#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Ngành thủy sản 6 tháng cuối năm 2026: Xuất khẩu tôm, cá tra duy trì đà tăng hai chữ số, định giá vẫn còn dư địa

Bức tranh xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong nửa đầu năm 2026 tiếp tục cho thấy sự ổn định đáng chú ý, bất chấp những biến động từ chính sách thuế quan tại thị trường Mỹ.

Tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả nước đạt khoảng 5,8 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, tương đương mức tăng trưởng gần 13% so với cùng kỳ. Trong đó, hai mặt hàng chủ lực là tôm và cá tra đều ghi nhận tăng trưởng hai con số, lần lượt đạt 2,3 tỷ USD (tăng khoảng 13%) và 1,1 tỷ USD (tăng hơn 12%). Nhu cầu tiêu thụ tại các thị trường trọng điểm như Mỹ, Trung Quốc và châu Âu nhìn chung vẫn giữ được sự lạc quan, dù mỗi thị trường có những động lực riêng.

Đối với mảng cá tra, đây tiếp tục là lựa chọn protein giá cả phải chăng được ưa chuộng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chưa có nhiều điểm sáng. Năng lực sản xuất cá tra của Việt Nam vẫn giữ vị thế dẫn đầu toàn cầu và chưa cho thấy dấu hiệu suy giảm. Ở chiều ngược lại, ngành tôm ghi nhận động lực tăng trưởng chính đến từ nhu cầu tôm hùm và tôm nguyên liệu phục vụ chế biến tại thị trường Trung Quốc. Riêng tại Mỹ, nhóm tôm nuôi chủ lực từng có giai đoạn chững lại trong lúc chờ kết quả thuế chống bán phá giá, trước khi phục hồi và đi vào ổn định trong các tháng sau đó. Dù chính sách bảo hộ thương mại tại Mỹ vẫn còn phức tạp với mức thuế tổng hợp cao hơn trước, nhu cầu đối với tôm Việt Nam nhìn chung vẫn được duy trì, tạo điều kiện để các doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đặc biệt sang Trung Quốc và Nhật Bản.

Nhìn vào kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết, bức tranh có sự phân hóa khá rõ nét giữa các nhóm ngành. Ở lĩnh vực cá tra, Công ty cổ phần Vĩnh Hoàn (HOSE: VHC) tiếp tục là doanh nghiệp dẫn đầu về quy mô, nhờ chuỗi giá trị tuần hoàn và sản phẩm chất lượng cao giúp đáp ứng tốt nhu cầu tại các thị trường cao cấp mà không phải cạnh tranh ở phân khúc giá rẻ. Bám sát phía sau là Công ty cổ phần Nam Việt (HOSE: ANV), doanh nghiệp đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao nhờ đẩy mạnh nuôi cá rô phi, qua đó tận dụng khoảng trống thuế quan tại Mỹ, đồng thời hưởng lợi khi chi phí thức ăn chăn nuôi duy trì ở vùng thấp.

Ở mảng tôm, Công ty cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú (UPCoM: MPC) vẫn là doanh nghiệp đầu ngành xét về quy mô, và đã ghi nhận sự phục hồi tích cực nhờ tận dụng được lượng tồn kho giá rẻ tích lũy trước đó. Trong khi đó, Công ty cổ phần Thực phẩm Sao Ta (HOSE: FMC) có diễn biến kinh doanh thận trọng hơn trong giai đoạn đầu năm khi doanh nghiệp chủ động kiểm soát nhịp độ bán hàng để chờ kết quả cuối cùng của vụ việc thuế chống bán phá giá tại Mỹ. Dù vậy, biên lợi nhuận của FMC vẫn cải thiện đáng kể nhờ tiêu thụ được nguồn tôm nguyên liệu giá rẻ, giúp lợi nhuận sau thuế tăng trưởng khả quan so với cùng kỳ. Đáng chú ý, sản lượng tôm của doanh nghiệp trong những tháng gần đây đã cho thấy tín hiệu phục hồi khi mùa cao điểm xuất khẩu quý III đang đến gần.

Về mặt chi phí đầu vào, cả hai ngành cá tra và tôm đều đang đối mặt với áp lực giá nguyên liệu neo ở mức cao. Với cá tra, giá thu mua tại các vùng nuôi trọng điểm khu vực Đồng bằng sông Cửu Long từng lập đỉnh lịch sử trong giai đoạn đầu năm do diện tích thả nuôi thu hẹp đáng kể so với các giai đoạn cao điểm trước đây, xuất phát từ việc nhiều hộ nuôi giảm quy mô sau thời gian dài thua lỗ. Sang quý II, mặt bằng giá đã hạ nhiệt dần theo yếu tố mùa vụ. Với ngành tôm, điểm nghẽn chính không nằm ở giá tôm nguyên liệu tại trang trại mà đến từ cấu trúc chuỗi nuôi còn phân mảnh, với các hộ nuôi nhỏ lẻ chiếm tỷ trọng lớn, khiến giá thành sản xuất của Việt Nam vẫn cao hơn đáng kể so với các đối thủ cạnh tranh như Ấn Độ và Ecuador. Những doanh nghiệp quy mô lớn như FMC và MPC có lợi thế nhất định nhờ diện tích vùng nuôi và kỹ thuật nuôi tiên tiến, song tỷ lệ tự chủ nguyên liệu hiện tại vẫn chỉ dao động trong khoảng 10-30%.

Nhìn về nửa cuối năm 2026, triển vọng ngành cá tra được đánh giá tương đối tích cực nhờ nguồn cung cá thịt trắng ở phân khúc cao và trung cấp như cá tuyết, cá minh thái có xu hướng thu hẹp, qua đó củng cố vị thế của cá tra như một lựa chọn thay thế có chi phí cạnh tranh. Bối cảnh lạm phát và tăng trưởng kinh tế toàn cầu chưa thực sự khởi sắc cũng được xem là yếu tố hỗ trợ xu hướng dịch chuyển tiêu dùng sang các loại cá có giá thành hợp lý hơn. Mức tồn kho thấp tại hệ thống đại lý Mỹ được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ đà tăng giá bán cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

Đối với ngành tôm, lợi thế chế biến sâu của Việt Nam được xem là yếu tố khó bị sao chép trong ngắn hạn bởi các đối thủ như Ấn Độ và Ecuador, vốn đang gặp hạn chế về nguồn lao động và tay nghề. Điều này giúp Việt Nam duy trì vị thế là điểm đến ưu tiên đối với các thị trường cao cấp, nơi ưa chuộng các sản phẩm chế biến sẵn. Bên cạnh đó, nếu các yếu tố địa chính trị tại khu vực Trung Đông có dấu hiệu hạ nhiệt, áp lực giá bột cá và bột đậu nành - hai nguyên liệu đầu vào quan trọng của thức ăn chăn nuôi tôm - có thể được xoa dịu, từ đó hỗ trợ biên lợi nhuận toàn ngành trong các quý tới.

Về mặt định giá, nhóm cổ phiếu thủy sản nhìn chung đã trải qua giai đoạn diễn biến kém khả quan trong năm 2025 và nửa đầu năm 2026, phần lớn do tâm lý thận trọng chung đối với nhóm doanh nghiệp xuất khẩu trước những biến động khó lường của chính sách thuế quan. Hiện tại, VHC đang giao dịch ở vùng định giá thấp hơn trung bình 5 năm, trong khi kết quả kinh doanh được kỳ vọng tiếp tục hưởng lợi từ đà phục hồi nhu cầu tại thị trường Mỹ. Với FMC, mức chiết khấu định giá được đánh giá là hấp dẫn hơn so với mặt bằng chung, khi doanh nghiệp sở hữu tỷ lệ tự chủ nguyên liệu cao nhất ngành tôm cùng năng lực chế biến sâu, và còn dư địa cải thiện lợi nhuận nhờ khả năng hoàn nhập một phần dự phòng thuế chống bán phá giá đã trích lập trước đó ở mức thận trọng hơn kết quả thực tế. Nhìn chung, câu chuyện tăng trưởng nội lực ổn định kết hợp với mặt bằng định giá đã chiết khấu đáng kể đang mở ra cơ hội quan sát đối với nhóm cổ phiếu thủy sản trong giai đoạn nửa cuối năm.