Sóng lớn đi qua, cổ phiếu chứng khoán còn lại gì?

Nhóm cổ phiếu chứng khoán vừa trải qua nhịp tăng mạnh, nhưng sau sóng “mega uptrend” nhiều mã lao dốc 10–30% do định giá cao và áp lực chốt lời. Dù vậy, câu chuyện dài hạn vẫn khả quan nhờ tăng vốn, triển vọng nâng hạng thị trường và cơ hội từ sàn giao dịch tài sản số.

Sau cú bứt phá và lập đỉnh, nhóm cổ phiếu chứng khoán chứng kiến làn sóng chiết khấu sâu, phản ánh áp lực chốt lời và sự thận trọng bao trùm thị trường.

Thị trường chứng khoán vừa khép lại một giai đoạn được giới phân tích gọi là “mega uptrend” – một chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ, nơi VN-Index không ngừng phá vỡ các ngưỡng tâm lý quan trọng, từ 1.500 lên 1.700 điểm. Thanh khoản bùng nổ, có lúc đạt mức kỷ lục 70.000 tỷ đồng/phiên, cùng với dòng vốn ngoại quay trở lại, đã biến nhóm tài chính – đặc biệt là khối công ty chứng khoán – thành tâm điểm săn đón của dòng tiền.

Đáy lợi nhuận bị bào mòn

Sự hưng phấn đã đẩy hàng loạt mã chứng khoán tăng "bằng lần" (VIX tăng gấp 3, SHS và VND tăng gấp đôi), nhưng khi thị trường bước vào pha điều chỉnh, tâm lý đã nhanh chóng chuyển từ hưng phấn sang thận trọng nghiệt ngã.

Với đặc tính beta cao (biến động mạnh hơn thị trường chung), nhóm chứng khoán đã bị kéo vào một đợt chiết khấu sâu:

VIX giảm 33% trong 3 tháng.

VND giảm 19%, SSI giảm 18%, và VCI giảm 28% từ đỉnh, thậm chí quay về mức giá trước khi con sóng lớn bắt đầu.

Theo các chuyên gia, đà tăng "chóng mặt" trước đó đã đẩy mặt bằng định giá ngành lên mức không còn rẻ, khiến P/B toàn ngành cao hơn đáng kể so với mức trung bình lịch sử. Khi dư địa tăng thu hẹp, áp lực chốt lời tất yếu xuất hiện. Điều này càng trầm trọng hơn khi dòng tiền bị phân tán vào các đợt IPO quy mô lớn của các công ty chứng khoán top đầu (như TCBS, VPBankS), làm giảm lực cầu ngắn hạn.

Thêm vào đó, việc thanh khoản thị trường giảm tốc và lãi suất huy động có xu hướng tăng đang trực tiếp bào mòn kỳ vọng lợi nhuận của các công ty, khi các trụ cột doanh thu như tự doanh, môi giới và cho vay margin đều gặp khó khăn.

Động lực dài hạn: Nâng hạng và tài sản số

Mặc dù đối mặt với sự thanh lọc đau đớn, câu chuyện tăng trưởng của ngành chứng khoán chưa hề dừng lại. Kể từ năm 2026, hai yếu tố lớn được kỳ vọng sẽ trở thành động lực mới, thắp lên hy vọng cho nhà đầu tư:

Nâng hạng thị trường: Ngành chứng khoán Việt Nam đang trên đà tăng trưởng bền vững nhờ niềm tin ngày càng gia tăng từ nhà đầu tư và kỳ vọng thị trường sẽ được nâng hạng lên “Thị trường mới nổi thứ cấp” theo FTSE Russell vào tháng 9/2026.

Sàn giao dịch tài sản số: Dù Vietcap (một trong 4 đơn vị được xem xét thí điểm) đã quyết định rút lui do yêu cầu vốn quá cao (10.000 tỷ đồng), giới phân tích vẫn đánh giá đây là cơ hội dài hạn then chốt trong bối cảnh tài sản số đang nóng lên toàn cầu.

Để đón đầu những thay đổi này, các công ty chứng khoán đang tích cực tăng vốn mới, thậm chí gần gấp đôi vốn chủ sở hữu. Những công ty có lợi thế về vốn lớn (đặc biệt là công ty liên kết ngân hàng) được dự báo sẽ duy trì hiệu quả sinh lời vững chắc, bất chấp việc hoạt động giao dịch cổ phiếu có thể chững lại. Tóm lại, thị trường đang ở giai đoạn thanh lọc những doanh nghiệp yếu thế để chuẩn bị cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững và chuyên nghiệp hơn.