản ánh thực tế rằng chuỗi giá trị phục hồi toàn cầu hiện vẫn “không chảy” vào khu vực nội địa, trong khi áp lực cạnh tranh, chi phí vốn cao và nhu cầu đơn hàng yếu tiếp tục bào mòn sức chịu đựng của doanh nghiệp trong nước.

2. Thặng dư thương mại thu hẹp: Xuất siêu còn, nhưng không còn dồi dào

Lũy kế 11T/2025, Việt Nam vẫn duy trì xuất siêu 20,53 tỷ USD – tiếp tục đóng vai trò bệ đỡ quan trọng cho tỷ giá và ổn định vĩ mô. Tuy nhiên, chất lượng của thặng dư này đang thay đổi theo hướng kém tích cực hơn:

- Biên xuất siêu thu hẹp so với cùng kỳ (24,38 tỷ USD)

Điều này hàm ý rằng nguồn cung ngoại tệ ròng vẫn còn, nhưng không còn quá dư thừa, đặc biệt trong bối cảnh áp lực nhập khẩu nguyên vật liệu và hàng trung gian gia tăng trở lại khi hoạt động sản xuất phục hồi không đồng đều.

Với nhà đầu tư, đây là tín hiệu cần theo dõi sát vì biên an toàn vĩ mô đang mỏng dần, nhất là khi kết hợp cùng các biến số bên ngoài như chính sách tiền tệ toàn cầu và căng thẳng thương mại.

3. “Nhập Đông – Xuất Tây”: Phụ thuộc thị trường ngày càng sâu

Bức tranh thương mại 11T/2025 tiếp tục khắc họa rõ mô hình quen thuộc nhưng ngày càng rủi ro:

- Xuất siêu sang Mỹ đạt kỷ lục 121,6 tỷ USD (+27,5%)

- Nhập siêu từ Trung Quốc vượt 104,3 tỷ USD (+38,1%)

- Nhập siêu từ ASEAN tăng vọt +46,3%

- Xuất siêu sang Nhật Bản giảm gần 30%

Đáng lưu ý hơn, khối doanh nghiệp nội địa đang nhập siêu gần 26 tỷ USD, trong khi toàn bộ “lớp đệm” xuất siêu của nền kinh tế đến từ khối FDI (xuất siêu 46,5 tỷ USD). Điều này cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao vào khu vực ngoại, cả về thương mại lẫn ngoại tệ.

4. FDI hạ nhiệt: Khi trụ cột cũng bắt đầu giảm tốc

Dòng vốn FDI trong 11T/2025 vẫn duy trì trạng thái tích cực về mặt tuyệt đối, nhưng xung lực đã suy yếu rõ rệt từ quý IV:

- FDI đăng ký: 33,69 tỷ USD (+7,4% YoY)

- FDI giải ngân: 23,6 tỷ USD (+8,9% YoY)

- Tập trung mạnh vào chế biến – chế tạo (82,9% vốn thực hiện)

Tuy nhiên, từ sau tháng 9, tăng trưởng xuất khẩu của khối FDI giảm tốc, trùng khớp với đà hạ nhiệt của FDI đăng ký theo tháng. Điều này phản ánh nhu cầu toàn cầu đang chững lại, đồng thời cho thấy tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước triển vọng 2026.

Trong bối cảnh FDI có cường độ nhập khẩu đầu vào cao, việc tăng trưởng chậm lại khiến đóng góp ròng vào cán cân thương mại thu hẹp nhanh hơn, làm suy yếu thêm lớp đệm ngoại tệ của nền kinh tế.

5. Nội địa “vùng tối”: Chỉ thủy sản còn giữ được nhịp tăng

Tháng 11/2025 đánh dấu tháng thứ tám liên tiếp xuất khẩu nội địa tăng trưởng âm YoY. Dữ liệu theo ngành cho thấy mức độ phân hóa rất thấp:

- Chỉ thủy sản duy trì tăng trưởng dương

- Các ngành còn lại gần như không tăng, phản ánh cầu yếu từ Mỹ, EU và Trung Quốc do tồn kho cao

- Riêng với ngành thép, triển vọng 2026 vẫn kém tích cực khi:

Mỹ áp thuế 50% (theo mục 232)

EU cắt hạn ngạch 15% và dự kiến nâng thuế lên 50%

Giá HRC nhiều khả năng đi ngang do dư cung và bất động sản Trung Quốc phục hồi chậm

Điều này hạn chế đáng kể khả năng cải thiện biên lợi nhuận cũng như vai trò đóng góp của khu vực nội địa vào tăng trưởng chung.

Kết luận: Xuất nhập khẩu vẫn là trụ cột – nhưng rủi ro đang tích tụ bên dưới

Bức tranh vĩ mô xuất nhập khẩu giai đoạn cuối 2025 cho thấy sự đánh đổi rõ ràng giữa tăng trưởng và tính bền vững. Khi tăng trưởng ngày càng phụ thuộc vào FDI, thặng dư thương mại thu hẹp và khu vực nội địa suy yếu, nền kinh tế bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn trước các cú sốc bên ngoài.

Với nhà đầu tư, câu hỏi không còn là “xuất khẩu có tăng hay không”, mà là ai đang tăng – tăng nhờ đâu – và tăng có bền hay không.

👉 Anh/chị đánh giá thế nào về khả năng “lật kèo” của khu vực doanh nghiệp nội địa trong năm 2026?

Hãy để lại bình luận chia sẻ góc nhìn, và theo dõi Quốc Việt để tiếp tục đồng hành cùng series bài viết về vĩ mô – ngành – dòng tiền dành cho nhà đầu tư trung và dài hạn nhé!