Nghịch lý sóng cổ phiếu "vua"

Lợi nhuận sau thuế của các ngân hàng niêm yết quý 2/2026 bứt phá 24,7% so với cùng kỳ, đạt 87.935 tỷ đồng – ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao nhất trong 14 quý. Dù vậy, áp lực lệch pha huy động - cho vay cùng sự gia tăng của nợ nhóm 2 đang khiến đà tăng của nhóm cổ phiếu “vua” phân hóa mạnh thay vì bùng nổ đồng loạt.

Biến số chính sách mới từ Ngân hàng Nhà nước khi gắn chỉ tiêu room tín dụng năm 2027 với việc thực thi giảm lãi suất cho vay tiếp tục tạo ranh giới rõ rệt giữa các ngân hàng thương mại.

Lợi nhuận sau thuế các ngân hàng niêm yết đạt 87.935 tỷ đồng quý II/2026, tăng 24,7% so với cùng kỳ, gần gấp đôi mức tăng 13,3% quý I. Tổng thu nhập hoạt động tăng 18,8% nhờ tín dụng mở rộng 17,8% và thu nhập lãi thuần tăng 17%. Đáng chú ý, lãi thuần từ dịch vụ tăng 70%, đạt 28.581 tỷ đồng từ thanh toán, tài trợ thương mại và bảo hiểm. NIM phục hồi 18 điểm cơ bản lên 3,15% so với quý trước, tỷ lệ CIR giảm xuống 28,9%. Cơ cấu lợi nhuận cân bằng hơn khi không chỉ phụ thuộc vào mở rộng tín dụng mà còn từ thu nhập dịch vụ mạnh mẽ.

VCB tăng lợi nhuận 65% nhưng một phần động lực đến từ thu hồi nợ đã xử lý và giảm chi phí dự phòng, yêu cầu nhà đầu tư đánh giá khả năng duy trì. HDB tăng 58% vượt kỳ vọng nhờ mở rộng tín dụng, cải thiện NIM và thu nhập phí, mặc dù cần tách riêng lợi nhuận từ hợp nhất HDS. Ngược lại, ACB, STB và EIB lợi nhuận quý II suy giảm, khiến kỳ vọng tăng giá phụ thuộc vào khả năng phục hồi nửa cuối năm. Các ngân hàng có chi phí vốn thấp, khả năng giảm lãi suất mà vẫn duy trì biên lợi nhuận sẽ có lợi thế.

Tiền gửi chỉ tăng 5,5% từ đầu năm, thấp hơn mức tăng 8,9% của cho vay, buộc ngân hàng tăng phát hành giấy tờ có giá để bổ sung vốn. Nếu chi phí huy động tiếp tục tăng, đà phục hồi NIM có thể bị thu hẹp trong nửa cuối năm. Nợ nhóm 2 tăng từ 1,23% lên 1,38% giữa hai quý, tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm xuống 79%. Nếu tình trạng này tiếp tục, một phần lợi nhuận sẽ phải dành cho trích lập dự phòng, làm chậm tốc độ tăng lợi nhuận.

Ngân hàng Nhà nước sáng 13/8 cho biết sẽ căn cứ mức độ tuân thủ chỉ đạo giảm mặt bằng lãi suất để giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027. Các tổ chức tín dụng không thực hiện đúng chỉ đạo có thể bị giảm room tín dụng. Chính sách này có thể tạo sự phân hóa lớn: những ngân hàng có chi phí vốn thấp sẽ vừa giảm lãi suất vừa duy trì lợi nhuận, còn những ngân hàng phụ thuộc vào tăng trưởng tín dụng cao nhưng khó giảm lãi suất có thể đối mặt với room năm 2027 thấp hơn kỳ vọng.

Kịch bản tích cực: tín dụng tiếp tục tăng 17,8%, NIM duy trì đà phục hồi, thu nhập dịch vụ tăng tốt và nợ xấu được kiểm soát sẽ hỗ trợ tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số. Kịch bản tiêu cực: chi phí vốn leo thang, nợ nhóm 2 chuyển thành nợ xấu, room tín dụng 2027 bị điều chỉnh với một số ngân hàng sẽ làm suy giảm kỳ vọng lợi nhuận. Trên thị trường, triển vọng tăng giá của cổ phiếu ngân hàng vẫn còn, nhưng không còn là câu chuyện mua cả nhóm mà cần lựa chọn dựa trên khả năng kiểm soát chi phí và chất lượng tài sản.