Tiền không còn rẻ, cổ phiếu đổi “khẩu vị”

Biến số lãi suất đang trở thành yếu tố quan trọng trong cuộc phân hóa dòng tiền, khi nhà đầu tư chuyển từ câu chuyện “tiền rẻ” sang chất lượng lợi nhuận và sức khỏe bảng cân đối.

Tuần giao dịch đầu tiên tháng 8, VN-Index hồi phục tiếp tục mở rộng nhưng động lực tăng dần chậm lại khi chỉ số tiến gần vùng MA200 và ngưỡng 1.800 điểm. Các chuyên gia cho rằng thị trường sẽ tiếp tục rung lắc và phân hóa trong những ngày tới. Thanh khoảy ở chiều mua chưa cải thiện tương xứng, trong khi chênh lệch giữa hợp đồng phái sinh và VN30 cơ sở cho thấy kỳ vọng cảnh báo về khả năng vượt cản. Tuy nhiên, mặt bằng cổ phiếu chưa có suy yếu đáng kể khi nhiều mã vẫn giữ nền giá và nâng dần đáy.

Mặt bằng lãi suất khó giảm sâu sẽ làm dòng tiền thị trường thận trọng hơn. Chi phí vốn cao gia tăng áp lực tài chính và giới hạn khả năng sử dụng đòn bẩy. Lãi suất cao cũng ảnh hưởng trực tiếp đến định giá các tài sản rủi ro, làm giảm sức hấp dẫn tương đối của cổ phiếu. Dòng tiền nhiều khả năng sẽ ưu tiên các doanh nghiệp có khả năng tăng trưởng lợi nhuận thực chất và sức khỏe tài chính tốt, thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng nới lỏng tiền tệ.

Nhóm bất động sản nhạy cảm rất cao với biến số lãi suất. Các doanh nghiệp bất động sản vẫn phụ thuộc lớn vào nợ vay và trái phiếu. Lãi suất cao làm chi phí đảo nợ gia tăng đáng kể, trong khi lãi vay mua nhà cao tiếp tục kìm hãm nhu cầu thực. Điều này kéo dài chu kỳ suy yếu của thị trường bất động sản và tạo áp lực lên biên lợi nhuận của các doanh nghiệp trong ngành.

Các doanh nghiệp xây lắp thường phải ứng vốn thi công và chịu áp lực chiếm dụng vốn lớn từ chủ đầu tư. Khi chi phí vốn tăng nhưng biên lợi nhuận ngành vốn đã thấp (3-5%), lợi nhuận cốt lõi bị bào mòn rõ rệt. Rủi ro thanh khoản và dòng tiền trở thành yếu tố then chốt quyết định sức khỏe doanh nghiệp trong bối cảnh lãi suất cao kéo dài.

Nhóm ngân hàng cần theo dõi diễn biến NIM và chi phí huy động. Tăng trưởng tín dụng mạnh không đồng nghĩa lợi nhuận sẽ cải thiện tương ứng nếu chi phí vốn tăng. Những ngân hàng có CASA cao và chi phí vốn thấp vẫn duy trì được NIM ổn định. Ngược lại, các ngân hàng có tỷ trọng cho vay tiêu dùng hoặc bất động sản lớn đối mặt với rủi ro nợ xấu gia tăng.

Nhóm chứng khoán nhạy cảm trung bình với lãi suất. Thanh khoảy thị trường suy giảm khiến nguồn thu từ môi giới co lại. Danh mục tự doanh, đặc biệt là tài sản mang tính chu kỳ như cổ phiếu và trái phiếu, chịu áp lực định giá lại khi lãi suất tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận.

Nhóm tiện ích (điện, nước, cảng biển) có dòng tiền kinh doanh ổn định với nhu cầu tiêu thụ thiết yếu ít co giãn theo lãi suất. Lượng tiền mặt lớn và chính sách cổ tức đều đặn khiến đây trở thành nhóm 'trú ẩn' điển hình. Công nghệ ít sử dụng đòn bẩy tài chính và tích lũy lượng tiền mặt lớn, hưởng lợi từ lãi suất cao thông qua gia tăng thu nhập tài chính. Nền tảng tăng trưởng dài hạn từ chuyển đổi số vẫn được duy trì.

Các chuyên gia đánh giá ngân hàng, chứng khoán, doanh nghiệp Nhà nước, cảng biển và đầu tư công có tỷ lệ cơ hội/rủi ro đáng chú ý trong quý III. Nhiều cổ phiếu trong các nhóm này đã được chiết khấu khá mạnh, đưa P/E về vùng thấp. Nếu lợi nhuận tiếp tục được củng cố và các rủi ro bên ngoài hạ nhiệt, sẽ tạo cơ sở để thị trường định giá lại và tạo dư địa cho nhịp phục hồi.