Margin tăng tốc, thị trường chịu áp lực?

Trong khi nhiều công ty chứng khoán vẫn còn dư địa mở rộng cho vay nhờ tăng vốn liên tục, giới phân tích cho rằng quy mô margin kỷ lục chưa đồng nghĩa với rủi ro hệ thống. Tuy nhiên, tốc độ tăng của đòn bẩy tài chính, lãi suất cao và áp lực bán ròng của khối ngoại vẫn là những biến số cần theo dõi.

Theo FiinTrade, dư nợ cho vay tại 80/85 công ty chứng khoán, tương ứng 99,95% vốn chủ sở hữu toàn ngành, đã vượt 446.000 tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, tăng 8,1% so với quý I và tăng 11,2% so với cuối năm 2025.

Sự gia tăng của dư nợ kéo theo cuộc đua mở rộng nguồn vốn. Đến cuối quý II, đã có 16 công ty chứng khoán sở hữu dư nợ cho vay trên 10.000 tỷ đồng, trong đó TCBS, SSI, VPBankS, VPS và HSC đều vượt mốc tương đương 1 tỷ USD.

TCBS dẫn đầu với hơn 51.500 tỷ đồng dư nợ, tương đương khoảng 113% vốn chủ sở hữu, vẫn cách khá xa ngưỡng trần 200% theo quy định. Trong khi đó, HSC đã tiến sát giới hạn với tỷ lệ khoảng 198%, buộc doanh nghiệp triển khai kế hoạch huy động gần 2.700 tỷ đồng để bổ sung nguồn lực cho hoạt động margin.

Theo FiinGroup, nhóm công ty chứng khoán có ngân hàng hậu thuẫn đang chiếm ưu thế nhờ khả năng huy động vốn rẻ, tạo lợi thế trong cuộc cạnh tranh mở rộng dư nợ.

Cho vay ký quỹ trở thành "mỏ vàng" lợi nhuận

Không chỉ tăng quy mô, hoạt động cho vay ký quỹ còn trở thành nguồn thu quan trọng nhất của nhiều doanh nghiệp.

Quý II, TCBS ghi nhận 1.380 tỷ đồng thu nhập thuần từ cho vay và ứng trước tiền bán, tăng 66% so với cùng kỳ và đóng góp khoảng 42% tổng thu nhập thuần.

Tại SSI, doanh thu cho vay margin đạt 1.092 tỷ đồng, tăng 32%, còn HSC thu về 1.532 tỷ đồng từ hoạt động cho vay trong 6 tháng đầu năm, tăng tới 50%.

Trong bối cảnh môi giới chịu áp lực cạnh tranh phí giao dịch, nguồn thu từ margin được đánh giá ổn định và có khả năng tạo lợi nhuận tốt hơn. Tuy nhiên, cuộc đua giảm lãi suất margin xuống còn 6,99-8,88%/năm ở một số chương trình ưu đãi cũng khiến biên lợi nhuận chịu sức ép, tạo lợi thế cho các công ty sở hữu nguồn vốn giá rẻ.

Margin cao chưa đồng nghĩa thị trường rủi ro

Dư nợ margin lập kỷ lục khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại về khả năng xuất hiện rủi ro hệ thống.

Tuy nhiên, theo VDSC, tỷ lệ dư nợ margin trên vốn hóa thị trường vẫn thấp hơn nhiều giai đoạn căng thẳng trước đây. Đồng thời, sau nhiều đợt tăng vốn, năng lực tài chính của các công ty chứng khoán cũng được cải thiện đáng kể.

Đáng chú ý, trong khi dư nợ liên tục tăng, thanh khoản thị trường lại không tăng tương ứng. Giá trị giao dịch bình quân trên HoSE trong tháng 6 chỉ đạt khoảng 18.419 tỷ đồng/phiên, giảm hơn 24% so với tháng trước. Điều này cho thấy không phải toàn bộ nguồn vốn vay đều được sử dụng cho hoạt động giao dịch ngắn hạn.

VDSC cũng nhận định dòng tiền margin đã đóng vai trò đáng kể trong việc hấp thụ lượng cổ phiếu bị khối ngoại bán ròng từ quý II/2024 đến quý I/2026. Tuy nhiên, khi lãi suất vẫn neo cao và dư địa mở rộng đòn bẩy không còn nhiều, khả năng dòng vốn nội tiếp tục gánh vai trò này sẽ cần được theo dõi sát.

Ở góc độ tích cực, việc Việt Nam dự kiến được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026 có thể giúp thu hút thêm vốn ngoại, giảm sự phụ thuộc vào dòng tiền margin trong nước.