#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Elcom (ELC): Gia nhập đường đua tăng trưởng hạ tầng số nhờ vị thế dẫn đầu thị trường giao thông thông minh

CTCP Công nghệ - Viễn thông Elcom (HOSE: ELC) đang đứng trước một giai đoạn tăng trưởng mang tính bước ngoặt, khi làn sóng đầu tư công vào hạ tầng giao thông tại Việt Nam bước vào chu kỳ cao điểm. Là đơn vị đang nắm giữ khoảng 60-70% thị phần trong lĩnh vực hệ thống giao thông thông minh (ITS), ELC được đánh giá là một trong những cái tên hiếm hoi sở hữu năng lực kỹ thuật đủ sâu để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của những dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia.

Bức tranh thị phần của ELC cho thấy sự áp đảo rõ rệt tại các phân khúc ngách có rào cản gia nhập cao. Doanh nghiệp hiện nắm giữ khoảng 40% thị phần mảng thu phí không dừng, 80% thị phần mảng cân tải trọng tự động, đồng thời sở hữu công nghệ độc quyền trong lĩnh vực giám sát vi phạm giao thông bằng hình ảnh. Đây chính là nền tảng để ELC tiếp tục mở rộng sang các hệ thống quản lý quy mô quốc gia trong thời gian tới.

Động lực tăng trưởng lớn nhất đến từ tiến độ mở rộng mạng lưới cao tốc. Từ mức khiêm tốn chưa đến 1.000km vào năm 2019, hệ thống đường cao tốc Việt Nam đã vượt mốc 3.300km vào cuối năm 2025 và đang hướng tới mục tiêu 5.000km vào năm 2030. Trong khi đó, tỷ lệ hoàn thiện hệ thống ITS tích hợp trên các tuyến hiện hữu mới chỉ đạt khoảng 35-40%, đồng nghĩa với việc phần lớn khối lượng công việc lắp đặt và nâng cấp vẫn còn ở phía trước. Các khung chính sách như quy hoạch phát triển hạ tầng giao thông tiếp cận cách mạng công nghiệp 4.0, hay quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc bắt buộc mọi thiết kế cao tốc mới phải tích hợp trung tâm điều hành, trạm cân tải trọng và hệ thống camera giám sát, đang tạo ra một thị trường có tính bắt buộc và kéo dài nhiều năm.

Sau khi liên tục giành được các gói thầu ITS mới kể từ nửa cuối năm 2025 tại nhiều tuyến cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 1 và 2, cùng với gói thầu quản lý sân bay tại dự án Long Thành, ELC hiện đang sở hữu lượng backlog được đánh giá ở mức cao kỷ lục. Với các dự án đã trúng thầu, cùng kỳ vọng tiếp tục thắng thêm một số gói thầu ITS còn lại thuộc cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2, giới phân tích kỳ vọng doanh thu và lợi nhuận của ELC sẽ bước vào một giai đoạn tăng trưởng cao hơn về mặt cấu trúc trong hai năm 2026 và 2027.

Bên cạnh mảng ITS đóng vai trò động lực chính, mảng viễn thông tiếp tục là bệ đỡ ổn định cho ELC, đóng góp khoảng 20-30% tổng doanh thu nhờ các hợp đồng truyền dẫn tái ký định kỳ với các nhà mạng lớn như Viettel, VNPT và MobiFone. Tính gắn kết cao trong phân khúc này, cùng chi phí chuyển đổi lớn khi hệ thống đã được tích hợp sâu vào mạng lưới khách hàng, giúp mảng viễn thông duy trì dòng tiền bền vững. Ngoài ra, ELC còn được kỳ vọng sẽ giữ vị thế ưu tiên trong các dự án khảo sát và thí điểm hạ tầng 6G tại Việt Nam trong giai đoạn 2026-2028.

Mảng an ninh quốc phòng, dù đóng góp tỷ trọng doanh thu còn khiêm tốn, lại là phân khúc có biên lợi nhuận gộp cao nhất trong toàn bộ hệ sinh thái kinh doanh của ELC, nhờ năng lực làm chủ hoàn toàn chuỗi giá trị từ nghiên cứu phát triển đến đóng gói phần mềm. Việc sở hữu mã nguồn tự phát triển giúp ELC trở thành lựa chọn được ưu tiên đối với các khách hàng khối nhà nước có yêu cầu bảo mật cao, đồng thời mở ra cơ hội tăng trưởng khi các dự án hạ tầng dữ liệu và an ninh quốc gia được đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Nhìn vào kết quả kinh doanh gần nhất, quý đầu năm 2026 của ELC ghi nhận mức tăng trưởng khá chậm so với kế hoạch cả năm, chủ yếu do đặc thù mùa vụ khi quý đầu năm thường trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài thời gian thi công, cùng với độ trễ trong quy trình nghiệm thu kỹ thuật sau các đợt cao điểm thông xe cuối năm trước. Cơ cấu doanh thu trong ngắn hạn cũng dịch chuyển tạm thời sang các cấu phần hạ tầng và cung cấp thiết bị có biên lợi nhuận thấp hơn hoạt động cốt lõi, khiến lợi nhuận quý đầu năm chưa phản ánh đúng bức tranh tăng trưởng cả năm. Giới phân tích cho rằng bức tranh thực chất của năm tài chính 2026 sẽ trở nên rõ ràng hơn kể từ quý hai, khi các yếu tố mùa vụ dần bình thường hóa và các dòng doanh thu từ những cấu phần cao tốc trọng điểm được ghi nhận đầy đủ.

Về triển vọng cả năm, biên lợi nhuận gộp hợp nhất của ELC được kỳ vọng sẽ mở rộng so với năm trước, được thúc đẩy chủ yếu bởi sự thâm nhập sâu hơn vào các dự án an ninh quốc phòng vốn có biên lợi nhuận vượt trội. Trong khi đó, biên lợi nhuận của mảng ITS và viễn thông được dự báo sẽ đi ngang trong thời gian tới, phản ánh sự thận trọng trước áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng từ các nhà thầu tư nhân quy mô nhỏ hơn tham gia vào phân khúc ITS.

Về lợi thế cạnh tranh, điểm đáng chú ý là ELC đã nhiều lần vượt qua cả những tên tuổi lớn như Viettel và VNPT trong các vòng đánh giá kỹ thuật tại nhiều gói thầu ITS quan trọng, nhờ năng lực tùy biến giải pháp chuyên dụng và khả năng đáp ứng tiến độ thi công thực địa nghiêm ngặt. Đồng thời, doanh nghiệp cũng liên tục đánh bại các nhà thầu xây dựng hạ tầng truyền thống lẫn các đối thủ công nghệ tầm trung nhờ độ tin cậy và năng lực triển khai dự án. Mô hình vận hành và bảo dưỡng dài hạn mà ELC đang xây dựng cũng được kỳ vọng sẽ dần trở thành động lực tăng trưởng bền vững kể từ năm 2027, khi các dự án hiện tại lần lượt hết thời hạn bảo hành, mở ra dòng doanh thu tái diễn với biên lợi nhuận cao.

Ở khía cạnh tài chính, cơ cấu vốn của ELC vẫn duy trì ở mức lành mạnh với tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu thấp hơn đáng kể so với trung vị các nhà thầu dự án công khác, dù doanh nghiệp gần đây đã phát sinh khoản vay dài hạn để tài trợ cho một dự án bất động sản. Điểm cần lưu ý là chất lượng lợi nhuận của ELC chưa thực sự tối ưu khi dòng tiền từ hoạt động kinh doanh âm khá sâu trong năm 2025, chủ yếu do các khoản phải thu gia tăng theo tiến độ thi công các dự án lớn. Tuy nhiên, tỷ lệ bao phủ nợ xấu hiện đang được duy trì ở mức rất cao, cho thấy doanh nghiệp đã chủ động trích lập dự phòng cho phần lớn rủi ro liên quan đến các khách hàng tổ chức lớn, giúp giảm thiểu áp lực lên lợi nhuận trong các năm tới.

Nhìn chung, câu chuyện đầu tư của ELC gắn liền chặt chẽ với tiến độ giải ngân vốn đầu tư công cho hạ tầng giao thông và các chương trình chuyển đổi số quốc gia. Rủi ro chính mà nhà đầu tư cần theo dõi bao gồm khả năng chậm trễ trong phê duyệt và phân bổ vốn cho các dự án trọng điểm, ảnh hưởng của thời tiết bất thường đến tiến độ thi công và nghiệm thu các gói thầu ngoài trời, cũng như áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ các đối thủ có quy mô hạ tầng vượt trội lẫn làn sóng nhà thầu tư nhân mới gia nhập thị trường ITS. Dù vậy, với vị thế thị trường ngách khó thay thế, backlog dồi dào cho giai đoạn 2026-2027 và định hướng chuyển dịch sang các phân khúc có biên lợi nhuận cao hơn, ELC vẫn đang được xem là một cổ phiếu công nghệ hạ tầng đáng chú ý trong nhóm vốn hóa nhỏ, phù hợp với những nhà đầu tư quan tâm đến câu chuyện tăng trưởng dài hạn gắn với chu kỳ đầu tư công của Việt Nam.