#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Rủi ro cho ngân hàng khi "ôm" quá nhiều trái phiếu doanh nghiệp

Không thể phủ nhận trái phiếu là kênh dẫn vốn hiệu quả dành cho doanh nghiệp, tuy nhiên sự phát triển "nóng" của thị trường trái phiếu phát sinh nhiều hệ lụy, đặc biệt là với các ngân hàng

Các ngân hàng và công ty chứng khoán là những nhà đầu tư lớn nhất trên thị trường sơ cấp khi nắm giữ đến 52% tổng lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong năm qua, với tổng giá trị lên tới 373.000 tỷ đồng.

Đây là báo cáo được Công ty Chứng khoán SSI (SSI Research) đưa ra trong đánh giá mới nhất về thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam năm 2021.

Xét về giá trị tuyệt đối, ngân hàng đang nắm giữ lượng trái phiếu doanh nghiệp nhiều nhất đang là Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) với 62.809 tỷ đồng, tăng 34,4% so với cuối năm 2020. Tiếp đến là Ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội (MB) với lượng trái phiếu nắm giữ gần 43.000 tỷ đồng, Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) với 27.782 tỷ đồng, Ngân hàng thương mại cổ phần Tiên Phong (TPBank) với 18.577 tỷ đồng.

Theo Phó Giáo sư, tiến sỹ Đinh Trọng Thịnh, việc một số ngân hàng ồ ạt mua trái phiếu doanh nghiệp thời gian qua có thể nhằm mục đích đảo nợ, cơ cấu lại nợ cho doanh nghiệp. Bởi nếu đến hạn trả tiền mà doanh nghiệp "cháy túi" thì việc phát hành trái phiếu sẽ giúp doanh nghiệp trả nợ đúng hạn, không bị ảnh hưởng đến xếp hạng tín dụng. Có thể nói, đây là một cách ngân hàng và doanh nghiệp "bắt tay" dùng trái phiếu doanh nghiệp để đảo nợ.

Mặt khác, trái phiếu doanh nghiệp có thể là cách giúp các ngân hàng thương mại vừa "lách luật" để cho vay doanh nghiệp bất động sản, các công ty chứng khoán lại vừa tránh được lệnh siết cho vay vào lĩnh vực rủi ro, không phải trích lập dự phòng rủi ro, vừa làm sạch bảng cân đối tài chính.

Tuy nhiên, việc các ngân hàng "ôm" trái phiếu doanh nghiệp quá nhiều có thể đẫn dến nhiều hệ lụy. Vụ việc hủy phát hành 9 lô trái phiếu của các công ty con thuộc tập đoàn Tân Hoàng Minh với trị giá hơn 10.000 tỷ đồng là minh chứng mới nhất do rủi ro khi ôm quá nhiều trái phiếu doanh nghiệp.

Các chuyên gia đánh giá sẽ có rủi ro nếu trái phiếu phát hành không được ngân hàng bảo lãnh thanh toán. Bởi nếu chỉ đóng vai trò là đơn vị quản lý tài sản bảo đảm, ngân hàng chỉ có trách nhiệm quản lý hồ sơ tài sản bảo đảm, kiểm tra, theo dõi tình trạng tài sản bảo đảm và đại diện cho các nhà đầu tư sở hữu trái phiếu xử lý tài sản bảo đảm theo hợp đồng quản lý tài sản bảo đảm và theo quy định của pháp luật.

"Nếu doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, không trả được nợ thì tài sản bảo đảm sẽ được xử lý. Tuy nhiên, thực tế cũng không dễ định giá được các tài sản bảo đảm, nhất là với những tài sản được hình thành trong tương lai và cổ phần doanh nghiệp khi chưa niêm yết. Mặt khác, khi doanh nghiệp xảy ra biến cố, giá trị cổ phiếu dùng làm tài sản đảm bảo cũng sẽ sụt giảm nghiêm trọng. Và người hứng chịu rủi ro chính là nhà đầu tư," Phó Giáo sư, tiến sỹ Đinh Trọng Thịnh phân tích.

Chuyên gia Đinh Trọng Thịnh còn cảnh báo thị trường trái phiếu doanh nghiệp có nhiều rủi ro, nhất là với doanh nghiệp bất động sản phát hành trái phiếu với lãi suất cao. Điều này có thể khiến cả ngân hàng lẫn các nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ có thể bị vạ lây, hoặc thậm chí phá sản nếu các doanh nghiệp phát hành trái phiếu gặp khó khăn và không trả được nợ.