Cổ phiếu thép: "Thiên thời" xây dựng, "địa lợi" chi phí

Thị trường thép Việt Nam quý I/2025 ghi nhận cú chuyển hướng mạnh sang tiêu thụ nội địa nhờ ngành xây dựng phục hồi và chi phí đầu vào giảm, giúp cải thiện biên lợi nhuận cho doanh nghiệp đầu ngành. Tuy nhiên, cổ phiếu thép đang bước vào giai đoạn điều chỉnh khi kỳ vọng lợi nhuận không còn là động lực đủ mạnh.

Năm 2025, ngành thép Việt Nam đang chứng kiến một cú hích ngoạn mục: tiêu thụ nội địa bứt phá mạnh mẽ nhờ sự hồi sinh của ngành xây dựng và chi phí đầu vào giảm sâu. Đây là "thời điểm vàng" để các ông lớn như Hòa Phát cải thiện biên lợi nhu nhuận, định hình lại cục diện thị trường.

Thị trường thép Việt Nam quý I/2025 ghi nhận bước chuyển hướng chiến lược rõ rệt, khi tiêu thụ nội địa tăng vọt, vượt trội so với xuất khẩu – đánh dấu chu kỳ tăng trưởng mới dựa trên nhu cầu trong nước và các chính sách bảo hộ mạnh tay. Theo Mirae Asset, sản lượng tiêu thụ toàn ngành tăng 21% so với cùng kỳ năm ngoái, riêng tiêu thụ nội địa bứt tốc 44%, chiếm tới 78% tổng lượng tiêu thụ – mức cao hiếm thấy trong lịch sử ngành.

Sự phục hồi mạnh mẽ của lĩnh vực xây dựng là động lực chính: thép xây dựng ghi nhận mức tăng 45% về sản lượng, riêng tiêu thụ trong nước tăng tới 61%. Thép cuộn cán nóng (HRC) cũng tăng 12%, bất chấp xuất khẩu giảm sâu tới 54% do các rào cản thương mại gia tăng, khi nhu cầu nội địa vươn lên thay thế với mức tăng ấn tượng 51%.

Biên lợi nhuận cải thiện nhờ chi phí đầu vào hạ nhiệt

Trong bối cảnh giá HRC trong nước thấp hơn tới 30% so với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc sau thuế chống bán phá giá, các doanh nghiệp đầu ngành như Hòa Phát, Formosa đã chủ động điều chỉnh giá bán để bảo vệ thị phần. Giá nguyên liệu chính như quặng sắt và than cốc giảm sâu về vùng 100 USD và 182 USD/tấn, giúp các nhà sản xuất nội địa tận dụng ưu thế chi phí, cải thiện biên lợi nhuận.

Mirae Asset ước tính, riêng Hòa Phát có thể đạt biên lợi nhuận gộp 16,8% trong quý II/2025 – nhờ mô hình tích hợp dọc và khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng từ nguyên liệu đến thành phẩm.

Ngược chiều kỳ vọng: Doanh nghiệp xuất khẩu chật vật, biên lợi nhuận co hẹp

Trái ngược với các doanh nghiệp nội địa, nhóm doanh nghiệp phụ thuộc xuất khẩu như NKG, HSG, GDA đang đối mặt với áp lực kép: chi phí đầu vào chưa kịp giảm tương ứng với tốc độ phục hồi giá bán, trong khi biên lợi nhuận nội địa vốn thấp hơn xuất khẩu. Diễn biến này phản ánh rõ sự phân hóa trong ngành – khi lợi thế chuỗi tích hợp ngày càng là “tấm khiên” bảo vệ lợi nhuận giữa sóng gió thị trường.

Cổ phiếu thép: Kỳ vọng tăng, định giá điều chỉnh

Dù hoạt động sản xuất có dấu hiệu khởi sắc, giá cổ phiếu ngành thép vẫn đang trong chu kỳ điều chỉnh. Hệ số P/E dự phóng trung bình đạt 14,6 lần – cao hơn mức trung bình 10 năm tới 78%, trong khi P/B đã rơi xuống vùng thấp nhất hai năm qua nhưng vẫn vượt +1 độ lệch chuẩn. Điều này cho thấy nhà đầu tư đang bước vào giai đoạn “hiện thực hóa kỳ vọng”, khi thị giá đã phản ánh phần lớn kỳ vọng tăng trưởng từ trước.

Triển vọng ngành thép 2025: Cần thêm cú huých từ thực tế

Với dư địa tăng trưởng còn lại đến từ nhu cầu nội địa và chi phí sản xuất thuận lợi, ngành thép vẫn giữ được nền tảng tích cực trong ngắn hạn. Tuy nhiên, để tái khởi động chu kỳ tăng giá bền vững, thị trường cần thêm những cú hích rõ ràng – như sự phục hồi thực sự của giá thép thế giới hoặc tăng trưởng lợi nhuận vượt kỳ vọng. Nếu thiếu vắng các yếu tố này, định giá cổ phiếu thép nhiều khả năng sẽ phải chiết khấu thêm để quay về mặt bằng hấp dẫn hơn cho dòng tiền đầu tư trung – dài hạn.