Đầu tư công bứt tốc, ai hưởng lợi?

Đầu tư công tiếp tục là động lực quan trọng của nền kinh tế, nhưng bức tranh lợi nhuận ngành vật liệu xây dựng đang phân hóa rõ rệt. Trong khi đá xây dựng, khu công nghiệp và một số doanh nghiệp vật liệu hưởng lợi sớm, ngành xi măng vẫn đối mặt áp lực dư cung, còn nhiều doanh nghiệp phải chờ doanh thu chuyển hóa trong các quý tới.

Sau giai đoạn chững lại, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đã tăng tốc trở lại trong tuần từ 17-23/7. Theo Bộ Tài chính, giá trị giải ngân trong tuần đạt 12.937 tỷ đồng, gấp 1,8 lần tuần trước. Lũy kế từ đầu năm, cả nước đã giải ngân khoảng 390.947 tỷ đồng, tương đương 38,5% kế hoạch Thủ tướng giao.

Động lực này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ vật liệu xây dựng khi hàng loạt dự án cao tốc, hạ tầng giao thông, khu công nghiệp và công trình công cộng bước vào giai đoạn thi công cao điểm. Cùng với tín hiệu phục hồi của bất động sản tại một số phân khúc, nhu cầu đối với đá xây dựng, xi măng, nhựa đường và vật liệu hoàn thiện được dự báo cải thiện trong nửa cuối năm.

Tuy nhiên, kết quả kinh doanh quý II cho thấy cơ hội không phân bổ đồng đều.

Ở nhóm xi măng, Xi măng Vicem Hà Tiên (HT1) ghi nhận doanh thu khoảng 2.261 tỷ đồng, tăng hơn 17% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 138 tỷ đồng, tăng trên 23% nhờ sản lượng phục hồi, giá bán cải thiện và chi phí than giảm. Dù vậy, ngành xi măng vẫn chịu sức ép từ tình trạng dư cung và cạnh tranh gay gắt, khiến biên lợi nhuận chưa cải thiện mạnh.

Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ hạ tầng lại ghi nhận kết quả khả quan hơn. Viglacera (VGC) báo lãi trước thuế quý II vượt 1.000 tỷ đồng, tăng 42%, nhờ tăng trưởng đồng thời ở mảng khu công nghiệp và vật liệu xây dựng. Đây là minh chứng cho thấy doanh nghiệp có hệ sinh thái gắn với đầu tư công và FDI đang tận dụng tốt hơn chu kỳ tăng trưởng mới.

Đối với Nhựa đường Petrolimex (PLC), nhu cầu tiêu thụ được cải thiện khi nhiều tuyến cao tốc bước vào giai đoạn thi công mặt đường. Tuy nhiên, biến động giá dầu thế giới vẫn ảnh hưởng đến biên lợi nhuận, khiến hiệu quả kinh doanh chưa tăng tương ứng với sản lượng.

Diễn biến trên thị trường chứng khoán cũng phản ánh sự phân hóa. Các cổ phiếu đá xây dựng như KSB, DHA tiếp tục thu hút dòng tiền nhờ kỳ vọng hưởng lợi trực tiếp từ các dự án hạ tầng trọng điểm. Trong khi đó, HT1 dù kết quả kinh doanh tích cực nhưng giá cổ phiếu vẫn chưa trở lại vùng đỉnh do nhà đầu tư còn thận trọng với triển vọng toàn ngành xi măng.

Theo giới phân tích, điểm đáng chú ý của ngành vật liệu xây dựng năm 2026 không phải là tăng trưởng đồng loạt, mà là cuộc cạnh tranh về năng lực thực thi. Những doanh nghiệp sở hữu mỏ nguyên liệu gần công trình, năng lực cung ứng lớn, bảng cân đối tài chính lành mạnh và tỷ trọng doanh thu từ đầu tư công cao có khả năng chuyển hóa cơ hội thành lợi nhuận nhanh hơn.

Bên cạnh đó, dư địa giải ngân đầu tư công trong nửa cuối năm vẫn còn lớn khi nhiều dự án trọng điểm bước vào giai đoạn thi công cao điểm. Nếu tiến độ giải ngân tiếp tục được cải thiện, doanh thu và lợi nhuận của nhóm vật liệu xây dựng có thể phản ánh rõ hơn từ quý III và quý IV.

Tuy nhiên, sự phục hồi của thị trường bất động sản dân dụng, diễn biến giá nguyên liệu đầu vào cũng như khả năng mở rộng thị phần của từng doanh nghiệp sẽ tiếp tục tạo ra khoảng cách lớn về hiệu quả kinh doanh. Điều này khiến câu chuyện đầu tư công không còn là động lực chung cho toàn ngành, mà trở thành phép thử về năng lực cạnh tranh của từng doanh nghiệp.