Tại sao ngành đầu tư công khó tạo sóng?

Đầu tư công (ĐTC), luôn là ngành được NĐT trên thị trường gọi tên mỗi khi thị trường bắt đầu một chu kỳ mới, nhất là khi được chính phủ nhấn mạnh về các mục tiêu tăng trưởng thần tốc thì ĐTC luôn được nhấn mạnh với vai trò là nền tảng tăng trưởng cốt lõi không thể thiếu. Chính vì điều này nên thị hiếu của NĐT trên thị trường luôn hướng đến ĐTC như một cơ hội đầu tư không thể thiếu trong vài chu kỳ sóng gần đây.

Tuy nhiên, thực tế lại khá đau đơn, khi sóng ngành của ngành ĐTC thường khá ngắn và không đóng vai trò dẫn sóng cho thị trường. Nếu so sánh về quy mô giải ngân đầu tư công, thì chu kỳ phát triển kinh tế giai đoạn 2026-2030, quy mô đầu tư công của nền kinh tế được Quốc hội thông qua là 8.22 triệu tỷ đồng, cao gấp khoảng 2.7 lần giai đoạn 2021-2025. Mặc dù giai đoạn 2021-2025, quy mô giải ngân chỉ khoảng 3 triệu tỷ đồng, nhưng tốc độ giải ngân và nhiều vấn đề phát sinh trong việc thúc đẩy ĐTC vẫn còn nhiều hạn chế. Vậy với con số 8.22 triệu tỷ giai đoạn 2026-2030, chúng ta nên kỳ vọng như thế nào cho đúng ?

Sau đây là 4 số lý do tại sao ĐTC khó có sóng trong năm 2026, NĐT có thể tham khảo, cân nhắc để đặt kỳ vọng phù hợp với ngành này.

1/ Mục tiêu cao, nhưng khó thực thi nhanh: Như đã đề cập ở trên, với quy mô lớn hơn 2.7 lần giai đoạn 2021-2025, thì việc triển khai thần tốc là cực kỳ khó. Dẫn chứng là tính đến giữa tháng 5/2026 đạt khoảng 16,4% - 16,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, trong khi mục tiêu cả năm phải đạt 95% kế hoạch, vậy thì năm nào ĐTC cũng bị dồn chỉ tiêu vào các giai đoạn cuối năm. Áp lực của 80% đổ dồn về 6 tháng cuối năm, điều này không nói lên được rằng 6 tháng cuối năm sẽ bùng nổ vì tương lai khó nói trước, nhưng hiện tại nói lên rằng 6 tháng đầu năm chỉ mới 16-17% là quá chậm.

2/ Ngành khó có tính đột biến: Kể cả trong việc giải ngân, thực thi, cho đến ghi nhận kết quả kinh doanh (KQKD), từ trước đến nay, ngành ĐTC luôn là ngành khó ghi nhận KQKD bùng nổ, dù giá trị backlog trúng thầu các dự án lớn cao hơn rất nhiều lần so với quy mô của các doanh nghiệp trong ngành như VCG, HHV, CTD, FCN ... Nhưng đã qua vài năm gọi tên ĐTC, thì hầu như chúng ta chưa thấy cổ phiếu nào ghi nhật KQKD đột biến, mà thường đi kèm các mảng kinh doanh phụ như kinh doanh BĐS. Ngoài ra, áp lực chi phí đi kèm (NVL, nhân công, chi phí tài chính trong môi trường lãi suất cao, ngành chiếm dụng vốn lớn), khiến biên lợi nhuận ngành ĐTC về dài hạn tương đối mỏng. Vậy thì kỳ vọng hỗ trợ về mặt thông tin rất hạn chế, khó tạo yếu tố đột biến, bất ngờ.

3/ Nhạy cảm với các vấn đề pháp lý: Chỉ tính riêng trong nửa đầu năm 2026, có 6 chủ tịch doanh nghiệp niêm yết trên sàn bị khởi tố. Trong đó, 5 doanh nghiệp liên quan đến lĩnh vực xây dựng, xây lấp, các dự án trọng điểm ĐTC. Gồm: TV1, TV2, PC1, VCG, ACV. Có thể hoạt động doanh nghiệp, và các dự án vẫn diễn ra hoạt động liên tục, bình thường. Tuy nhiên thị trường tài chính vốn đã nhạy cảm với các tin tức tiêu cực, đặc biệt là trong thị trường yếu. Việc một cổ phiếu xuất hiện tin đồn chủ tịch bị bế là một trong những rủi ro mà NĐT nhỏ lẻ không thạo tin khó tránh khỏi. Đặc điểm chung là những cổ phiếu này giảm giá rất sâu, và khó có thể lấy lại xu hướng tăng giá, vì khoảng cách từ tin đồn đến khi bị khởi tố thường kéo dài một khoảng thời gian, và cổ phiếu giảm giá trong sự mơ hồ của NĐT. Đến khi nhận ra thì lúc đó khá muộn, tin ra đã phản ánh. Việc những dự án lớn bị thanh tra là điều khó tránh, vì đây đều là những dự án trọng điểm, dự án lớn của nhà nước, là tiền thuế của dân, nên thanh tra là để tăng tính minh bạch, tuy nhiên chúng ta khó có thể kết luận những chuyện tương tự trong tương lai không xảy ra nữa, nên đây được coi là một rủi ro quan trọng mà NĐT cần lưu ý.

4/ Kỳ vọng vai trò của ĐTC thay đổi: Khác với năm 2021-2025, cụ thể từ năm 2023, ĐTC được coi là quân bài chủ chốt cho tăng trưởng, sau khi bối cảnh kinh tế thế giới suy yếu, và nhiều doanh nghiệp, ngành nghề trên sàn không còn giữ được mức tăng trưởng như năm 2021-2022. ĐTC được coi như kim chỉ năm tăng trưởng chính cho giai đoạn đó. Tương tự với 2025, mục tiêu hướng đến tăng trưởng 8.5%, thì ĐTC cũng được gọi là mắt xích quan trọng. Vì vậy mà trong 2023 và cả 2025, các cổ phiếu ĐTC đều sẽ có sóng.

Bước sang năm 2026-2030, dựa trên phát biểu của TBT Tô Lâm về vốn cần thiết cho tăng trưởng kinh tế 2 chữ số, thì trong con số 38.5 triệu tỷ đồng, chỉ có 8.5 triệu tỷ đồng là vốn cho ĐTC, còn 30 triệu tỷ đồng kia được xác định là mắt xích chính cho thúc đẩy kinh tế tăng trưởng đến 2030. Vai trò đã khác, vì thì việc chúng ta kỳ vọng các cổ phiếu ĐTC có sóng mạnh như 2023 hay 2025 rất khó, chưa kể các rủi ro pháp lý thanh tra sau từng giai đoạn triển khai và đặc tính ngành không đột biến để hỗ trợ về mặt thông tin sẽ kém hấp dẫn dòng tiền, nếu có chỉ là những con sóng ngắn khi thị trường không còn nhiều cơ hội, thì ĐTC được gọi tên như một sự lựa chọn thay thế cuối cùng.

Lưu ý: Đây là những góc nhìn đánh giá của cá nhân về những rào càn, lý do để ngành ĐTC có sóng. NĐT nên cân nhắc để ra quyết định đầu tư, đây không phải là khuyến nghị mua bán. Nếu an chị NĐT thấy hữu ích, có thể để lại tương tác, thả tim hoặc chia sẻ bài viết. Trân trọng !