Kỳ vọng tăng trưởng trở lại với cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước

Sau “mùa vàng” 2025, cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước bước vào năm 2026 với kỳ vọng được gia cố bởi nền tảng lợi nhuận, dòng tiền ổn định và vai trò trụ cột ngày càng rõ trong các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế.

Việt Nam hiện có 473 doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn và hơn 800 doanh nghiệp nếu tính cả các đơn vị có vốn nhà nước chi phối. Dù số lượng doanh nghiệp nhà nước (DNNN) niêm yết trên sàn chứng khoán không nhiều, nhóm này lại sở hữu quy mô vốn hóa vượt trội, ước khoảng 3 triệu tỷ đồng, tương đương gần 30% tổng vốn hóa thị trường.

Bệ phóng cho chu kỳ tăng trưởng mới

Bước sang năm 2026, cổ phiếu DNNN mang theo tâm thế lạc quan được hậu thuẫn bởi nền tảng lợi nhuận vững chắc. Năm 2025, lợi nhuận ròng của 51 DNNN niêm yết đạt gần 198.000 tỷ đồng, tăng khoảng 26% so với năm trước. Tính trong giai đoạn 2021–2025, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận bình quân của khối này đạt khoảng 21%/năm, cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ hậu Covid-19.

Trong cơ cấu lợi nhuận, nhóm ngân hàng quốc doanh giữ vai trò trụ cột khi chiếm khoảng 40% vốn hóa và 50% lợi nhuận sau thuế của toàn khối DNNN niêm yết. Đây cũng là nhóm phản ứng nhạy bén nhất với các tín hiệu chính sách.

Một cú hích quan trọng đến từ Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, tái khẳng định vai trò đặc biệt của khu vực này trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, với nhiệm vụ then chốt là ổn định vĩ mô, dẫn dắt các lĩnh vực chiến lược và bảo đảm an ninh – quốc phòng.

Ngay sau khi nghị quyết được ban hành, nhóm cổ phiếu ngân hàng quốc doanh như VCB, CTG và BID ghi nhận mức tăng 20–30%, phản ánh kỳ vọng thị trường vào vai trò “xương sống” của khối này trong chu kỳ tăng trưởng mới.

Ở nhóm cao su, GVR nổi lên như một trường hợp tiêu biểu khi sở hữu quỹ đất khoảng 400.000 ha, với kế hoạch chuyển đổi 40.000 ha sang khu công nghiệp đến năm 2030. Dư địa tăng trưởng dài hạn từ bất động sản khu công nghiệp đã đẩy giá cổ phiếu này tăng khoảng 50% kể từ thời điểm Nghị quyết 79 được ban hành.

Nhóm năng lượng cũng hưởng lợi rõ nét. Các cổ phiếu như GAS và PVS tăng 30–40%, nhờ kỳ vọng đầu tư mạnh vào hạ tầng khí, LNG và chuỗi năng lượng chiến lược.

Trong lĩnh vực hạ tầng số và viễn thông, Viettel là đại diện tiêu biểu. Định hướng mở rộng quy mô các DNNN đầu tàu tạo điều kiện cho VGI (Viettel Global) gia tăng đầu tư, mở rộng thị trường quốc tế và cải thiện dòng tiền. Kể từ đầu tháng 1/2026, cổ phiếu VGI đã tăng gần 100%, phản ánh kỳ vọng dài hạn của thị trường.

Câu chuyện “tái định giá” mang tính dài hạn

Không chỉ được hỗ trợ bởi chính sách, năm 2025 còn đánh dấu sự trở lại của tiến trình tái cơ cấu và cổ phần hóa DNNN, đi kèm yêu cầu minh bạch hóa quản trị và chuẩn hóa báo cáo tài chính. Những thay đổi này dần xóa bỏ định kiến lâu nay về hiệu quả hoạt động của DNNN, buộc thị trường phải nhìn lại mặt bằng định giá.

Hệ quả là hệ số P/E của nhiều cổ phiếu DNNN được mở rộng, phản ánh sự dịch chuyển từ tư duy “đầu cơ theo chính sách” sang “đầu tư theo nền tảng”.

Đáng chú ý, dòng vốn ngoại đã quay trở lại với nhóm DNNN từ nửa cuối năm 2025. Nhà đầu tư nước ngoài đánh giá cao tính ổn định, khả năng chi trả cổ tức tiền mặt đều đặn và mức độ an toàn tương đối trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động. Điều này tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn, thay vì các nhịp sóng ngắn hạn như trước.

Bước sang 2026, câu hỏi không còn là “sóng DNNN có tiếp diễn hay không”, mà là mức độ và độ bền của chu kỳ tăng này. Phần lớn dự báo cho rằng lợi nhuận của khối DNNN vẫn duy trì đà tăng, dù tốc độ có thể chậm lại so với năm 2025.

Động lực và thách thức song hành

Đầu tư công tiếp tục là trụ cột quan trọng, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng giao thông, năng lượng và chuyển đổi số. Khi giải ngân được đẩy mạnh, hiệu ứng lan tỏa sang khu vực tư nhân sẽ thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ điện, nhiên liệu và dịch vụ tài chính.

Song song, xu hướng chuyển đổi năng lượng và cam kết giảm phát thải mở ra không gian tăng trưởng mới cho các DNNN trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và LNG. Nhiều dự án điện gió ngoài khơi, điện khí quy mô lớn được kỳ vọng đi vào vận hành giai đoạn 2026–2027.

Ngoài ra, khả năng nâng hạng thị trường chứng khoán, nếu thành hiện thực, sẽ là cú hích lớn cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn – nơi DNNN chiếm tỷ trọng áp đảo. Dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF và quỹ hưu trí quốc tế có thể trở thành lực đỡ mới cho mặt bằng định giá.

Dẫu vậy, thách thức vẫn hiện hữu. Áp lực cạnh tranh từ khu vực tư nhân và doanh nghiệp FDI ngày càng gia tăng, buộc DNNN phải tiếp tục cải thiện hiệu quả hoạt động. Biên lợi nhuận có thể chịu sức ép từ chi phí đầu vào và cơ chế giá. Các dự án quy mô lớn cũng luôn đi kèm rủi ro về tiến độ và quản trị vốn.

Chuyển mình về chất lượng tăng trưởng

Điểm khác biệt của chu kỳ 2026 nằm ở chất lượng tăng trưởng. Giá cổ phiếu DNNN không còn chỉ được dẫn dắt bởi kỳ vọng chính sách, mà ngày càng gắn chặt với dòng tiền, lợi nhuận thực và các chỉ số như ROE, dòng tiền tự do và cổ tức tiền mặt.

Từ góc nhìn định giá, nhiều cổ phiếu DNNN vẫn giao dịch ở mức P/E thấp hơn trung bình khu vực, trong khi sở hữu quy mô tài sản và thị phần vượt trội. Nếu duy trì được mức tăng trưởng lợi nhuận 8–12% trong năm 2026, khả năng tái định giá thêm một lần nữa là hoàn toàn khả thi.

Có thể nói, năm 2026 đánh dấu giai đoạn chuyển mình của cổ phiếu DNNN: từ “vùng trũng” định giá sang nhóm tài sản phòng thủ có tăng trưởng. Sóng 2025 không chỉ là nhịp hồi phục, mà là bước khởi đầu cho một chu kỳ mới dựa trên quản trị cải thiện, hiệu quả kinh doanh nâng cao và vai trò chiến lược của khu vực kinh tế nhà nước.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng phân hóa, cổ phiếu DNNN nhiều khả năng tiếp tục là điểm tựa của chỉ số và trở thành lựa chọn ưu tiên của dòng tiền dài hạn. Nếu 2025 là màn dạo đầu, thì 2026 có thể chính là năm khẳng định vị thế của khối DNNN trên bản đồ đầu tư.