Chứng khoán trước ngưỡng rủi ro mới

Các công ty chứng khoán liên kết ngân hàng đang trở thành động lực tăng trưởng của ngành, nhưng sự phụ thuộc ngày càng lớn vào một số khách hàng margin và tổ chức phát hành trái phiếu đang kéo rủi ro tập trung tín dụng đi lên.

VIS Rating ghi nhận khẩu vị rủi ro toàn ngành tăng lên 21% trong quý II/2026, trong khi ROAA giảm từ 5,6% năm 2025 xuống 4,3% trong nửa đầu năm.

Theo VIS Rating, nguồn vốn mới giúp các công ty chứng khoán liên kết ngân hàng mở rộng nhanh hơn ở các mảng kinh doanh cốt lõi. Tuy nhiên, tăng trưởng ngày càng phụ thuộc vào một số khách hàng lớn trong cho vay ký quỹ và một số tổ chức phát hành trái phiếu, khiến mức độ tập trung tín dụng gia tăng.

Khẩu vị rủi ro của toàn ngành tăng lên 21% trong quý II/2026, từ 19% năm 2025. Một phần nguyên nhân đến từ việc các công ty chứng khoán liên kết ngân hàng gia tăng đầu tư vào trái phiếu của những doanh nghiệp bất động sản lớn. Với các khoản đầu tư tại doanh nghiệp bất động sản, nghỉ dưỡng gặp khó khăn, quá trình thu hồi vốn có thể kéo dài khi lãi suất cao gây sức ép lên dòng tiền và xử lý tài sản bảo đảm.

Bức tranh tăng trưởng cũng đi kèm áp lực sinh lời. ROAA toàn ngành giảm còn 4,3% trong nửa đầu năm, từ 5,6% năm 2025. Chi phí vốn tăng làm thu hẹp biên lợi nhuận cho vay margin, trong khi định giá cổ phiếu giảm ảnh hưởng đến hoạt động tự doanh.

Đáng chú ý, trong 27 công ty được VIS Rating phân tích, 14 doanh nghiệp đứng trước rủi ro không hoàn thành kế hoạch lợi nhuận năm 2026. VIS Rating dự báo ROAA toàn ngành cả năm dao động 4,2–4,5%, thấp hơn năm trước.

Ở chiều ngược lại, việc tăng vốn đang cải thiện sức chống chịu. Tỷ lệ đòn bẩy toàn ngành giảm từ 2,4 lần cuối năm 2025 xuống 2,2 lần trong nửa đầu năm, sau khi HDBS, LPS, VCBS và VIX huy động tổng cộng khoảng 40.000 tỷ đồng vốn mới. Thanh khoản toàn ngành cũng tăng từ 105% lên 107% trong quý II.

VIS Rating dự báo tỷ lệ đòn bẩy toàn ngành có thể quay lên 2,3–2,4 lần trong nửa cuối năm khi quy mô bảng cân đối tiếp tục mở rộng. Rủi ro tập trung tín dụng cũng được dự báo tăng khi dư nợ dồn vào một số khách hàng margin và tổ chức phát hành trái phiếu lớn.

Điểm đáng chú ý là ngành đang đứng giữa hai xu hướng: vốn lớn giúp mở rộng thị phần, nhưng tốc độ mở rộng cao cũng đòi hỏi quản trị rủi ro chặt hơn.