“Cổ phiếu vua” mất ngôi? Góc khuất phía sau đà tăng của VN-Index

Vì sao VN-Index liên tục lập đỉnh mới nhưng cổ phiếu ngân hàng vẫn "án binh bất động"? Điều gì đang kìm hãm nhóm cổ phiếu được mệnh danh là "vua" của thị trường và cơ hội nào cho nhà đầu tư trong nửa cuối năm 2026?

Dù VN-Index đã vượt mốc 1.900 điểm và thiết lập đỉnh lịch sử mới sau chuỗi tăng gần 400 điểm chỉ trong chưa đầy 3 tháng, nhóm cổ phiếu ngân hàng – vốn được xem là "cổ phiếu vua" của thị trường – vẫn chưa tạo được sóng tăng rõ rệt. Theo các chuyên gia, đây là kết quả của nhiều yếu tố đan xen từ môi trường vĩ mô, dòng tiền cho đến đặc thù của ngành ngân hàng.

Những nhận định này được đưa ra tại talkshow "Kỳ vọng nào cho cổ phiếu ngân hàng nửa cuối năm 2026" do Báo Người Lao Động tổ chức, với sự tham gia của ông Bùi Văn Huy - Phó Tổng Giám đốc CTCP Tư vấn Đầu tư và Quản lý Tài sản FIDT, ông Đỗ Thanh Tùng - Trưởng phòng Cao cấp Trung tâm Phân tích CTCP Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) và ông Võ Văn Huy - Giám đốc Khách hàng cao cấp CTCP Chứng khoán DNSE.

Chỉ số lập đỉnh nhưng nhiều nhà đầu tư vẫn thua lỗ

Theo ông Bùi Văn Huy, dù thị trường đang giao dịch quanh vùng đỉnh lịch sử nhưng thực tế phần lớn nhà đầu tư vẫn chưa đạt hiệu quả đầu tư như kỳ vọng. Thanh khoản thị trường duy trì ở mức thấp, trong khi dòng tiền chịu ảnh hưởng lớn bởi bối cảnh chính sách tiền tệ và nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng trên 10%, tuy nhiên hoạt động sản xuất chưa phục hồi mạnh, sức cầu tiêu dùng còn yếu và xuất nhập khẩu vẫn chịu tác động từ căng thẳng thương mại toàn cầu. Trong khi đó, các kênh huy động vốn như trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp và thị trường chứng khoán vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Theo chuyên gia FIDT, trong bối cảnh đó, mặt bằng lãi suất khó có thể giảm mạnh từ nay đến cuối năm.

Bên cạnh đó, làn sóng IPO quy mô lớn cũng đang hút một lượng vốn đáng kể khỏi thị trường thứ cấp. Theo thống kê của FIDT, tổng giá trị các thương vụ IPO trong giai đoạn 2026-2028 có thể đạt từ 40-50 tỷ USD.

Ông Võ Văn Huy cho rằng hiện tượng "xanh vỏ, đỏ lòng" không chỉ xuất hiện tại Việt Nam mà còn phổ biến ở nhiều thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc. Ông sử dụng khái niệm "nền kinh tế chữ K" để mô tả thực trạng này, khi một nhóm doanh nghiệp đầu ngành tiếp tục tăng trưởng và kéo chỉ số đi lên, trong khi phần lớn doanh nghiệp còn lại diễn biến kém tích cực.

Tại Việt Nam, nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là các doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup cùng một số doanh nghiệp đầu ngành khác, đang đóng vai trò dẫn dắt chỉ số. Theo ông Võ Văn Huy, nếu loại bỏ tác động của nhóm cổ phiếu này, VN-Index thực chất chỉ dao động quanh vùng 1.400 điểm.

Trong khi đó, ông Đỗ Thanh Tùng cho biết lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE trong quý I/2026 tăng khoảng 30% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, áp lực bán ròng từ khối ngoại vẫn kéo dài từ năm 2023 đến nay.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ chênh lệch lãi suất, áp lực tỷ giá và xu hướng dòng vốn quốc tế quay trở lại các thị trường phát triển hoặc chuyển hướng sang những lĩnh vực đang thu hút sự quan tâm lớn như trí tuệ nhân tạo (AI) và ngành bán dẫn. Ngoài ra, lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn dài tại Mỹ và châu Âu đang ở mức cao nhất trong 20-30 năm qua cũng làm gia tăng sức hấp dẫn của các thị trường này đối với dòng vốn quốc tế.

Vì sao cổ phiếu ngân hàng chưa tạo sóng?

Theo các chuyên gia, nhóm cổ phiếu ngân hàng hiện vẫn đang trong giai đoạn tích lũy kéo dài từ 3-6 tháng và chưa xuất hiện động lực đủ mạnh để bứt phá.

Ông Đỗ Thanh Tùng cho biết lợi nhuận ngành ngân hàng trong quý I/2026 tăng khoảng 22% nếu loại trừ SeABank và Sacombank. Tăng trưởng tín dụng đạt khoảng 3,5% từ đầu năm và tăng hơn 19% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, biên lãi ròng (NIM) đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm do chi phí huy động vốn tăng lên. Bên cạnh đó, nợ xấu có dấu hiệu gia tăng trở lại và một số ngân hàng buộc phải giảm tỷ lệ bao phủ nợ xấu nhằm duy trì tăng trưởng lợi nhuận.

Ngoài ra, thanh khoản hệ thống ngân hàng cũng chịu ảnh hưởng khi ngân sách Nhà nước thặng dư hơn 450.000 tỷ đồng, khiến một lượng tiền đáng kể bị rút khỏi lưu thông. Cùng với đó, cổ phiếu ngân hàng hiện là nhóm bị khối ngoại bán ròng mạnh thứ hai trên thị trường, chỉ sau nhóm bất động sản.

Ông Võ Văn Huy nhận định cổ phiếu ngân hàng hiện chiếm khoảng 60-70% vốn hóa rổ VN30. Trong điều kiện dòng tiền hạn chế và mặt bằng lãi suất còn cao, việc các cổ phiếu vốn hóa lớn tạo ra mức tăng mạnh là điều không dễ xảy ra.

Theo ông, câu chuyện thoái vốn Nhà nước tại các ngân hàng lớn không hẳn là yếu tố tiêu cực. Ngược lại, trong một số trường hợp, đây còn có thể là yếu tố giúp thu hút thêm sự quan tâm của nhà đầu tư.

Ở góc nhìn khác, ông Bùi Văn Huy cho rằng cổ phiếu ngân hàng muốn hình thành một chu kỳ tăng giá mạnh cần hội tụ ít nhất một trong hai điều kiện: chính sách tiền tệ được nới lỏng hoặc thị trường xuất hiện một nhịp điều chỉnh đủ sâu để đưa định giá về vùng hấp dẫn hơn.

Về dài hạn, ông đánh giá các ngân hàng cần đẩy mạnh nguồn thu ngoài lãi và tìm kiếm các mô hình cung ứng vốn mới thay cho phương thức huy động - cho vay truyền thống. Trong nhóm ngân hàng hiện nay, ông đánh giá cao Techcombank (TCB) và MB (MBB) nhờ lợi thế về CASA và tỷ trọng thu nhập dịch vụ.

Chiến lược đầu tư cho nửa cuối năm 2026

Theo các chuyên gia, năm 2026 được dự báo vẫn sẽ có nhiều biến động, vì vậy nhà đầu tư cần thận trọng hơn trong việc phân bổ tài sản.

Ông Đỗ Thanh Tùng khuyến nghị duy trì tỷ lệ tiền mặt từ 20-30% danh mục nhằm đảm bảo khả năng phản ứng khi thị trường xuất hiện những biến động bất ngờ. Đồng thời, nhà đầu tư nên hạn chế sử dụng đòn bẩy tài chính (margin) trong môi trường lãi suất cao và ưu tiên sử dụng nguồn vốn tự có.

Ngoài yếu tố tăng giá cổ phiếu, cổ tức tiền mặt cũng nên được xem xét trong quá trình đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh thị trường đang phân hóa mạnh. Mức lợi nhuận kỳ vọng hợp lý theo đánh giá của chuyên gia hiện vào khoảng 12-15% mỗi năm.

Về cơ hội đầu tư, các chuyên gia đánh giá cao ba nhóm cổ phiếu tiềm năng.

Nhóm đầu tiên là các doanh nghiệp đầu ngành gắn với đầu tư công, hưởng lợi từ chính sách và có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế đến năm 2030.

Nhóm thứ hai là các cổ phiếu ngân hàng được lựa chọn kỹ lưỡng. Theo ông Bùi Văn Huy, những ngân hàng có CASA cao, nguồn thu ngoài lãi tốt và định giá P/B quanh 1,2-1,3 lần là những lựa chọn đáng chú ý. Ông đánh giá tích cực đối với Techcombank (TCB) và MB (MBB).

Trong khi đó, ông Võ Văn Huy cho rằng ACB và VietinBank (CTG) cũng là những mã đáng quan tâm nhờ đang giao dịch ở vùng định giá P/B thấp.

Nhóm cuối cùng là ngành hàng tiêu dùng, được kỳ vọng hưởng lợi từ làn sóng IPO của nhiều doanh nghiệp tư nhân lớn trong thời gian tới.

Đối với những nhà đầu tư đang chịu mức lỗ khoảng 15-20% ở nhóm cổ phiếu ngân hàng, ông Võ Văn Huy cho rằng chưa nên vội vàng cắt lỗ. Hiện P/E của ngành ngân hàng vẫn dưới 10 lần, tương đối thấp so với mặt bằng lịch sử.

Nếu cổ phiếu giảm chủ yếu do ảnh hưởng của thị trường chung trong khi nền tảng hoạt động của ngân hàng vẫn tích cực, nhà đầu tư có thể cân nhắc gia tăng tỷ trọng khi dòng tiền quay trở lại. Ngược lại, nếu ngân hàng còn tồn tại các vấn đề nội tại chưa được giải quyết, việc cơ cấu lại danh mục là điều cần thiết.

Với những nhà đầu tư có dòng tiền nhàn rỗi, ông Bùi Văn Huy gợi ý cơ cấu tài sản tham khảo cho năm 2026 gồm bất động sản chiếm 40-50%, chứng khoán 20-30%, tiền gửi tiết kiệm 20-30% và vàng khoảng 10%, tùy thuộc khẩu vị rủi ro của từng người.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng mức cổ tức của phần lớn ngân hàng hiện vẫn thấp hơn lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng, vì vậy không nên đánh giá sức hấp dẫn của cổ phiếu ngân hàng chỉ dựa trên yếu tố cổ tức.

Nhìn chung, nửa cuối năm 2026 có thể chưa phải thời điểm xuất hiện những con sóng lớn của nhóm ngân hàng. Tuy nhiên, với mặt bằng định giá tương đối thấp và triển vọng lợi nhuận vẫn duy trì tích cực, đây được xem là giai đoạn phù hợp để tích lũy có chọn lọc đối với các nhà đầu tư hướng đến mục tiêu dài hạn.